Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
Afghanistan: Biden yagiriwe inama yo kuhagumisha abasirikare 2,500 – abajenerali
Abajenerali babiri b'Amerika bo ku rwego rwo hejuru bavuze ko bagiye inama yo kugumisha abasirikare 2,500 muri Afghanistan, mbere yuko Amerika ikura ingabo zayo zose muri icyo gihugu mu kwezi kwa munani.
Ubuhamya Jenerali Mark Milley na Jenerali Kenneth McKenzie bagejeje ku nteko ishingamategeko y'Amerika busa nk'ubuvuguruza Perezida Joe Biden, wavuze ko atibuka agirwa inama nk'iyo.
Aba Taliba bafashe ubutegetsi mu kwezi kwa munani, nyuma yuko bigaruriye ibice byinshi by'igihugu mu buryo bwihuse.
Jenerali Milley yavuze ko Amerika yatunguwe n'umuvuduko leta ya Afghanistan yahirimyeho.
Ku wa kabiri, aba bajenerali babiri bahaswe ibibazo n'akanama ka sena y'Amerika kibanda ku by'igisirikare, bari kumwe na Minisitiri w'ingabo Lloyd Austin.
Ibazwa ryabo ribaye hashize ibyumweru ingabo z'Amerika zivuye ku kibuga cy'indege cy'i Kabul mu buryo bw'akajagari, mu gihe ibihugu bikomeye by'amahanga byashakaga gutahukana abaturage babyo n'Abanya-Afghanistan babarirwa mu bihumbi bingingaga ngo batabarwe.
Igitero cy'ubwiyahuzi cyishe abantu 182 muri icyo gikorwa cyo kuva muri Afghanistan. Abasirikare 13 b'Amerika n'Abanya-Afghanistan batari munsi ya 169 biciwe ku irembo ry'ikibuga cy'indege ku itariki ya 26 y'ukwezi kwa munani.
Kugumishayo abasirikare
Jenerali McKenzie, nk'ukuriye ibiro bikuru biha amategeko ingabo z'Amerika, ni we wahagarikiye kuva muri Afghanistan kwazo.
Ahatwa ibibazo n'abasenateri b'abarepubulikani, yavuze ko yagiye inama yo kugumisha abasirikare bacye 2,500 muri Afghanistan.
Ibi bisa nk'ibivuguruza ibyashimangiwe na Perezida Joe Biden mu kiganiro n'umunyamakuru wa ABC ku itariki ya 19 y'ukwa munani ko atibuka umuntu n'umwe amugira inama nk'iyo.
Jenerali Milley yavuze ko Perezida yemeye iyo nama, ariko abajijwe na senateri w'umurepubulikani Dan Sullivan uhagarariye leta ya Alaska niba amagambo ya Bwana Biden yari "itangazo ritari ukuri", yanze gutanga igisubizo kidaciye ku ruhande.
Nyuma yaho, Jen Psaki, umuvugizi w'ibiro bya perezida bya White House, yavuze kuri iyo ngingo.
Madamu Psaki yagize ati: "Perezida aha agaciro inama y'ukuri ya... abakuru b'ingabo n'igisirikare. Ibyo ntibivuze ko buri gihe yemeranya na yo".
Yavuze ko iyo ingabo ziguma muri Afghanistan nyuma y'itariki ntarengwa yo mu kwezi kwa munani, Amerika yari kuba noneho yinjiye mu ntambara n'aba Taliban.
Abajenerali bashegeshe amagambo ya Biden
Isesengura rya Anthony Zurcher, umunyamakuru wa BBC muri Amerika ya ruguru
Mark Milley, Lloyd Austin na Kenneth McKenzie batanze ubuhamya mu nteko, ariko amagambo bwite ya Joe Biden ni yo yangije cyane perezida ku wa kabiri.
Abarepubulikani baconshoye amagambo yo mu gihe cya vuba gishize perezida yavuze, aba bajenerali, mu buryo bweruye cyangwa buziguye, bavuguruje.
Mu kiganiro cyo mu kwa munani, Biden yashimangiye ko nta jenerali n'umwe wamushishikarije kugumisha abasirikare bamwe b'Amerika muri Afghanistan ngo babuze ko aba Taliban bigarurira igihugu.
Jenerali Milley na Jenerali McKenzie bombi bavuze ko batekerezaga ko abo basirikare bari bacyenewe, kandi hari aho uyu wa nyuma yavuze ko ibyo yabibwiye perezida.
Abasenateri b'abarepubulikani banibajije impamvu Bwana Biden yari yarasezeranyije kugumishayo abasirikare kugeza igihe abaturage b'Amerika bose bazaba bamaze guhungishwa, kubera ko hari Abanyamerika bakiri muri Afghanistan nyuma y'ibyumweru bishize ingabo za nyuma zivuyeyo.
Nyuma, abajenerali bombi bavuze bashimitse ko al-Qaeda ikiri muri Afghanistan - bavuguruza badaciye ku ruhande ibyo Biden yari yavuze mbere ko uwo mutwe w'iterabwoba waranduranwe n'imizi.
Ibyo byose byatumye abarepubulikani babona aho bahera bashinja perezida kubeshya abaturage b'Amerika.
Bwana Biden ntibyari ngombwa ko agira ibyo yizeza bikomeye. Yashoboraga kuba yaravuze gusa ko yatekereje ku nama yagiriwe n'igisirikare ariko agahagarara ku cyemezo cye cyo kuhakura ingabo. Ariko, cyo kimwe n'abandi banyapolitiki benshi bamubanjirije, yaravuze yijyana mu bibazo.
Jenerali Mark Milley ni nde?
- Ni we musirikare mukuru ugira inama Joe Biden - akaba akuriye abakuru b'ingabo (akanama kagizwe n'abasirikare umunani bo ku rwego rwo hejuru cyane)
- Ntabwo ari mu ruhererekane rutanga amategeko ku gisirikare kandi na we ntatanga amategeko ku basirikare
- Ariko, ni umuhuza hagati ya White House n'ibiro bikuru by'ingabo z'Amerika bya Pentagon
- Yari umusirikare w'inyenyeri enye n'umukuru w'ingabo mbere yuko mu kwezi kwa cumi mu 2019 agirwa ukuriye ako kanama k'abasirikare bakuru.
Ingabo z'Amerika zinjiye bwa mbere muri Afghanistan mu mpera y'umwaka wa 2001, nyuma gato y'ibitero muri Amerika byo ku itariki ya 11 y'ukwezi kwa cyenda.
Mu gihe zahavaga, Amerika yari imaze gukoresha hafi miliyari 985 z'amadolari ndetse imaze no kuhohereza abasirikare babarirwa mu bihumbi za mirongo, bari benshi cyane mu 2011 ubwo bari 110,000.
Mu byumweru byo hagati yo gufatwa kw'umurwa mukuru Kabul ku itariki ya 15 y'ukwa munani n'itariki ntarengwa ya 31 y'ukwa munani yo kuhakura ingabo, Amerika yahakuye abasirikare bayo 4,000 bari bahasigaye. Irimo no kwakira impunzi hafi 50,000 z'Abanya-Afghanistan zahungishijwe n'indege zikuwe i Kabul.
Abantu bagera kuri 20 bapfiriye mu kivunge cyateraniye ku kibuga cy'indege cya Kabul mu minsi yakurikiye gufata ubutegetsi kw'aba Taliban.