Gen Sultani Makenga 'yarokotse' igitero cya 'drone' cyiciwemo abantu nibura icyenda

Igitero cy'indege nto y'intambara itajyamo umupilote (drone) cyishe uwari umuvugizi wa gisirikare w'umutwe w'inyeshyamba wa AFC/M23, Lt Col Willy Ngoma, mu rukerera rwo ku wa kabiri, cyiciwemo abantu nibura icyenda ariko gihushaho gato umukuru wa gisirikare w'uwo mutwe, Jenerali (Gen) Sultani Makenga, wahunze nta nkomyi, nkuko abantu bane babibwiye ibiro ntaramakuru Reuters.

Icyo gitero cyakubise hafi y'i Rubaya, mu burasirazuba bwa Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC), agace k'ingenzi gakungahaye ku mabuye y'agaciro kagenzurwa na M23 mu ntara ya Kivu ya Ruguru ndetse kayinjiriza amafaranga menshi, gacukurwamo 15% bya coltan icuruzwa ku isi.

Leta ya DRC iherutse gushyira Rubaya ku rutonde rugufi rw'ibirombe yemereye Amerika muri gahunda y'amasezerano y'ubufatanye ku mabuye y'agaciro.

BBC News Gahuzamiryango yagerageje kuvugana na M23 hamwe n'ingabo za DRC (FARDC) kuri iki gitero, kugeza ubu ntibirashoboka.

Inzoberez'Umuryango w'Abibumbye (ONU), DRC n'ibihugu byinshi byo mu burengerazuba bw'isi bashinja u Rwanda gufasha umutwe wa M23 mu kuwuha abasirikare, ibikoresho n'amategeko.

Uyu mutwe ugenzura ibice byinshi byo mu ntara ya Kivu ya Ruguru no mu ntara ya Kivu y'Epfo, birimo n'imijyi ya Goma na Bukavu.

U Rwanda ruhakana gufasha M23 ariko rukemera ko rufitanye ubufatanye na yo mu by'umutekano kandi ko rwashyizeho "ingamba z'ubwirinzi".

Urupfu rwa Lt Col Ngoma rwabaye uguhuhura uko ibintu byari bimeze muri iyi ntambara, mu kwica uwo wagaragaraga cyane wo mu bategetsi bakuru ba M23, mu gihe imirwano yakajije umurego nubwo hari ibikorwa by'abahuza barimo na Qatar byo gutuma agahenge kemeranyijweho n'impande zombi gakurikizwa.

Ibiro ntaramakuru Reuters byatangaje ko amakuru y'icyo gitero cya 'drone' byayahawe na maneko umwe, inyeshyamba ebyiri, umusirikare mukuru n'umukozi wa ONU.

Reuters ivuga ko abo bayihaye amakuru batifuje gutangazwa amazina.

Babiri muri abo bavuganye n'ibiro ntaramakuru Reuters bavuze ko imirambo icyenda yatwawe ijyanwa i Goma, umurwa mukuru w'intara ya Kivu ya Ruguru, ikuwe ahabereye icyo gitero.

Uwo musirikare mukuru wo mu bavuganye na Reuters yavuze ko indi mirambo nibura irindwi bitashobotse ko ihakurwa kubera ko yari yahindutse ivu.

Abo baganiriye na Reuters bavuze ko Gen Makenga yari ari muri ako gace mbere gato yuko icyo gitero kiba.

Reuters yasubiyemo amagambo yo mu itangazo ry'umuvugizi w'ihuriro ryitwa Wazalendo ry'imitwe yitwaje intwaro, yiyita ko ari iy'ubwirinzi, irwana ku ruhande rwa FARDC, avuga ko Gen Makenga yahungiye ku rusengero ruri hafi aho.

M23 nta cyo iratangaza mu buryo bweruye kuri icyo gitero, ariko ku wa gatatu umukuru wayo Bertrand Bisimwa akaba n'umuhuzabikorwa wungirije w'ihuriro AFC/M23, yashinje leta ya DRC kongera kurenga ku gahenge igaba igitero gisesuye ku mirongo yose y'imbere yo ku rugamba no hakurya yayo, avuga ko ayo ari yo mahitamo Kinshasa yiyemeje.

Kinshasa ihakana kurenga ku gahenge ariko igashimangira ko ubusugire bw'igihugu ari ntavogerwa.

Mu butumwa yatangaje ku rubuga nkoranyambaga X, Bisimwa yavuze ko uguceceka kw'amahanga kuriho ubu ku birimo kuba no kutabyamagana, gutandukanye n'iyo M23 yo ikoresheje "uburenganzira bwayo bwemewe bwo kwirwanaho ku bitero bitaziguye".

Mbere yaho ku wa gatatu, atavuze Lt Col Ngoma mu izina, Bisimwa yatangaje ko "Impinduramatwara ni izi ntwari buri munsi zitanga igitambo cy'ubuzima bwazo kugira ngo habeho Ibohorwa ry'igihugu, imibereho myiza y'abariho muri iki gihe n'abazabaho mu gihe kizaza, [ibi bikaba ari] umusingi wa Leta irinda abaturage bayo nta kuvangura".

Ku wa gatatu, imirwano yarakomeje muri teritwari ya Masisi hagati y'inyeshyamba za M23 na FARDC ifatanyije na Wazalendo.

Intambara mu burasirazuba bwa DRC yongeye kwaduka kuva mu mpera y'umwaka wa 2021 nubwo imaze imyaka hafi 30 ihagarara ikongera ikubura.

Mu ijambo yagejeje ku gihugu ku wa kabiri, Perezida w'Amerika Donald Trump yongeye kuvuga ko "mu mezi 10 ya mbere" y'ubutegetsi bwe mu mwaka ushize, yarangije "intambara umunani" ku isi zirimo n'iyi ntambara hagati ya "[DR] Congo n'u Rwanda", binyuze mu masezerano Perezida wa DRC Félix Tshisekedi na Perezida w'u Rwanda Paul Kagame bagiranye i Washington DC mu Kuboza (12) kw'uwo mwaka.