အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးမှာ ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးဝါဒက ဘယ်လို လွှမ်းမိုးလာလဲ
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
- ရေးသားသူ, ရီဟာ ကန်ဆာရာ
- ရာထူးတာဝန်, ဘီဘီစီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘာသာရေး သတင်းထောက်
အိန္ဒိယမှာ ဇွန်လ ၁ ရက်ထိလုပ်မယ့် သီတင်းပတ် ၆ ပတ်ကြာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနေပြီး လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် နာရန်ဒြာမိုဒီက တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် သက်တမ်း တာဝန်ကို ရယူနိုင်လိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်နေပါတယ်။
ဟိန္ဒူတွာ (Hindutva)လို့ အမည်ရတဲ့ ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေး အတွေးအမြင်က သူနဲ့ သူ့ပါတီ ဘီဂျေပီ တို့ကို မောင်းနှင်နေတဲ့အားတွေထဲက တခုပါ။ ဟိန္ဒူတွာ အပေါ်မှာ အငြင်းပွားစရာတွေကလည်း ပေါ်ပေါက်နေပါတယ်။
ဒီအတွေးအမြင်ကို အခိုင်အမာထောက်ခံကြသူတွေက ဟိန္ဒူတို့ရဲ့ အရေးကို ရှေ့တန်း တင်ပေးမယ့် ဟိန္ဒူနိုင်ငံအစိုးရကို လိုချင်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါက ခွဲခြားကန့်သတ်တဲ့ သဘာဝရှိပြီး ကမ္ဘာမှာ လူဦးရေအများဆုံး တိုင်းပြည်အတွင်း မတူကွဲပြားတဲ့ ဘာသာရေးအသိုင်းအဝိုင်းတွေအကြား ငြိမ်းချမ်းစွာ ယှဉ်တွဲနေထိုင်နိုင်မှုကို ခြိမ်းခြောက် နေတယ်လို့ ဝေဖန်သူတွေက ဆိုပါတယ်။
လူနည်းစု အသိုင်းအဝိုင်းတွေ အနိုင်ကျင့် နှိပ်စက်တာခံနေရတယ်ဆိုတာကို ဘီဂျေပီက ငြင်းပေမဲ့ မိုဒီရဲ့ အုပ်စိုးမှုအောက်မှာ တိုက်ခိုက်ခံရမှုတွေ ပိုများလာတယ်၊ အမုန်း တရားပြောတာတွေ ပိုများလာတယ်လို့ မွတ်ဆလင် အများအပြားက ပြောပါတယ်။
အိန္ဒိယ တိုင်းမ် သတင်းဌာနက ဝန်ကြီးချုပ် နာရန်ဒြာမိုဒီနဲ့ အင်တာဗျူးမှာ ဘီဂျေပီဟာ မွတ်ဆလင်ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းတော့ သူက “ကျွန်တော်တို့ဟာ အစ္စလာမ်ဘာသာနဲ့ မွတ်ဆလင်တွေကို ဆန့်ကျင်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး“ လို့ ဆိုရင်း သူ့ကို ဝေဖန်သူတွေဟာ လူတွေကို “ထိတ်လန့်အောင် လုပ်နေ ကြတယ်“ လို့ ဆိုပါတယ်။
ဟိန္ဒူတွာ (Hindutva) ဆိုတာ ဘာလဲ
ဘာသာရေးနဲ့ အမျိုးသားရေးဝါဒကို ပေါင်းလိုက်တဲ့ ဟိန္ဒူတွာ (Hindutva) ဟာ ဟိန္ဒူ ဘာသာရေး ပင်ကိုယ်လက္ခဏာတွေကို အိန္ဒိယ အမျိုးသားရေး သွင်ပြင်လက္ခဏာနဲ့ ဆက်နွှယ် ချိတ်ဆက်လိုက်တာပါ။
၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေရဲ့ နောက်ဆုံးပိုင်းနှစ်တွေမှာ ဟိန္ဒူ အမျိုးသားရေးဝါဒီ ချန်ဒြာနတ် ဘာဆူ က ဒီစကားလုံးကို စသုံးခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီပြုမှုကို ဆန့်ကျင်ကြတဲ့ အဲဒီကာလက လှုပ်ရှားမှုတွေအတွင်း စပြီး လူတွေသိလာခဲ့ပါတယ်။
ဒီအတွေးအမြင်ဟာ နောက် ဆယ်စုနှစ် ၂ စုမှာ ဒီဝါဒရဲ့ ခေါင်းကိုင်ဖခင်လို့ အသိများ ကြတဲ့ ကိုလိုနီဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံရေးသမား ဗွီဒီ ဆက်ဘာကာကြောင့် အိန္ဒိယပြည်သူအများအကြား ကျော်ကြားလာခဲ့ပါတယ်။
ကိုလိုနီအစိုးရ ဗြိတိသျှတို့ အကျဉ်းချတာကို ခံထားရတဲ့ အချိန် ၁၉၂၂ က သူရေးခဲ့တဲ့ ဟိန္ဒူတွာရဲ့ အနှစ်သာရ ဆိုတဲ့ လက်ကမ်းစာစောင်မှာ ဟိန္ဒူတို့ရဲ့ ပင်ကိုယ်လက္ခဏာ မွေးဖွားခဲ့တဲ့ အရပ်က အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းဒေသလို့ လမ်းညွှန်ပြခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း ဆိုတာက အခုခေတ်မှာ ပါကစ္စတန်ရဲ့ ဆင်းဒေသကနေ အိန္ဒိယရဲ့ ဂူဂျာရက် ဒေသအထိ နေရာကို ရည်ညွှန်းတာဖြစ်ပါတယ်။
သူက သူ့ကိုယ်သူ ဘုရားမဲ့ဝါဒီလို့ ဆိုပေမဲ့ ဟိန္ဒူဆိုတာ ဒီဒေသမှာ ဘာသာရေးအရ ဆက်နွှယ်နေတာတင်မကပဲ လူမျိုးလည်းဖြစ်တယ်လို့ ဆိုကာ နိုင်ငံရေးနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု လက္ခဏာတွေကို ပေါင်းစုထားတာလို့ ပြောပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
ဗြိတိန်ဆီက လွတ်လပ်ရေး တောင်းဆိုတဲ့ အမျိုးမျိုးသော အိန္ဒိယအမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုတွေအတွင်း ဟိန္ဒူ ပင်ကိုယ်လက္ခဏာက တွဲဆက်လာခဲ့ပါတယ်။
မဟတ္တမ ဂန္ဒီပင် သူ့ရဲ့ သတင်းစကား လူထုကြားထဲပေါက်ဖို့အတွက် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ စကားတွေကို အသုံးပြုခဲ့တယ်လို့ လန်ဒန် အရှေ့တိုင်းနဲ့ အာဖရိက လေ့လာရေး တက္ကသိုလ် (SOAS) က တောင်အာရှ အင်စတီကျု ဒါရိုက်တာ ပါမောက္ခ ဆူဘီရာ ဆင်း က ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဂန္ဒီနဲ့ ဆက်ဘာကာတို့ ယူခဲ့တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေက သိပ်ကို ခြားနားပါတယ်။ ဆက်ဘာကာက အဲဒီကာလက ပေါ်ထွန်းနေတဲ့ ဖက်ဆစ်ဝါဒက အတွေးအမြင်တွေကို ယူခဲ့တယ်လို့ ပါမောက္ခ ဆင်းနဲ့ တခြား ပညာရှင်တွေကပြောပါတယ်။ "ဟိန္ဒူတွာ လှုပ်ရှားမှုရဲ့ အစောပိုင်း ခေါင်းဆောင်မှုတွေက မူဆိုလီနီနဲ့ ဟစ်တလာကို ဗြောင် ကြည်ညိုခဲ့ကြသူတွေ" လို့ ပါမောက္ခဆင်းက ဆိုပါတယ်။
"ဘယ်သူက တကယ့် ဂျာမနီလူမျိုးလဲ၊ ဘယ်သူက တကယ့် အီတလီလူမျိုးလဲ ဆိုတာကို သူတို့က ညွှန်းဆိုပြထားတဲ့အပေါ် " သူတို့က စိတ်ဝင်စားခဲ့ကြတယ်လို့ သူက ပြော ပါတယ်။
အိန္ဒိယဟာ ဟိန္ဒူနိုင်ငံလား
နောက်ဆုံးရ သတင်းနဲ့ မျက်မှောက်ရေးရာအစီအစဉ်များ
ပေါ့ဒ်ကတ်စ်အစီအစဉ်များ
End of podcast promotion
နောက်ဆုံး ကောက်ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၁ ခုနှစ် သန်းခေါင် စာရင်းအရ အိန္ဒိယမှာ လူဦးရေ ၈၀% က ဟိန္ဒူဘာသာဝင်ဖြစ်ပြီး ၁၄% က မွတ်ဆလင်ပါ၊ ကျန်တဲ့ ၆% က ခရစ်ယာန်၊ ဆစ်ခ်၊ ဗုဒ္ဓ၊ ဂျိန်းနဲ့ တခြားဘာသာတွေကို ကိုးကွယ်ကြသူတွေဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေမှာ လောကီသီးသန့်ဝါဒ (Secularism) ကို အလေးထား ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီဝါဒရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ အစိုးရရဲ့ အာဏာဟာ ဘာသာရေး တခုခုကို ဆက်နွှယ်ချိတ်ဆက်တာတွေ မလုပ်ရသလို အိန္ဒိယ နိုင်ငံသား အားလုံးဟာ ကိုယ်ယုံကြည်ရာ ဘာသာတရားကို လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်နိုင်ခွင့် ရှိပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘာသာရေးရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ဒီနိုင်ငံမှာ ပိုပိုများလာနေပါတယ်။
မစ္စတာ မိုဒီနဲ့ သူ့ရဲ့ ဘီဂျေပီပါတီတို့ဟာ လောကီသီးသန့်ဝါဒကို ချိုးနှိမ်ပြီး ဟိန္ဒူ ပထမ ဦးစားပေး မူဝါဒကို အားပေးနေတယ်လို့ စွပ်စွဲခံရပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ စစ်တပ်အငြိမ်းစားလည်းဖြစ် စာရေးဆရာလည်းဖြစ်တဲ့ ဆာရော့ချ် ချာဒါတို့လို တချို့ အိန္ဒိယလူမျိုးတွေကတော့ လောကီသီးသန့်အမြင်နဲ့ အုပ်စိုးမှုကို ဟိန္ဒူ အသိုင်းအဝိုင်း ထိပ်ပိုင်းတွေက ထောက်ခံကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရှေးက ဟိန္ဒူ ခေါင်းဆောင်တွေဟာ နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ လောကီသီးသန့် ဝါဒနဲ့ အုပ်ချုပ်လာခဲ့ကြတာလို့ သူက ရှင်းပြရင်း "သူတို့ဟာ ဟိန္ဒူဝါဒကို ကာကွယ်ဖို့ ပိုင်းဖြတ် ချက်ရှိရှိ၊ တာဝန်ယူမှုရှိရှိနဲ့ လုပ်ခဲ့ကြပေမဲ့ နိုင်ငံရေးမှာ လောကီသီး သန့်ဝါဒကို ခိုင်ခိုင် မြဲမြဲ ကျင့်သုံးခဲ့ကြတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။
အာဏာရ ပါတီနဲ့ ဟိန္ဒူတွာ ချိတ်ဆက်မှုက ဘာလဲ
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
ဟိန္ဒူ အမျိုးသားရေးဝါဒက ဘီဂျေပီပါတီရဲ့ အဓိက အတွေးအမြင်တွေထဲက တခုပါ။
ဒီပါတီရဲ့ ဇစ်မြစ်က ဗြိတိသျှ အုပ်စိုးမှုအောက်မှာနေရစဉ် ကာလအတွင်း အာအက်စ် အက်စ် (Rashtriya Swayamsevak Sangh - RSS) အပါအဝင် ဟိန္ဒူဘာသာရေး ပြန်လည် နိုးကြွလာအောင်လှုံ့ဆော်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကနေ လာခဲ့ပါတယ်။
ဆက်ဘာကာရဲ့ လွှမ်းမိုးမှု အကြီးအမားရှိခဲ့တယ်လို့ မြင်ကြတဲ့ ကီရှား ဘလီရမ် ဟက်ဂဝါက လက်ယာစွန်း ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးအဖွဲ့ အာအက်စ်အက်စ်ကို ထူထောင် ခဲ့တာပါ။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးချိန်နောက်ပိုင်း ဒီအဖွဲ့ဟာ ၃ ကြိမ်တိုင် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရပါတယ်။ တကြိမ်က အာအက်စ်အက်စ် အဖွဲ့ဝင်ဟောင်း နက်သူရမ် ဂေါ့စ်က မဟတ္တမ ဂန္ဒီကို လုပ်ကြံခဲ့တဲ့နောက်ပိုင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်အတွင်းမှာပါ။
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာ နောက်ထပ်တခါ အပိတ်ခံရပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက ဝန်ကြီးချုပ် အင်ဒီယာ ဂန္ဒီက အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်တွေ အားလုံးနီးပါးကို ထောင်ချကာ နိုင်ငံတော် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့တဲ့ ကာလကပါ။
တတိယအကြိမ် ပိတ်ပင်တာကတော့ ၁၉၉၂ ခုနှစ်က ဖြစ်ပြီး အဲဒီတုန်းက ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အာအက်စ်အက်စ် အပါအဝင် သဘောထားပြင်းထန်တဲ့ ဟိန္ဒူအဖွဲ့တွေကို ထောက်ခံ သူတွေက အယုဒ္ဓယက ၁၆ ရာခုခေတ် ဘာဘရီ ဗလီကို ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့ အဖြစ် နောက်ပိုင်း မှာပါ။
ဒီနေ့ကာလမှာတော့ အာအက်စ်အက်စ်ဟာ ဘီဂျေပီရဲ့ အတွေးအခေါ်ပိုင်း ဆိုင်ရာ အုတ်မြစ်လို့ ဆိုနေကြပြီး အဲဒီ ၂ ခုဟာ အောက်ခြေအလွှာတွေအချင်းချင်း ခိုင်မာတဲ့ ချိတ်ဆက်မှုတွေ ရှိကြကာ နိုင်ငံရေးဘက်မှာ အားကောင်းကောင်းနဲ့ လွှမ်းမိုးထား ပါတယ်။
ဝန်ကြီးချုပ် နာရန်ဒြာမိုဒီက သူ့ အသက် ၈ နှစ်သားအရွယ်ကတည်းက အာအက်စ် အက်စ် ကို ဝင်ခဲ့သူပါ။
သူနိုင်ငံခေါင်းဆောင်အဖြစ် အာဏာရလာတဲ့နောက်ပိုင်း သူ့ပါတီဟာ လူထုအကြား အရင်က သိပ်ရေပန်းမစားခဲ့တဲ့ ဟိန္ဒူ အမျိုးသားရေးဝါဒကို အများကြိုက်လာတဲ့ ဝါဒဖြစ်အောင် အင်စိုက်အားစိုက် တွန်းလာခဲ့ပါတယ်။
"သူက ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးဝါဒ အတွက် တကယ့် ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ပါ၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူက တကယ့်ကို အဲဒီ ဝါဒကို ယုံကြည်သူလည်းဖြစ်သလို၊ အဲဒီလှုပ်ရှားမှုမှာလည်း နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ပါဝင်နေသူလည်း ဖြစ်တယ်" လို့ ဝါရှင်တန် ဒီစီ အခြေစိုက် သင့်တင့်ခ် ပညာရှင် အဖွဲ့တခု ဖြစ်တဲ့ Carnegie Endowment for International Peace ရဲ့ တောင်အာရှ အစီအစဉ် ဒါရိုက်တာ မီလန် ဗစ်ရှ်နက်ဗ်က ပြောပါတယ်။
မြေပြင်မှာ ဘာတွေ ဖြစ်နေလဲ
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
ဘီဂျေပီရဲ့ တချို့ ပေါ်လစီတွေက ဟိန္ဒူနဲ့ မွတ်ဆလင် အသိုင်းအဝိုင်း ၂ ခုအကြားမှာ တင်းမာမှုတွေကို တိုးလာစေပါတယ်။
မိုဒီ အစိုးရက ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ မွတ်ဆလင်အများစု နေထိုင်တဲ့ ပြည်နယ်တွေ ဖြစ်တဲ့ ဂျမူးနဲ့ ကက်ရှ်မီးယားမှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် အာဏာတွေကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပါတယ်၊ နိုင်ငံရဲ့ တခြားနေရာတွေမှာ အလားတူ လုပ်မှာလို့လည်း သူတို့က ဆိုပါတယ်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလထဲမှာတော့ အယုဒ္ဓယက ဖျက်ဆီးခံလိုက်ရတဲ့ ဘာဘရီ ဗလီ နေရာမှာ ဟိန္ဒူကျောင်းတော်ကြီးတခုကို မစ္စတာ မိုဒီက ဖွင့်လှစ်ပေးလိုက်ပါတယ်။
သူ့ပါတီက တချို့ ဝန်ကြီးတွေကလည်း တီဗီတွေ ပေါ်မှာ၊ ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ၊ လူမှုမီဒီယာတွေ ပေါ်မှာ အစ္စလာမ် မုန်းတီးရေး စကားတွေ၊ လှုံ့ဆော်မှုတွေကို ပုံမှန်လို လုပ်နေကြတာဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ လူမျိုးဆိုတာ ဟိန္ဒူလို့ ညွှန်းဆိုနေကြတာပါ။
မွတ်ဆလင်တွေအပေါ်တိုက်ခိုက်ကြတာ၊ မွတ်ဆလင်ဆန့်ကျင်ရေး အမုန်းစကားတွေ ပြောကြတာတွေက တိုးပွားလာနေပါတယ်။ India Hate Lab အဖွဲ့ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အရ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်းဖြစ်ခဲ့တဲ့ လူသိရှင်ကြား အမုန်းတရား ပြောဆိုမှု စုစုပေါင်းရဲ့ ၄ ပုံ ၃ ပုံဟာ ဘီဂျေပီ ပါတီက အုပ်ချုပ်တဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာ ဖြစ်ခဲ့တာလို့ သိရပါတယ်။
ဒီအရေးတွေ အိန္ဒိယရဲ့ တရားရုံးတွေဆီ ကြိမ်ဖန်များစွာ ရောက်လာခဲ့ပေမဲ့ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့် ဆိုတာကို ကန့်သတ်ဖို့ တရားသူကြီးတွေအနေနဲ့ မဝံ့ရဲခဲ့ကြပါဘူး။
မစ္စတာမိုဒီရဲ့ တချို့ စကားလုံးအသုံးအနှုန်းတွေက "ထိတ်လန့်စရာကောင်းတယ်" လို့ သမိုင်းလေ့လာသူလည်းဖြစ်၊ Empire World: How British Imperialism has shaped the world စာအုပ်ကို ရေးခဲ့သူလည်းဖြစ်တဲ့ ဆက်နမ် ဆန်ဂီရာက ပြောပါတယ်။
၂၀၁၄ တုန်းက မစ္စတာမိုဒီ ပြောခဲ့တဲ့ အိန္ဒိယဟာ "နှစ်ပေါင်း ၁,၂၀၀ တိုင်ရှိခဲ့တဲ့ ကျွန်စိတ်နေစိတ်ထား ကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေတဲ့အခြေအနေမှာပဲ ရှိနေတုန်း" ဆိုတဲ့ စကားကို ထောက်ပြပါတယ်။ ဒီမှတ်ချက်စကားက ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ စနစ်အောက်က အချိန်ကာလကိုသာမကဘဲ မဂို မွတ်ဆလင်တွေရဲ့ လက်အောက်မှာ နေခဲ့ရတဲ့ ကာလကိုပါပေါင်းပြီး ပြောထားတဲ့အတွက် ပြဿနာရှိတယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။
အဲဒီလို ပြောတာက မမှန်ကန်ဘူးလို့လည်း သူကဆိုပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ "ကာလရှည်ကြာစွာ ယဉ်ကျေးမှု အများအပြားရှိနေတဲ့၊ ဘာသာပေါင်းစုံရှိနေတဲ့ ဒေသကို ဟိန္ဒူလို့ ပေါင်းရုံး ပြောလိုက်တာ" လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ဟိန္ဒူတွာကို ထောက်ခံသူတွေက ဘာတွေလုပ်ကြသလဲ
ဟိန္ဒူတွာကို ထောက်ခံသူတွေထဲ အလယ်အလတ်သဘောထားရှိတဲ့သူတွေကနေ အစွန်းရောက် သဘောထားရှိသူတွေ အထိပါဝင်ပါတယ်။
Trad အနောက်က လက်ယာစွန်း လူဖြူ လှုပ်ရှားမှု (alt-right movement) ရဲ့ ပင်ကိုယ် လက္ခဏာတွေနဲ့ အတူ အမျိုးသားတွေ အဓိက ပါဝင်တဲ့ ထရက် (Trad) လှုပ်ရှားမှု ပေါ်လာပြီး သူတို့က လူမှုမီဒီယာ အပါအဝင် ဆက်သွယ်ရေး နည်းနာတွေကို သုံးကာ အမုန်းတရား ဖြန့်ကြပါတယ်။
အွန်လိုင်းမှာ နာဇီ စကြာအမှတ်အသားကို တွဲတင်ထားတဲ့ ထရက် တယောက်နဲ့ ၂၀၂ ခုနှစ်မှာ ဘီဘီစီက စကားပြောတဲ့အခါ သူက သူ မွတ်ဆလင်တွေကိုမမုန်းပါဘူး "သူတို့ ဘာသာရေး ကျင့်ကြံကြပုံကိုသာ မုန်းတာပါ" လို့ ဆိုပါတယ်။
ဘီဂျေပီဟာ အနောက်ကို လေးစား ရိုကျိုးနေတဲ့အတွက် အိန္ဒိယကို ဟိန္ဒူနိုင်ငံတော်အဖြစ် ထူထောင်ဖို့ ဘုရားသခင်က ပေးထားတဲ့ အခွင့်အရေးရှိလျက်သားနဲ့ တွန့်ဆုတ် နေတယ် လို့ ထရက်တွေက ဆိုပါတယ်။
တခြားတဘက်မှာလည်း ဟိန္ဒူတွာဆိုတာကို တခါမှ သူတို့မကြားဖူးဘဲ အဲဒီအမြင်ရဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေကို တချို့ ဟိန္ဒူတွေက ကျင့်သုံးကြပါတယ်။
သူတို့က အိန္ဒိယကို ဟိန္ဒူတွေက ပိုင်ဆိုင်တယ်လို့ ခံယူကြပြီး အစ္စလာမ်အသံထွက်တဲ့ မြို့တွေကို ဟိန္ဒူအမည် ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ကြပါတယ်၊ အာရန်ဂဘတ်ကို ဆမ်ဘာ ဂျီနဂါလို့ ပြောင်းလိုက်ကြတာက ဥပမာ တခုပါ။
"ဒါက ဂုဏ်ယူစရာတခုပါ၊ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အဲဒီ ရိုးရာအစဉ်အလာက လွှမ်းမိုးထားတာကို တွေ့ရတာပေါ့" လို့ သမိုင်းပညာရှင်လည်းဖြစ် ဟိန္ဒူတွာ သုတေသန ကို တည်ထောင်သူ လည်းဖြစ်တဲ့ အော်ဒရေ ထရပ်စ်က ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီအတွေးအမြင်ဟာ မစ္စတာ မိုဒီရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေထဲက တစိတ်တပိုင်း မျှသာ ပါလို့ မီလန် ဗစ်ရှ်နက်ဗ်က ပြောပါတယ်။
"မွတ်ဆလင် ဆန့်ကျင်ရေး တယူသန် မဟုတ်သူတွေ အများကြီးရှိပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူတို့ကလည်း ဟိန္ဒူ အမျိုးသားရေးဝါဒကို အကုန်မဟုတ်တောင် တစုံတရာ လက်ခံ ထားကြပါတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အိန္ဒိယရဲ့ စီးပွားရေး၊ ကမ္ဘာမှာ အဆင့်တခု ရလာမှု၊ လူမှုဖူလုံရေး ထောက်ပံ့မှုတွေ၊ လာဘ်စားမှု ဆန့်ကျင်ရေး စတာတွေက ကြိုက် နှစ်သက်စရာတွေ ဖြစ်နေတော့ ဟိန္ဒူ အမျိုးသားရေးဝါဒကို အရင်ကထက်ပိုပြီး လက်ခံနေကြပါတယ်။"
