Afghanistan: US yemeye kuriha abo mu miryango y'abiciwe mu gitero cyayo cya drone i Kabul

Leta y'Amerika yemeye gutanga impozamarira y'amafaranga ku bo mu miryango y'abantu 10 igisirikare cyayo cyibeshyeho kikabica mu gitero cy'akadege katarimo umupilote (drone) mu murwa mukuru Kabul wa Afghanistan, cyabaye mu kwezi kwa munani.

Umukozi utanga imfashanyo hamwe n'abantu icyenda bo mu muryango we, barimo abana barindwi, bapfiriye muri icyo gitero.

Ibiro bikuru by'ingabo z'Amerika bya Pentagon byavuze ko birimo no gukora ku buryo bwo gufasha abarokotse bo muri uwo muryango bakimukira muri Amerika.

Icyo gitero cya drone cyabaye habura iminsi ngo ingabo z'Amerika zive muri Afghanistan.

Cyabaye hashize iminsi igitero cy'iterabwoba cy'umwiyahuzi cyibasiye ikibuga cy'indege cya Kabul gihitana abasivile 170 n'abasirikare 13 b'Amerika, benshi muri bo bizeraga kurira indege bagahungishwa bava i Kabul. Cyigambwe n'umutwe wa IS-K, ishami rikorera muri icyo gihugu ry'umutwe wiyita leta ya kisilamu (IS).

Hari mu gihe ibikorwa byo guhungisha abantu bava i Kabul cyari kirimbanyije nyuma yuko aba Taliban bisubije ubutegetsi mu buryo butunguranye ku itariki ya 15 y'ukwa munani.

Byagenze gute mu gitero cya drone?

Kuri uwo munsi wo ku itariki ya 29 y'ukwezi kwa munani, ubutasi bw'Amerika bwari bwamaze amasaha umunani bukurikiranira hafi imodoka y'uwo mukozi utanga imfashanyo, bwibwiraga ko ifitanye isano n'intagondwa za IS-K, nkuko byavuzwe mu kwezi gushize n'umukuru w'ibikorwa bya gisirikare mu ngabo z'Amerika, Jenerali Kenneth McKenzie.

Iperereza ryasanze ko imodoka y'uwo mugabo yari yabonywe mu rugo rufite aho ruhuriye n'umutwe wa IS-K, kandi ingendo zayo zifite aho zihuriye n'andi makuru y'ubutasi ajyanye n'imigambi y'uwo mutwe y'igitero ku kibuga cy'indege cya Kabul.

Hari igihe kimwe drone ikora ubugenzuzi yabonye abagabo bapakira ibisa nk'ibiturika babishyira mu bubiko (boot) bw'iyo modoka, ariko byaje kumenyekana ko ibyo byari ibitwawemo amazi.

Jenerali McKenzie yavuze ko ibyabaye ari "ikosa ribabaje cyane", kandi avuga ko aba Taliban nta ruhare bagize mu makuru y'ubutasi yagejeje kuri icyo gitero cya drone.

Igitero cya drone cy'Amerika cyabaye ubwo uwo mukozi utanga imfashanyo - witwa Zamarai Ahmadi - yageraga mu nzira inyuramo imodoka yo mu rugo rwe, ruri kuri kilometero 3 uvuye ku kibuga cy'indege.

Iturika ryateje igiturika cya kabiri, mbere abategetsi bo muri Amerika bari bavuze ko cyari gihamya ko iyo modoka yari itwaye ibiturika. Ariko iperereza ryasanze ko bishoboka cyane ko icyo cyaturitse bwa kabiri cyaba cyari itanki (tank) irimo ikinyabutabire cya propane yari iri muri iyo nzira.

Umwe muri abo bishwe, witwa Ahmad Naser, yari yarabaye umusemuzi w'ingabo z'Amerika. Mu bandi biciwe muri icyo gitero harimo abari barigeze gukorera imiryango mpuzamahanga ndetse bari bafite impushya (visas) zibemerera kwinjira muri Amerika.

'Kwihanganisha mu buryo bw'amafaranga'

Iyo mpozamarira yemewe ku wa kane mu nama yahuje Colin Kahl, umunyamabanga wungirije muri Pentagon, na Steven Kwon, washinze umuryango utanga imfashanyo muri Afghanistan witwa Nutrition and Education International, nkuko Pentagon yabivuze mu itangazo.

Bwana Kahl yavuze ko Bwana Ahmadi n'abandi bishwe "bari inzirakarengane zidafite icyo zishinjwa kandi nta sano bari bafitanye na ISIS-K cyangwa ngo babe bateje inkeke ku ngabo z'Amerika", nkuko bikubiye mu itangazo rwitiriwe umuvugizi wa minisiteri y'ingabo y'Amerika John Kirby.

Yashimangiye ibyo Minisitiri w'ingabo w'Amerika Lloyd Austin yiyemeje kuri iyo miryango, harimo no "kwihanganisha mu byago mu buryo bw'amafaranga".

Bwana Austin yasabye imbabazi kubera icyo gitero cya drone, ariko Farshad Haidari, mwishywa wa Bwana Ahmadi, ufite imyaka 22, yavuze ko ibyo bidahagije.

I Kabul, yabwiye ibiro ntaramakuru AFP ati: "Bagomba kuza hano bakadusaba imbabazi imbona nkubone".

Ubwo Amerika yari itangiye gucyura ingabo zayo izikura muri Afghanistan, aba Taliban bashoboye gufata igihugu mu gihe kigera hafi ku byumweru bibiri, mu gitero cyihuse bagabye. Kabul yafashwe ku itariki ya 15 y'ukwa munani.

Umusirikare wa nyuma w'Amerika yavuye muri Afghanistan ku itariki ya 31 y'ukwezi kwa munani - itariki ntarengwa Perezida w'Amerika Joe Biden yari yashyizeho ngo ingabo z'iki gihugu zibe zamaze kuhava.

Abanyamahanga n'Abanya-Afghanistan bose hamwe barenga 124,000 bahungishijwe mu ndege bakurwa muri Afghanistan mbere y'iyo tariki. Ariko hari abantu bamwe batashoboye kuva mu gihugu mbere y'icyo gihe, none ubu ibikorwa byo guhungisha birakomeje.