RD Congo: Matata Ponyo wari Minisitiri w'intebe yakatiwe imirimo y'agahato kubera ruswa

Urukiko rwakatiye Augustin Matata Ponyo wahoze ari Minisitiri w'intebe wa Repubulika ya Demokarasi ya Congo kumara imyaka 10 akora imirimo y'agahato nyuma yo guhamwa no kurya ruswa.

Ku wa kabiri, urukiko rurinda iremezo ry'itegekonshinga rwahamije Matata kunyereza imari ya leta ya miliyoni hafi 245 z'amadolari y'Amerika (angana na miliyari 344 FRW), afatanyije na Déogratias Mutombo wahoze ari umuyobozi wa banki nkuru ya DRC.

Umunyamategeko wunganira Matata yabwiye ibiro ntaramakuru Reuters ko icyo cyemezo kirimo kurenganya kandi ko gishingiye kuri politike.

Amwe muri ayo mafaranga yakuwe mu mushinga munini wo guteza imbere ubuhinzi wari ugamije gucyemura ikibazo cy'ibiribwa bidahagije cyabaye karande muri iki gihugu.

Matata yabaye Minisitiri w'intebe wa DRC guhera mu mwaka wa 2012 kugeza mu 2016 – ku butegetsi bwa Joseph Kabila – ndetse kuri ubu ayobora ishyaka LGD ('Leadership et Gouvernance pour le Développement').

Mbere yo kuba Minisitiri w'intebe, yabaye Minisitiri w'imari kuva mu 2010 kugera mu 2012.

Muri icyo gihe yari Minisitiri w'imari yashimwe n'ikigega cy'isi cy'imari (FMI/IMF) kubera gushimangira ubukungu bw'icyo gihugu.

Déogratias Mutombo wahoze ari guverineri wa banki nkuru ya Congo (BCC), na we yakatiwe kumara imyaka itanu akora imirimo y'agahato, muri iyi dosiye imwe na Matata.

Mutombo nta cyo yari yatangaza ku mugaragaro kuri iki cyemezo cy'urukiko.

Imirimo y'agahato yemewe n'amategeko muri DRC igihe itegetswe n'urukiko ku gihano cyo mu rwego mpanabyaha, nkuko bitangazwa n'urubuga rwa minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Amerika.

Ibiro ntaramakuru AFP byatangaje ko aba bagabo bombi babujijwe gukora akazi ka leta mu gihe cy'imyaka itanu uhereye igihe bazaba barangije igihano cy'imirimo y'agahato.

Matata yiyamamaje ahanganye na Perezida wa DRC Félix Tshisekedi mu matora yo mu 2023, nyuma aza kuva mu bikorwa byo kwiyamamaza, ashyigikira uwari umukandida perezida Moïse Katumbi utavuga rumwe n'ubutegetsi. Matata yakomeje guhakana iki cyaha yahamijwe.

Uru rubanza rwamaze imyaka hafi ine kuva ikigo cy'igihugu cy'ubugenzuzi bukuru bw'imari gitangaje mu mwaka wa 2020 ko habaye ubujura mu mushinga mugari w'ubuhinzi uzwi nka 'parc agro-industriel de Bukanga-Lonzo'.

Ibiro ntaramakuru Reuters byatangaje ko uwo mushinga wari umwe mu ishoramari ryo mu buhinzi rinini cyane muri Afurika ndetse Banki y'Afurika yari yiteze ko uzatanga imirimo 22,000.

Uwo mushinga wari ugamije kugoboka abantu miliyoni 28 kuri ubu bugarijwe n'ikibazo gikomeye cyo kutihaza mu biribwa muri DR Congo, igihugu kimaze imyaka irenga 30 cyibasiwe n'intambara, kuva jenoside yo mu Rwanda ibaye mu mwaka wa 1994.