ဂျေဒီ ဗန့်စ် - ‘‘ထရမ့်ကို ဘူးခါခဲ့သူ’’ ကနေ အတူပြိုင်မယ့် ဒုသမ္မတလောင်းဖြစ်လာသူ

“ကျွန်တော်က ဘယ်တုန်းကမှ ထရမ့်လူ မဖြစ်ခဲ့ဘူး။ ဘယ်တုန်းကမှ သူ့ကို မကြိုက်ခဲ့ဘူး''

“ဘုရားရေ ... ဘယ်လိုအရူးပါလိမ့်”

“ရွံစရာလို့ပဲ သူ့ကို မြင်တာ”

ဒါတွေက ဂျေဒီ ဗန့်စ်က ၂၀၁၆ ခုနှစ်တုန်းက သူ့ တွစ်တာပေါ်မှာရော၊ အင်တာဗျူးတွေမှာရော ပြောခဲ့တာတွေပါ။ အဲဒီအချိန်ဟာ သူ့ရဲ့ ငယ်ဘဝ လူမှုစီးပွားပြဿနာတွေအကြောင်း ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်း Hillbilly Elegy ဖြန့်ချိတဲ့အချိန်ဖြစ်ပြီး အဲဒီမှတ်တမ်းကြောင့်ပဲ သူနာမည်ကြီးလာပါတယ်။

အဲဒီတစ်နှစ်တည်းမှာပဲ သူရဲ့ ဖေ့စ်ဘုတ်ကနေ ဥပဒေဘာသာရပ် ကျောင်းနေဖက် ဂျို့ရှ် မက်ခ် လော်ရင် (လက်ရှိ ဂျော်ဂျီယာ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်) ဆီကို သီးသန့် ရေးပို့ခဲ့တဲ့စာမှာဆိုရင် “ထရမ့်က တောင်စဥ်ရေမရ တွေ့ရာပြောနေတဲ့ အရူးလား ဒါမှမဟုတ် အမေရိကန် ဟစ်တလားဆိုပြီး တွေးမိနေတာ” ဆိုတဲ့အထိ ပြောခဲ့တာပါ။

“အဲဒီလို စာတွေရေးခဲ့တဲ့သူက ... အခုဆို ထရမ့်ကို အကြီးအကျယ် အားပေးထောက်ခံတဲ့သူဖြစ်လာတယ်။ လုံးဝမယုံနိုင်စရာပဲ” လို့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဝင် မက်ခ် လော်ရင် က BBC Newshour အစီအစဥ်မှာ ပြောပါတယ်။

ဗန့်စ်ဟာ “ဘယ်တော့မှ ထရမ့်ကို အားပေးထောက်ခံသူ မဖြစ်ဘူး” ဆိုတဲ့လူ အဖြစ်ကနေ သမ္မတဟောင်းထရမ့်ရဲ့ အခိုင်မာဆုံး မဟာမိတ်တွေထဲက တစ်ဦးအဖြစ်ကို နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာပဲ ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။

အခုတော့ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ပထမဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်သူ အသက် ၄၀ အရွယ် ဂျေဒီဗန့်စ် ဟာ ထရမ့်ရဲ့ ဒုတိယသမ္မလောင်း ဖြစ်လာပြီး ၂၀၂၈ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပါတီရဲ့ သမ္မတလောင်းအဖြစ် အဆိုပြုခံရမယ့်သူ စာရင်းမှာ စောစောစီးစီး ထိပ်ကရှိနေပါပြီ။ ကွန်ဆားဗေးတစ်အယူအစွဲနဲ့ မဲပေးတတ်သူ၊ အသက်အရွယ်ငယ်ငယ်နဲ့ နိုင်ငံအနောက်အလယ်ပိုင်းဖွား မျိုးရိုးကနေ ဆင်းသက်လာသူလည်းဖြစ်တဲ့ ဗန့်စ်အနေနဲ့ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီကို မဲထည့်လာကြအောင် လုပ်ပေးနိုင်လိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်နေကြတာကလည်း တစ်ချက်အပါအဝင်ပါ။

မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလတုန်းက ဗန့်စ်ဟာ အတိုက်အခံတွေကို မပြတ်ဝေဖန်ခဲ့တာကြောင့် သူ့ကို နိုင်ငံရေးအခေါ်အဝေါ်အရ "ကိုက်ပေးတဲ့ခွေး" ရယ်လို့ဆိုပြီး သတိထားမိလာကြပါတယ်။

ဒုသမ္မတလောင်းတွေဟာ ဒီလိုအခန်းကဏ္ဍကို တာဝန်ယူရတတ်ကြပေမဲ့ ထရမ့်ကိုယ်တိုင်က တစ်ဖက်ကို နှုတ်လှန်ထိုးတိုက်ခိုက်တတ်သူဖြစ်နေတော့ ဗန့်စ်ပြောပေးနေစရာတောင် သိပ်မလိုလောက်အောင်ပါပဲ။

ဗန့်စ်ဟာ တီဗီရှိုးတွေမှာ ပုံမှန်ပါဝင်လေ့ရှိပြီး လူထုတွေ့ဆုံပွဲတွေမှာဆိုရင်လည်း သတင်းထောက်တွေရဲ့ မေးခွန်းကို ဒိုင်ခံ ဖြေလေ့ရှိသူပါ။ တစ်ဖက်မှာတော့ ဒါဟာ မီဒီယာနဲ့ပတ်သက်ရင် သတိထားတဲ့ ဟဲရစ်တို့ဘက်ရဲ့ မဲဆွယ်ဗျူဟာနဲ့တော့ သိသာတဲ့ ကွာခြားမှုအဖြစ် မြင်ရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေအပေါ် သဘောထားတင်းမာတဲ့ ဗန့်စ်ရဲ့ အမြင်တွေက အငြင်းပွားစရာအဖြစ် ရှုမြင်ခံရပါတယ်။

ထရမ့်က သူ့ကို ရွေးချယ်ပြီးနောက်ပိုင်း အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်၊ စပရင်းဖီးလ်မြို့က ဟေတီရွှေ့ပြောင်းတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မမှန်တဲ့ ကောလဟလတွေကို သူက ထပ်ဆင်ပွားပြီးပြောဆိုတာလည်းရှိခဲ့ပါတယ်။

ယူကေကို "အစ္စလာမ်နိုင်ငံ'' တစ်နိုင်ငံလို့ ပြောတာ အပါအဝင် နိုင်ငံတဝန်း ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချတာကို တားမြစ်ဖို့ ထောက်ခံတယ်ဆိုတဲ့ အရင်က အင်တာဗျူးတွေနဲ့ မိန့်ခွန်းတွေမှာ ပြောထားတဲ့မှတ်ချက်စကားတွေလည်း ပြန်လည်ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်ကျော်က Fox News သတင်းဌာနကို သူဖြေခဲ့တဲ့အထဲမှာ ဒုတိယသမ္မတ ကာမလာ ဟဲရစ်အပါအဝင် ''အထီးကျန်၊ ကြောင်မွေးတဲ့ သားသမီးမရှိ အမျိုးသမီးတွေ'' အကြောင်း မှတ်ချက်ပေးခဲ့တာကိုလည်း ပြန်ခုခံပြောဆိုဖို့ အကြောင်းဖြစ်လာပါတယ်။

ထရမ့်ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ဖို့ ကြိုးစားမှုဖြစ်စဥ် ၂ ခုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထိပ်ပိုင်းဒီမိုကရက်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ နှုတ်ထွက်စကားတွေကိုလည်း သူကပြစ်တင်ခဲ့ပါတယ်။

ထရမ့်ရဲ့ အရင်ပြောဆိုချက်တွေက အကြမ်းဖက်မှုကိုလှုံ့ဆော်ပေးတယ်ဆိုတဲ့ ဝေဖန်သူတွေရဲ့ထောက်ပြချက်တွေကိုတော့ လျစ်လျူရှုထားခဲ့ပါတယ်။ ဥပမာ - ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီ က အမေရိကန်လွှတ်တော်အဆောက်အဦမှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဓိကရုဏ်းဖြစ်စဥ်မှာ ထရမ့်ရဲ့ ပြောဆိုထုတ်ပြန်ချက်တွေက အကြမ်းဖက်မှုတွေဖြစ်အောင် အားပေးခဲ့တယ်ဆိုတာမျိုး ထောက်ပြကြတာပါ။

ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီးထွက်လာတဲ့ စစ်တမ်းတွေကတော့ အဲဒီလို အငြင်းပွားစရာ အခြေအနေတွေကြောင့် ဗန့်စ် ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ပိုင်းတွေမှာ လူကြိုက်အနည်းဆုံး ဒုတိယသမ္မတလောင်းဖြစ်တယ်လို့ ပြနေပါတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ ထရမ့်ရဲ့ မဲဆွယ်မှုမှာ အားသာချက်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံစီးပွားရေးအကြောင်း ဗန့်စ်ရဲ့ ပြောကြားချက်တွေကို လူတွေ အာရုံမစိုက်မိနိုင်ဘဲ ဖြစ်ကြပါတယ်။

မက်ခ် လော်ရင် ရဲ့ အပြောအရဆိုရင် ဗန့်စ်က ထရမ့်ဟာ တကယ်အနှစ်သာရရှိရှိ လုပ်နိုင်ကိုင်နိုင်သူထက် မဲဆန္ဒရှင်တွေ ကျလာအောင်ပြောနိုင် ဆိုနိုင်တဲ့နိုင်ငံရေးသမားအဖြစ် မြင်ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။ နောက်တော့ သူ စိတ်ပြောင်းသွားခဲ့ပါတယ်။

တကယ်တမ်းတော့ ဗန့်စ်ဟာ အပြောင်းအလဲတွေ လုပ်နိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ ခက်ခဲတဲ့ ငယ်စဥ်ဘဝနဲ့ ကြီးပြင်းခဲ့ရတဲ့သူက အမေရိကန် နိုင်ငံရေးလောကရဲ့ အမြင့်ဆုံးအဆင့်တစ်ခုကိုရောက်ဖို့ သူဘယ်လိုကြိုးစားခဲ့ပါသလဲ။

သူ့ ဘဝဇာတ်ကြောင်း မှတ်တမ်းက သူ့ကို နာမည်ကြီးစေခဲ့

ဗန့်စ်ကို အိုဟိုင်းယိုး ပြည်နယ် မစ်ဒယ်တောင်းမှာ မွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။ မွေးဖွားစဥ်က သူ့နာမည်က ဂျိမ်း ဒေါ်နယ် ဘိုးမန်းပါ။ သူ့အမေက ဆေးစွဲနေပြီး အဖေကတော့ သူ လမ်းလျှောက်တတ်စမှာပဲ မိသားစုကို စွန့်ခွာသွားခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ အဘိုး အဘွားတွေဖြစ်တဲ့ "မာမော်" နဲ့ "ပါပေါ် "တို့ရဲ့ စောင့်ရှောက်မှုနဲ့ ကြီးပြင်းခဲ့ရပြီး ၂၀၁၆ က ထုတ်တဲ့ သူ့ရဲ့ ဘဝမှတ်တမ်းမှာ အဘိုး အဘွားတွေကို ချစ်ခင်စိတ်အပြည့်နဲ့ ရေးသားဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဆေးစွဲနေတဲ့ သူ့မိခင်ကြောင့် သူဟာ ဖခင်အမျိုးမျိုးနဲ့ ဆုံစည်းခဲ့ရပြီး ငယ်စဥ်ဘဝတလျှောက် သူ့ရဲ့ ဆာနိမ်း မျိုးရိုးနာမည်လည်း အကြိမ်ကြိမ်ပြောင်းခဲ့ပါတယ်။ အိမ်တွင်းရေး မပြေလည်မှုတွေကြောင့် သူဟာ ဘွားအေအိမ်မှာ မကြာမကြာသွားနေခဲ့ရပါတယ်။

သူ အိမ်ထောင်ကျတဲ့အခါမှာတော့ ဂျေဒီနဲ့ သူ့ဇနီးသည် အူရှာတို့ဟာ ဂျေဒီရဲ့ မိခင်ဘက်က ဘိုးဘွားတွေရဲ့ မိသားစုနာမည် ဗန့်စ်ကို ခံယူလိုက်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူ့ရဲ့ အခုလက်ရှိ အမည်ဖြစ်တဲ့ ဂျေဒီ ဗန့်စ် - ဂျိမ်းစ် ဒေးဗစ် ဗန့်စ် ဖြစ်လာတာပါ။

မစ်ဒယ်တောင်းမြို့က အိုဟိုင်းယိုးမှာ သံမဏိလုပ်ငန်းကြီးတွေရှိတဲ့မြို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဗန့်စ် ကတော့ သူ့ရဲ့ မိသားစုသစ်နဲ့ အာပါလာချီယာတောင်ပိုင်းမှာ ပြောင်းအခြေချပြီး အဲဒီနယ်သားသဖွယ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ကုန်းတွင်းပိတ်ဖြစ်တဲ့ အဲဒီဒေသက တောင်ပိုင်းအစွန်ဆုံးကနေ အနောက်အလယ်ပိုင်းနဲ့ အရှေ့မြောက် အစွန်ဆုံးအထိကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ အများစုမှာ လူဖြူသီးသန့်မဟုတ်ဘဲ အရမ်းဆင်းရဲတဲ့ ဒေသလည်းဖြစ်ပါတယ်။

Hillbilly Elegy စာအုပ်မှာ ဗန့်စ်က သူ့ ဖြတ်သန်းမှုနဲ့ မိသားစုဝင်တွေ အိမ်နီးချင်း၊ သူငယ်ချင်းတွေရဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ပုံဖော်ခဲ့ပါတယ်။

အာပါလာချီယာ ဒေသခံတွေအပေါ် အပြင်လူတွေရဲ့ အထင်မြင်သေးမှုကို သူကဝေဖန်နေပေမယ့် သူ့ဒေသခံတွေကိုတော့ အစိုးရရဲ့လူမှုဖူလုံရေး ပေးချေမှုတွေအပေါ် မှီခိုနေသူလို့ သူက ပြစ်တင်ချင်ပါတယ်။

ဒေသခံတွေဟာ အသုံးဖြုန်းကြီးလက်ဖွာတဲ့သူတွေ၊ အများစုက ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ် ကိုယ်ရပ်တည်ဖို့နဲ့ ဆင်းရဲတွင်းက ရုန်းထွက်ဖို့မကြိုးစားတဲ့သူတွေ ဆိုပြီး ပြတ်ပြတ်သားသား ရှေးရိုးစွဲအမြင်နဲ့ ဖော်ပြပါတယ်။

အဲဒီ စာအုပ်မှာ အာပါလာချီယန်ဒေသခံတွေအပေါ် ဗန့်စ်ရဲ့ အရေးအသားက အကောင်းပြောစိတ်နည်းပါတယ်။

“ဆိုးရွားတဲ့အခြေအနေတွေကို အဆိုးရွားဆုံးနည်းနဲ့ တုံ့ပြန်ကြတဲ့သူတွေ” နဲ့ သူတို့က“လူမှုဘဝယိုယွင်းပျက်စီးမှုကို တွန်းလှန်ရမယ့်အစား လူမှုဘဝ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုကို အားပေးတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုရဲ့ ထုတ်ကုန်တွေ” လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

“အမှန်တရားက ခါးတယ်၊ တောင်ပေါ်သားတွေအတွက် အခက်ခဲဆုံး အမှန်တရားတွေက သူတို့ကိုယ်သူတို့ ဘာဖြစ်နေလဲဆိုတာကို ပြောပြရေးပါ” ‌လို့ ရေးထားပါတယ်။

စာအုပ်ထွက်လာချိန်မှာတော့ ဗန့်စ် ရဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အားစိုက်ပြုပြင်ရေး က သူ့ကို မစ်ဒယ်တောင်းမြို့ ကနေ ဝေးရာကို တွန်းပို့ခဲ့ပါတယ်။ ပထမ မရိန်းအထူးတပ်သားအဖြစ်နဲ့ အီရတ်မှာ တာဝန်ကျတဲ့ ခရီးကနေ နောက်ပိုင်း အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်တက္ကသိုလ်တက်၊ ယေးလ်တက္ကသိုလ်ဥပဒေကျောင်းနဲ့ ကယ်လီဖိုးနီးယားမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ အလုပ်တွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

Hillbilly Elegy စာအုပ်က သူ့ကို အရောင်းရဆုံးစာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်လာစေရုံသာမက လူဖြူ အလုပ်သမားလူတန်းစား မဲဆန္ဒရှင်တွေက ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို ဘာလို့ ကြိုက်ကြတယ်ဆိုတာကို ရှင်းပြဖို့ မကြာခဏတောင်းဆိုခံရတဲ့ ဝေဖန်သုံးသပ်သူဖြစ်လာစေပါတယ်။

အဲဒီအချိန်က ရီပတ်ဘလီကန်သမ္မတလောင်း ထရမ့်ကို ဝေဖန်ရမယ်ဆိုရင် လက်မရှောင်ခဲ့သူပါ။

“ဒီရွေးကောက်ပွဲက အထူးသဖြင့် လူဖြူအလုပ်သမားလူတန်းစားအပေါ် တကယ်ကို အပျက်သဘောဆောင်တယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်” လို့ ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလက အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။

“ဒီရွေးကောက်ပွဲက တခြား တစ်ယောက်ယောက်ကို လက်ညှိုးထိုးအကြောင်းပြချက်တွေပေးဖို့ အခွင့်ပေးသလို ဖြစ်နေတာ၊ မက္ကဆီကန် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေကိုဖြစ်ဖြစ်၊ တရုတ်နဲ့ကုန်သွယ်ရေး ဒါမှမဟုတ် ဒီမိုကရက်တစ်ထိပ်တန်းနိုင်ငံရေးသမားတွေကို ဖြစ်ဖြစ်၊ တခြားဘယ်သူ ဘယ်ကိစ္စကို ဖြစ်ဖြစ် လက်ညိုးထိုးနေကြတာ။"

ရှေ့နောက်မညီဖြစ်နေတာက အဲဒီဟာတွေကပဲ ထရမ့်ရဲ့ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုတွေရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူ ပုံမှန်လက်ညှိုးထိုးပြနေတဲ့ အကြောင်းအရာတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေးသမားဘဝက နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်ဆီသို့

၂၀၁၇မှာ ဗန့်စ်ဟာ အိုဟိုင်းယိုးကိုပြန်လာပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအလုပ်မှာဆက်လုပ်နေခဲ့ပါတယ်။ သူ့ဇနီးဖြစ်လာမယ့် အူရှာကို ယေးလ်တက္ကသိုလ်မှာတွေ့ဆုံ လက်ထပ်ခဲ့ပြီး အီဝန်၊ ဗီဗက်နဲ့ မီရာဘဲလ် ကလေးသုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့ပါတယ်။

ရွှေ့ပြောင်းရောက်လာသူ အိန္ဒိယလူမျိုးမိဘတွေက ဆန်ဒီယေဂိုမြို့မှာမွေးဖွားလာတဲ့ အူရှာဗန့်စ်က သူ့ခင်ပွန်းနဲ့ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း အတော်လေးကွဲပြားပါတယ်။ တက္ကသိုလ်အသိုင်းဝိုင်း မိဘတွေကနေ မွေးဖွားလာတဲ့ အူရှာဟာ ယေးလ်တက္ကသိုလ်က ဘွဲ့ရပြီး ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်ကနေ မဟာဘွဲ့ထပ်ရခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန်တရားလွှတ်တော်ချုပ်က တရားသူကြီးချုပ် ဂျွန်ရောဘတ်စ်ဆီမှာ စာရေးဝင်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ သိပ်မကြာသေးခင်က “တိုးတက်တယ်၊ နိုးကြားတယ်” လို့ ထိပ်တန်း ဥပဒေရေးရာ ဂျာနယ်တစ်ခုက ဖော်ပြခံရတဲ့ မန်ဂါ၊ တိုလေးစ်နဲ့အိုလ်ဆင် ဥပဒေအတိုင်ပင်ခံရုံးမှာ လုပ်ခဲ့ပေမယ့် သူ့ခင်ပွန်းကို ထရမ့်က ရွေးချယ်လိုက်ချိန်မှာ နုတ်ထွက်လိုက်ပါတယ်။

မစ္စတာဗန့်စ်ဟာ နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်လာမယ့်သူလို့ အစောပိုင်းကတည်းက မှန်းဆခံထားရသူတစ်ယောက်ပါ။ အိုဟိုင်းယိုး အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရော့ဘ်ပို့တ်မန်းက ၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွက် ပြန်အရွေးမခံဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ချိန်မှာတော့ သူ့အတွက်အခွင့်အရေး ရလာပါတယ်။

အစောပိုင်း သူ့မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးက ခပ်နှေးနှေးလေးလေး ဖြစ်နေပေမဲ့ ဆီလီကွန်ဗယ်လီက သူ့အရင်သူဌေး ပီတာသီရယ်က ဒေါ်လာ ဆယ်သန်း (ပေါင် ၇.၇သန်း) လှူဒါန်းလိုက်ချိန်မှာ အရှိန်ရလာပါတော့တယ်။

သူ့အပြောအဆိုတွေကလည်း ပြောင်းလာပါတယ်။ တောင်ပေါ်နယ်သားတွေရဲ့ အားနည်းချက်တွေကိုပြောမယ့်အစား ဒီမိုကရက်တွေနဲ့အထက်တန်းလွှာတွေအကြောင်း အပြောများလာပါတယ်။

ဖောက်စ်သတင်းဌာနမှာ ရုပ်လုံးထွက်ပြလာရုံသာမက နိုင်ငံရေးသတင်းမီဒီယာငယ်လေးတွေမှာလည်း သူ တက်လာပါတယ်။ အခု သူ့ကို ပြန်ထောက်တာခံနေရတဲ့ အငြင်းပွားစရာအပြောအဆိုတွေဟာ အဲဒီ ဆီးနိတ်အမတ်အရွေးခံဖို့ မဲဆွယ်ချိန်က ပြောဆိုခဲ့တာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ရီပတ်ဘလီကန်အများစု လွှမ်းမိုးတဲ့ အိုဟိုင်းယိုးမှာ သူအရွေးမခံရဖို့ ဖြစ်လာတာက အရင်က သူ ထရမ့်ကို ဝေဖန်ခဲ့ဖူးတာတွေကြောင့်ပါ။

အရင်က သူ့မှတ်ချက်တွေအတွက် ပြန်တောင်းပြန်ခဲ့ပြီးနောက်မှာ ထရမ့်ရဲ့ထောက်ခံမှုရရှိလာပြီး သူ့ကို ရီပတ်ဘလီကန်နယ်ပယ်ရဲ့ ထိပ်ဆုံးကိုတွန်းပို့လာပြီး အထက်လွှတ်တော်ထဲပါ ရောက်လာပါတယ်။

ထရမ့်ရဲ့နိုင်ငံရေးအစီအစဉ်ဖြစ်တဲ့ "အမေရိကပြန်လည်ကြီးမြတ်ရေး" နိုင်ငံရေးခေါင်းစဉ်အောက်မှာ ဗန့်စ်က အရေးကြီးတဲ့ကစားသမားအဖြစ် ကစားပွဲထဲ ပါဝင်လာပါတယ်။

ထင်ရှားတဲ့အ‌ရေးကိစ္စတွေမှာ သူဘယ်လိုရပ်တည်သလဲ

အထက်လွှတ်တော်မှာ သူက ရှေးရိုးစွဲ ကွန်ဆာဗေးတစ်တွေအတွက် ယုံကြည်ရတဲ့မဲပေးသူဖြစ်လာပြီး လူကြိုက်များမယ့် စီးပွားရေးမူဝါဒတွေကို အမာခံရပ်တည်ပါတယ်။ ယူကရိန်းကိုပေးတဲ့အထောက်အပံ့တွေအပေါ် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ထဲမှာ အကြီးမားဆုံးဝေဖန်သူတစ်ဦးအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တစ်တွေများတဲ့ လွှတ်တော်ထဲမှာ သူ့သက်တမ်းကလည်း မကြာတဲ့အတွက် သူထောက်ခံတင်သွင်းထားတဲ့ဥပဒေကြမ်းတွေက ရှေ့ဆက်သွားတာနည်းလှပြီး အများစုက မူဝါဒပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးထက် သတင်းစကားပေးဖို့တွေ များပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲလအနည်းငယ်က မစ္စတာဗန့်စ်ဟာ ဂါဇာက အစ္စရေးစစ်ကို ဆန့်ကျင်ရေး သပိတ်စခန်းတွေရှိနေတဲ့ ကောလိပ်တွေ၊ အထောက်အထားမရှိတဲ့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေကို အလုပ်ခန့်ထားတဲ့ ကောလိပ်တွေကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရ ရန်ပုံငွေတွေ ထောက်ပံ့မှုဆိုင်းထားဖို့ ဥပဒေကြမ်းတွေ တင်သွင်းခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၄ မတ်လကလည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေးဥပဒေတွေကိုမလိုက်နာဘူးဆိုရင် တရုတ်အစိုးရကို အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဈေးကွက်ထဲကနေ ထုတ်ပယ်ဖို့ ဥပဒေကို သူက တင်သွင်းခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၄ ဇူလိုင်က လုပ်တဲ့ အမေရိကန် ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒ ညီလာခံမှာ အထက်ကအကြောင်းအရာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မိန့်ခွန်းပြောခဲ့ပါတယ်။

“အမေရိကန်ဒီမိုကရေစီကို အဓိကခြိမ်းခြောက်နေတာက ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်သူတွေနည်းသွားအောင် အမေရိကန်မဲပေးသူတွေက ဆက်ဆက်ပြီး မဲတွေပေးပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့နိုင်ငံရေးသမားတွေက ‌ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူတွေကို တိုးတိုးပြီး ခေါ်သွင်းနေပါတယ်။”

သူ့ရဲ့အမေရိကန်အိပ်မက်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စိတ်ကူးကို ပြောခဲ့ပါသေးတယ် “ကိုယ့်အိမ်လို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့နိုင်ငံမှာ ကိုယ်နဲ့မိသားစုအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ဘဝတွေ ဖန်တီးနိုင်သင့်တယ်ဆိုတာ အဲဒီစိတ်ကူးပါပဲ၊” ဒါပေမဲ့ အဲဒီကိစ္စက “လက်ဝဲဝါဒီတွေကြောင့် အထမမြောက်ဘဲ ဖြစ်နေရတယ်။”

ဒါ့အပြင် ယူကရိန်းစစ်မှာ အမေရိကန်ပါဝင်မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး “ရည်မှန်းချက်ပြီးမြောက်အောင်မြင်ဖို့နဲ့ သေချာရေရာတဲ့အဆုံးသတ် ရှိမနေဘူး” လို့သူက မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။

အဲဒီညီလာခံမှာပဲ ဗြိတိန်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ရွှေ့ ပြောင်းအခြေချလူဝင်ရောက်မှုတွေကြောင့် “သိပ်အလုပ်မဖြစ်နေဘူး” ဆိုပြီး ပြောပါတယ်။ လေဘာအစိုးရလက်အောက်မှာ ယူကေဟာ နျူကလီးယားဗုံးပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ “ပထမဆုံး အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံအစစ်” ဖြစ်လာမယ်ဆိုပြီး ပြောခဲ့ပါတယ်။

သူ ရွေးချယ်ခံရပြီးတဲ့နောက် ရီပတ်ဘလီကန်အမျိုးသားညီလာခံမှာ လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲကြိုဆိုတာ ခံရပါတယ်။

အရှေ့မြောက်အိုဟိုင်းယိုး ပို့တေ့ချ်ခရိုင်မှာ ပါတီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်တဲ့ အာမန်ဒါဆာဖီကူးလ် ကတော့ “သူက ငယ်ရွယ်တယ်၊ ပြီးတော့ သိပ်အဆင့်မမြင့်တဲ့ဘဝနဲ့ ကြီးပြင်းခဲ့တယ်၊ လူတော်တော်များများ ကလည်း သူတို့နဲ့တူတဲ့သူလို့ ထင်မှတ်နိုင်တဲ့ သူတစ်ယောက်ပါ" လို့ ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်း သတင်းခေါင်းစဉ်တော်တော်များများကတော့ သူ့ရဲ့ရိုးရာပုံစံနေထိုင်ပုံ နောက်ခံအကြောင်းတွေထက် သူ့ရဲ့အငြင်းပွားဖွယ်ရာကိစ္စတွေကိုပဲ အာရုံစိုက်လာကြတော့ပါတယ်။

မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးမှာ သူဘာတွေပြောခဲ့လဲ

ဟေတီ‌ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်လာတဲ့သူတွေက အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တွေကို သတ်စားတယ်ဆိုတဲ့ အင်တာနက်အပေါ်ကမရေရာတဲ့ ကောလဟလတွေအပေါ်အခြေခံပြီး သူပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ ထရမ့်ကလည်း သူ့ရဲ့ သမ္မတစကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ဗန့်စ်ရဲ့ စကားတွေကို ပြန်ထပ်ပြောခဲ့တာကြောင့် အိုဟိုင်းယိုက ဗန့်စ်ရဲ့မွေးရပ်ကနေ သိပ်မဝေးတဲ့ စပရင်းဖီးလ်မြို့မှာ မကျေလည်မှုကြီကြီးကြီးမားမား ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန်သတင်းဌာန စီအင်န်အင်န်နဲ့အင်တာဗျူးမှာ ဗန့်စ်က သူ့အနေနဲ့ “မီဒီယာတွေက အမေရိကန်ပြည်သူတွေ ခံစားနေရတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး အလေးထားအာရုံစိုက်တဲ့ သတင်းတွေလုပ်ဖို့လိုတယ်” လို့ ခံစားရကြောင်း ပြောပါတယ်။

သူက ရွှေ့ ပြောင်းအခြေချနေထိုင်သူတွေက အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်စားတဲ့အကြောင်းတွေ သူ့မဲဆန္ဒနယ်ကလူတွေပြောကြောင်း အခိုင်အမာပြောထားပေမဲ့ အသေးစိတ်နဲ့ပတ်သက်ပြီးမေးမြန်းလာမှုတွေကို သူ့ရဲ့ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ရုံးက တုံ့ပြန်လာမှုမရှိပါဘူး။

သူ့မှာ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီးလည်း မရေမရာပဲ ပြောတာမျိုး ရှိပါတယ်။

ဗန့်စ်ဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ကက်သလစ်အနေနဲ့ နှစ်ခြင်းခံယူခဲ့ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ရပြီး ၁၅ ပတ်အကြာမှာ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုတားမြစ်‌ရေး နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအစီအစဉ်ကို အရင်တုန်းက သူ ထောက်ခံခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာတော့ သူက ထရမ့်လိုပဲ ဒီကိစ္စဟာ ပြည်နယ်တွေက အဆုံးအဖြတ်လုပ်ရမယ့် ကိစ္စဆိုပြီး ပြောလာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူကဆက်ပြီး ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်အနေနဲ့ တစ်နိုင်ငံမှာကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခွင့်ကို တားမြစ်မယ့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းဖို့လုပ်ရင် ထရမ့်က ဗီတိုသုံးပြီးပယ်ချမှာလို့ ပြောတဲ့အခါမှာတော့ ထရမ့်ရဲ့ အကြိမ်းကို ခံလိုက်ရပါတယ်။

“သေချာတာကတော့ ကျွန်တော်နဲ့ ဗန့်စ် ဒါကို မဆွေးနွေးခဲ့ရဘူး” လို့ သမ္မတလောင်းစကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ထရမ့်က ပြောပါတယ်။ “သူ့မှာ အဲဒီလိုအမြင်မျိုး ရှိနေလည်း ကိစ္စမရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော့်ကိုယ်စား သူပြောနေတယ်လို့တော့ မထင်ပါဘူး။”

ထရမ့်ကို လုပ်ကြံဖို့ကြိုးစားမှုနှစ်ခုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒီမိုကရက်တွေကို ဗန့်က ပြောင်ပဲ အပြစ်တင်ပါတယ်။

ပထမအကြိမ်လုပ်ကြံဖို့ ကြိုးစားမှုဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ရီပတ်ဘလီကန်ထိပ်ပိုင်းတွေထဲမှာ သူက ဒီအကြောင်းအရာကို စွဲစွဲမြဲမြဲပြောခဲ့သူဖြစ်ခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ် လုပ်ကြံခံရမှုနောက်ပိုင်းမှာတော့ လူမှုကွန်ရက် X(အရင်က တွစ်တာ)မှာ စာအရှည်ကြီးရေးတင်ခဲ့ပါတယ်။

သူက “လှုံ့ဆော်ပြောဆိုမှုတွေက ထိန်းချုပ်လို့မရတော့ဘူး” လို့ရေးခဲ့ပြီး ရီပတ်ဘလီကန်တွေက ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုလည်းခံရ၊ အကြမ်းဖက်မှုလည်း ခံနေရတယ်ဆိုပြီး ပုံဖော်ခဲ့ပါတယ်။

သူ့ကို ဝေဖန်သူတွေကတော့ (ထရမ့်နဲ့ ဗန့်စ်တို့က စပရင်းဖီးလ်မှာ ရွှေ့ပြောင်းဝင်လာသူတွေက ဒေသခံတွေရဲ့ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တွေကို သတ်စားနေတယ်ဆိုပြီး ပြောခဲ့ကြပြီးတဲ့နောက်မှာ) စပရင်းဖီးလ်က ကျောင်းတွေကို ဗုံးခွဲမယ်ဆိုပြီး ခြိမ်းခြောက်မှုတွေရှိလာတာနဲ့၊ ထရမ့်နဲ့ သူ့အပေါင်းပါတွေက နှစ်ပေါင်းများစွာ လှုံ့ဆော်တဲ့ ဆွပေး မြှောက်ပေးတဲ့ အပြောအဆိုတွေလုပ်ခဲ့တာတွေကို ထောက်ပြပြီး တကယ်တမ်း အမေရိကန်မှာ နိုင်ငံရေးအရ အကြမ်းဖက်မှုတွေဖြစ်လာအောင် လုပ်နေခဲ့သူတွေက ဘယ်သူတွေလဲလို့ ပြန်မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ပါတယ်။