Intambara yo muri Afghanistan: Biden avuga ko aticuza kuhakura ingabo za US

Ahavuye isanamu, Getty Images
Perezida w'Amerika Joe Biden yavuze ko aticuza ku cyemezo cye cyo gukura ingabo muri Afghanistan, mu gihe aba Taliban bakomeje gutera intambwe.
Bwana Biden yashishikarije abategetsi ba Afghanistan gushyira hamwe "bakarwanirira igihugu cyabo".
Ingabo ziyobowe n'iz'Amerika zatangiye ibitero muri Afghanistan mu mwaka wa 2001, nyuma y'ibitero byibasiye Amerika byo ku itariki ya 11 y'ukwezi kwa cyenda, ariko ubu nyinshi mu ngabo z'amahanga zimaze kuva muri Afghnistan.
Intagondwa z'aba Taliban - zigendera ku mahame akaze yiyitirira idini ya Islam - zimaze gufata imirwa mikuru y'intara icyenda mu mirwa mikuru 34 y'intara zigize iki gihugu, kandi zisumbirije gufata iyindi mirwa mikuru.
Aganira n'abanyamakuru ku wa kabiri mu biro bye bya White House, Bwana Biden yavuze ko Amerika irimo kubahiriza ibyo yemereye Afghanistan, birimo nko kuyifasha mu bitero by'indege, kuriha imishahara y'ingabo no guha abasirikare ba Afghanistan ibiribwa n'ibikoresho.
Ariko yagize ati: "Bagomba kwirwanira bo ubwabo".
Ikinyamakuru The Washington Post gisubiramo amagambo y'abategetsi kitatangaje amazina bavuga ko umurwa mukuru Kabul ushobora kwigarurirwa n'aba Taliban mu minsi itarenze 90, hashingiwe ku masesengura y'igisirikare cy'Amerika.
Mu gihe cy'ukwezi gushize, abaturage b'abasivile barenga 1,000 biciwe mu mirwano ikarishye hagati y'aba Taliban n'ingabo za leta ya Afghanistan, nkuko bitangazwa n'umuryango w'abibumbye (ONU/UN).
Ishami rya ONU ryita ku bana (UNICEF), muri iki cyumweru ryaburiye ko ubwicanyi ndengakamere bukorerwa abana burimo kwiyongera "buri munsi ku kigero cyo hejuru kurushaho".
Mu ntambwe ikomeye ya vuba aha baherutse gutera, mu masaha 24 ashize aba Taliban bafashe indi mirwa mikuru itatu y'intara - umujyi wa Fayzabad, Farah n'uwa Pul-e-Khumri.
Abategetsi bavuze ko izi ntagondwa zazamuye ibendera ryazo rwagati mu mujyi no ku biro bya guverineri w'umujyi wo mu majyaruguru wa Pul-e-Khumri, umurwa mukuru w'intara ya Baghlan, iri mu ntera ya kilometero hafi 200 uvuye i Kabul.
Umunyamakuru waho n'umwe mu bagize inama njyanama y'intara babwiye BBC ko umujyi wa Farah uri mu burengerazuba na wo wigaruriwe n'aba Taliban.
No kuri uyu wa gatatu, aba Taliban bavuze ko bigaruriye umujyi wa Fayzabad uri mu majyaruguru ashyira uburasirazuba bwa Afghanistan.
Ahandi higaruriwe n'aba Taliban muri iki cyumweru harimo umujyi wa Kunduz wo mu majyaruguru.
Ufatwa nk'isangano ry'intara zikungahaye (zikize) ku mabuye y'agaciro, kandi uri ahantu h'ingenzi hegereye umupaka na Tajikistan, ukoreshwa mu bucuruzi bwa magendu bw'ibiyobyabwenge bya opium na heroin.
Imirwano ikaze irakomeje mu bindi bice by'igihugu. Indege z'intambara z'Amerika n'iza Afghanistan zikomeje kugaba ibitero.
Uruzinduko rwa Perezida Ghani
Kuri uyu wa gatatu, Perezida wa Afghanistan Ashraf Ghani yageze n'indege mu mujyi wa Mazar-i-Sharif, mu gisa nko gutera akanyabugabo abarwana kuri uyu mujyi w'ingenzi wo mu majyaruguru, ubu washyizwe ku nkeke n'intagondwa.
Mu gihe imirwano yakajije umurego, abaturage babarirwa mu bihumbi bamaze iminsi bahunga bata ingo zabo.
Umugore wahunze ava i Kunduz ubwo aba Taliban bigaruriraga uwo mujyi, yabwiye ibiro ntaramakuru AFP ati: "Twabonye imirambo iri hasi hafi ya gereza... hari hari imbwa iruhande rwayo".
Abaturage baho bakiri muri uwo mujyi bavuze ko amaduka yatangiye kongera gufungura imiryango, ubwo aba Taliban batangiraga kwibanda ku ngabo za leta zasubiye inyuma zikajya ku kibuga cy'indege.
Umwe yagize ati: "Abantu barimo gufungura amaduka yabo n'ibikorwa by'ubucuruzi, ariko uracyabona ubwoba mu maso yabo".
Aba Taliban banze ubusabe bw'amahanga bwo gutanga agahenge.
Umukuru w'ingabo z'Ubwongereza Jenerali Sir Nick Carter yabwiye BBC ko mu gihe leta yaba icitsemo ibice, "ibihe byiza" byaba bibonetse kugira ngo iterabwoba mpuzamahanga n'urugomo rw'abahezanguni bishinge imizi.










