Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
Ibitero bya Israel bishobora kuba bimaze gukura mu byabo abantu miliyoni – Minisitiri w'intebe wa Liban
- Umwanditsi, Jaroslav Lukiv
- Igikorwa, BBC News
Minisitiri w'intebe wa Libani yavuze ko ibitero byo mu kirere bya Israel bikomeje ku gihugu cye bishobora kuba bimaze gukura mu ngo zabo abantu bagera kuri miliyoni imwe muri Libani.
Minisitiri w'intebe Najib Mikati yagize ati: "Ni ko kuva mu byabo kwa mbere kunini cyane gushobora kuba kubayeho."
Minisiteri y'ubuzima ya Libani yatangaje ko abantu barenga 50 biciwe mu bitero byo mu kirere byo ku cyumweru – iminsi ibiri nyuma yuko Israel yishe umukuru wa Hezbollah, Hassan Nasrallah, mu murwa mukuru Beirut wa Libani.
Hagati aho, Hezbollah yarashe izindi rokete mu majyaruguru ya Israel.
Mu yandi makuru, Israel yavuze ko yagabye ibitero byo mu kirere ahantu "henshi" ha gisirikare h'umutwe w'aba Houthi ufashwa na Irani wo muri Yemeni.
Ku cyumweru, Hezbollah yemeje ko komanda wayo wa gisirikare wo ku rwego rwo hejuru, Ali Karaki, n'umukuru wo mu idini wo ku rwego rwo hejuru, Sheikh Nabil Qaouk, na bo biciwe mu bitero byo mu kirere bya Israel.
Umugaba mukuru w'ingabo za Israel, Liyetona Jenerali Herzi Halevi, yagize ati: "Ducyeneye gukomeza gukubita cyane Hezbollah."
Ikindi gitero cya Israel cyo mu kirere cyakubise ku gace ka Kola kari rwagati muri Beirut mu gitondo cyo kuri uyu wa mbere, cyica abantu batatu bo mu mutwe wa PFLP uvuga ko uharanira kubohora Palestine, nkuko itangazo rya PFLP ryabivuze.
Umutwe wa PFLP ni umwe mu mitwe igize urugaga rw'umuryango uvuga ko ugamije kubohora Palestine (Palestine Liberation Organization), urugaga rwemewe mu Muryango w'Abibumbye (ONU) nk'uruhagarariye Abanye-Palestine.
Uwo mutwe unafatwa n'Amerika n'umuryango w'Ubumwe bw'Uburayi (EU) nk'umuryango w'iterabwoba.
Iryo tangazo rya PFLP ryatangaje ko abishwe ari umukuru w'umutekano wa gisirikare Mohammad Abdel-Aal, komanda wa gisirikare Imad Odeh, n'umurwanyi Abdel Rahman Abdel-Aal.
Minisitiri w'intebe wa Libani Mikati yavuze ko inkubiri y'ibitero byo mu kirere bya Israel yatumye abantu bahunga Beirut n'ibindi bice byo mu gihugu, harimo no mu duce two ku mupaka wo mu majyepfo.
Abategetsi bo muri Libani barimo kugorwa no gufasha buri muntu wese ucyeneye ubufasha, aho kwikinga n'ibitaro bikaba birimo kwakira abantu benshi cyane, nkuko abanyamakuru ba BBC bari muri Libani babitangaza.
Aya Ayoub, w'imyaka 25, yabwiye BBC ko byabaye ngombwa ko ahunga ava mu nzu ye yo mu gace ka Tahweetet al-Ghadir kari mu nkengero y'amajyepfo ya Beirut, ari kumwe n'umuryango we w'abantu batandatu kuko byari biteje ibyago byinshi cyane kuhaguma.
Uwo mugore yavuze ko mu nkengero y'inzu ye, "inyubako zose zashenywe burundu", ndetse ubu arimo kubana n'abandi bantu 16 mu nzu i Beirut.
Yagize ati: "Twahavuye ku wa gatanu ndetse nta hantu twari dufite ho kwerekeza. Twagumye mu mihanda kugeza saa munani z'ijoro [02:00], kugeza ubwo itsinda ry'abantu ryadufashaga rikaduha inzu yo kubamo yari irimo kubakwa. Nijoro tubaho dukoresheje gucana za buji, ndetse amazi n'ibiribwa tubikura hanze [y'inzu]."
Sara Tohmaz, umunyamakuru w'imyaka 34, yabwiye BBC ko ku wa gatanu yataye inzu ye iri hafi y'i Beirut ari kumwe na nyina n'abavandimwe be babiri.
Yavuze ko byabafashe amasaha hafi 10 kugira ngo bagere muri Yorudaniya (Jordan) banyuze muri Syria n'imodoka.
Tohmaz yongeyeho ati: "Ntekereza ko twabaye abanyamahirwe cyane kuba dufite ahantu ho kuba muri Yorudaniya, aho benewabo na mama baba. Ntituzi ikizaba nyuma yaho, ndetse ntituzi niba tuzasubirayo [muri Libani]."
Imirwano yambukiranya umupaka, mbere yabaga rimwe na rimwe, yafashe indi ntera ku itariki ya 8 Ukwakira (10) mu mwaka wa 2023 – umunsi umwe nyuma yuko abagabo bitwaje imbunda bo muri Hamas bagabye igitero kuri Israel kitari cyarigeze kibaho mbere, bavuye muri Gaza – ubwo Hezbollah yarasaga ku birindiro bya Israel, mu kwifatanya n'Abanye-Palestine.
Kuva icyo gihe, abantu babarirwa mu magana, barimo abarwanyi benshi ba Hezbollah, barishwe, mu gihe abantu babarirwa mu bihumbi za mirongo na bo bataye ingo zabo ku mpande zombi z'umupaka (muri Libani no muri Israel).
Aba Houthi basezeranyije kwihorera kuri Israel
Ku cyumweru kandi, Israel yavuze ko yagabye ibitero byo mu kirere ku ba Houthi bo muri Yemeni, irasa ku bigo by'amashanyarazi no ku cyambu (ikivuko mu Kirundi) i Ras Isa n'i Hudaydah.
Amashusho yagaragaye nyuma yerekana igiturika cyane ku cyambu.
Israel ivuga ko yarashe kuri aho hantu mu gusubiza ku bitero bya misile byo mu gihe cya vuba aha gishize byagabwe n'aba Houthi, no mu rwego rwo gusenya ibigo bikoreshwa mu gutwara intwaro za Irani.
Aba Houthi, umutwe w'abayisilamu b'aba Shia b'intagondwa ugenzura ibice binini bya Yemeni, wamaganye ibyo bitero bya Israel, uvuga ko ari "ubushotoranyi burimo ubugome".
Wavuze ko abantu bane bishwe naho abandi 33 barakomereka, usezeranya ko uzihorera.
Ubwoba bukomeje kwiyongera mu mahanga ko hashobora kuba intambara yagutse cyane mu karere k'uburasirazuba bwo hagati.
Amerika yaburiye Israel kwirinda intambara isesuye na Hezbollah cyangwa Irani, ivuga ko intambara nini yatuma Abanya-Israel badashobora gusubira mu ngo zabo mu majyaruguru ya Israel.