Covid-19: Kurwanya icyorezo byaba ari nko kurwana intambara?

Kurwanya icyorezo byaba ari nko kurwana intambara? Babiri barwanye mu ntambara ya Vietnam - Thomas Hall wo muri leta ya Kansas muri Amerika, na Marsha Four wo mu mujyi wa Philadelphia muri leta Pennsylvania na yo yo muri Amerika - baravuga ku byo baciyemo mu ntambara ya Vietnam (1955 - 1975), kuri coronavirus, ndetse n'ihuriro babona hagati yabyo byombi.

Marsha yamaze imyaka itatu muri Vietnam ari umuforomo w'igisirikare cy'Amerika, ari imbere ku rugamba ari mu itsinda rivura indembe.

Yibukako "ahanini cyabaye igihe kibi cyane" cy'ubuzima bwe.

Avuga ko intambara "iguhobera - uri mwiza cyangwa mubi igahinduka isi yonyine uba ubayemo. Nta kindi na kimwe kibaho uretse iyo ntambara, kandi umutekano wawe n'akazi ufite uba ugomba kubikorera muri iyo si".

Tom yari afite imyaka 20 ubwo yururukaga indege mu mujyi wa Saigon muri Vietnam.

Ati: "Nkuko Marsha yabivuze twese twari tukiri urubyiruko cyane. Nuko [intambara] nyifata nk'uwavuga ati 'Mbega, iki ni iki.' Nagize imbamutima z'ubwoko bwinshi cyane ntari nzi na busa".

Yakoze nk'umusirikare ushinzwe umutekano n'imyitwarire y'abandi ndetse akoresha n'imbwa mu mwaka wa 1969 na 1970, akenshi agakora nijoro, ari wenyine, akora irondo ahari bugwe indege cyangwa mu bigo binini bya gisirikare.

Imbamutima yagize mu bihe bye bya mbere muri ako kazi "yari ubwoba burenze urugero", nkuko abyibuka. Ati: "Urebye uba ugomba kubwikuramo ukavuga uti igishaka kibe, ubundi ugakora icyo ugomba gukora".

Ubu akuriye komite yita ku bagize ihungabana b'Abanyamerika barwanye intambara ya Vietnam.

Avuga ko imbamutima z'akababaro "icyo ari ikintu cyiza ahantu habera intambara. Ntiziba nziza iyo usubiye mu gihugu cyawe ukaba mu isi y'abasivile".

Avuga ko gukoresha imvugo ishushanya mu gihe abantu bavuga ku kurwanya icyorezo, birimo gushyira mu gaciro.

Ati: "Ni umwanzi utagaragara. Kirimo kwica abantu gitomboje kandi nitudashyira hamwe ubushobozi bwacu bwose ngo tube ari cyo twibandaho, kizaturusha imbaraga".

Yongeyeho ati: "Abakozi bari imbere mu kurwanya icyorezo, barimo gupfa. Abaforomo n'abadogiteri barapfuye barwanya iki cyorezo, cyo kimwe n'uko bimera mu ntambara. Kandi barimo gushyira ubuzima bwabo mu kaga, cyo kimwe no mu ntambara. Ntekereza ko hari ibisa byinshi umuntu atarondora. Sintekereza ko ari ugukabya na busa".

Marsha yemeranya na we. Avuga ko abona hari isano hagati y'akazi gakorwa n'abo mu rwego rw'ubuvuzi muri iki gihe cy'icyorezo n'ibyo abaforomo n'abadogiteri bagombaga gukora mu gihe cy'intambara ya Vietnam.

Ati: "Iyo urebye akaga abantu banyuzemo muri iki gihe - buri munsi wari akajagari, buri munsi bagombaga kubaho mu gahinda kenshi n'umuhangayiko bidatewe gusa n'akazi bagombaga gukora".

Yongeyeho ati: "Hari ibura ry'ubumuntu bwari mu ntoki zabo. Nta kintu bari bafite cyo gukora ngo kibabuze kugira akababaro ko kubona aba bantu barimo gutakaza ubuzima bwabo,…kandi imiryango yabo ntiyari iri kumwe na bo".

Yavuze ko abarwayi muri Vietnam bapfuye nta wabo bari kumwe wo kubitaho.

Ati: "Babonaga ari nkaho turi ba mama babo, abagore babo. Ni twe twabafashije kugera aho handi [mu rupfu]. Twabahaye imbaraga kandi tubaha umuhate wo kurekera iyo, ko ibindi byose byari kumera neza".

Madamu Marsha yongeraho ati: "Iyo urebye ibyo abakozi bo mu bitaro banyuramo uyu munsi, hari isano ikomeye hagati yabyo n'ibintu twanyuzemo".

Muri Amerika, abantu barenga 500,000 bamaze kwicwa na coronavirus mu mwaka umwe, baruta abo Amerika yapfushije mu ntambara ya mbere y'isi, mu ntambara ya kabiri y'isi no mu ntambara ya Vietnam zose uzishyize hamwe.

Kandi cyo kimwe no mu ntambara, Tom yiteze ko iki cyorezo cya Covid-19 kizagira ingaruka z'igihe kirekire ku bantu bari ku murongo w'imbere mu kukirwanya. Avuga ko imbamutima cyangwa uko umuntu yiyumva muri we zicyenera kuba zirengagijwe mu gihe nk'iki.

Nyuma, icyo gikorwa cyo kwiyumanganya gishobora gutuma umuntu yumva ari kure y'abandi, ari mu bwigunge.

Tom agira ati: "Nta muntu n'umwe usobanukirwa neza neza ibyo wanyuzemo".

"Hari abantu babarirwa muri za miliyoni nyinshi bagiye muri Vietnam kandi buri umwe muri bo iyo ntambara yayibonye mu buryo butandukanye".

Yongeraho ati: "Igitekerezo cyuko buri muntu wese ari mu bihe bimwe n'undi mu kurwanya Covid-19 ku bakora mu mirimo iri ku ruhembe rwo kuyirwanya - buri umwe muri bo azahura n'ibibazo bitandukanye bizaranga ubuzima bwe. Ntabwo azongera kumera nk'uko yari ameze mbere, nyuma y'ibi".