"ကိုရီးယားကို ပြန်ကြီးမြတ်အောင် လုပ်ကြစို့"- တောင်ကိုရီးယား လက်ယာဝါဒီ လူငယ်အဖွဲ့ ရဲ့ ကြွေးကြော်သံ
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, BBC/Hosu Lee
- ရေးသားသူ, ဂျိတ်ခ် ကွမ်
- ရာထူးတာဝန်, ဘီဘီစီ သတင်းထောက်၊ ဆိုးလ်မြို့
ရာထူးကနေ ဆင်းပေးခဲ့ရတဲ့ တောင်ကိုရီးယား သမ္မတဟောင်း ယွန်းဆွတ်ယိုနဲ့အတူ ဆယ်လ်ဖီ ဓာတ်ပုံရိုက်ဖို့ တန်းစီ စောင့်ဆိုင်းနေသူတွေကို ဆိုးလ်မြို့ရဲ့ အထင်ကရ ဂွမ်ဂွာမန်ဂိတ်နားမှာ တွေ့ရမှာပါ။
ဒါပေမဲ့ ယွန်းကိုယ်တိုင်ကတော့ အဲဒီမှာ ရှိမနေပါဘူး။ သူ့ပုံတူပဲ ရှိပါတယ်။
သမ္မတဟောင်း ယွန်းဆွတ်ယို ဟာ နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှု စွဲချက်တွေနဲ့ အကျဉ်းထောင်ထဲမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Freedom University တက္ကသိုလ်လွတ်မြောက်ရေး လက်ယာဝါဒီ လူငယ်အဖွဲ့ ကြီးမှူးကျင်းပတဲ့ စုဝေးဆန္ဒပြပွဲမှာ စိတ်လှုပ်ရှားတက်ကြွစွာ ပါဝင်နေကြတဲ့ လူငယ် အမျိုးသမီး အမျိုးသား ထောင်ပေါင်းများစွာအတွက်ကတော့ ဒါက အရေးမကြီးလှပါဘူး။
တောင်ကိုရီးယားမှာ အဂတိလိုက်စားမှုတွေကို တိုက်ဖျက် အရေးယူမယ်လို့ အစိုးရက ကတိပေးခဲ့ပေမဲ့ ဘာမှ ဖြစ်မလာပဲ ပိုနေမြဲ ကျားနေမြဲ အခြေအနေအတိုင်း ဆက်ရှိနေတာကြောင့်ရယ်၊ အထူးသဖြင့် လူငယ်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ အစိုးရက ဘာတစ်ခုမှ ဆောင်ရွက်ပေးတာမျိုး မရှိဘူးဆိုပြီး အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် ကျောင်းသား ပါ့ခ် ဂျွန်းယန်း ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ Freedom University အဖွဲ့က ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
သမ္မတဟောင်း ယွန်း ဟာ သူတို့အတွက် မထင်မှတ်ဘဲ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ သူရဲကောင်းတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။
ပြီးခဲ့နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့ညတုန်းက ပါလီမန်လွှတ်တော်မှာ အမတ်နေရာ အများစုကို ယွန်းရဲ့ ပါတီက လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ဒါကို ပြန်အဖတ်ဆည်နိုင်အောင် အသည်းအသန် ကြိုးပမ်းတဲ့အနေနဲ့ ယွန်းဆွတ်ယို က စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
ပါလီမန်လွှတ်တော်နဲ့ အမျိုးသား ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ရုံးမှာ စစ်တပ် တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ စေလွှတ် ချထားဖို့ ယွန်းက အမိန့်ပေး ညွှန်ကြားခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို လိမ်လည်ဖို့ ပူးပေါင်း ကြံစည်နေတဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ထောက်ခံသူတွေ၊ တရုတ်သူလျှိုတွေရဲ့ အန္တရာယ်အောက် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ကျရောက်နေပြီလို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ သက်သေအထောက်အထား တစ်စုံတရာတော့ မပြခဲ့ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဒေါသအမျက်ထွက်နေကြတဲ့ တောင်ကိုရီးယား ပြည်သူတွေ ချက်ချင်း စုဝေး ရောက်ရှိလာကြတာမို့ ယွန်းရဲ့ ကြိုးပမ်းချက်က နာရီပိုင်းအတွင်း ပျက်ပြားသွားခဲ့ရပါတယ်။ ထောင်သောင်းချီတဲ့ ပြည်သူတွေက စစ်သားတွေကို ဝိုင်းပိတ်ဆို့ထားတဲ့အတွက် လွှတ်တော် အဆောက်အအုံထဲ ပိတ်မိနေခဲ့တဲ့ အမတ်တွေက သမ္မတရဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေအမိန့်ကို ဖျက်သိမ်းပစ်ဖို့ မဲခွဲ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ တချို့ဆိုရင် တံတိုင်းတွေကို ကျော်ခွပြီး ထွက်ခဲ့ကြရပါတယ်။
အဲဒီနောက် ယွန်းကို ရာထူးကနေ ဖယ်ရှားပြီး တရားစွဲခဲ့ပါတယ်။ အခုတော့ သူ့အမှုကို ကြားနာစစ်ဆေးနေပြီး တစ်သက်တကျွန်း ပြစ်ဒဏ် ကျခံရနိုင်ဖွယ် ရှိနေပါတယ်။ ဒီလိုအဖြစ်အပျက်မျိုးကြောင့် သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးဘဝ ဆုံးခန်းတိုင်သွားပြီလို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချို့အတွက်ကတော့ ဒီဖြစ်ရပ်တွေကြောင့်လည်း သူ့ကို အာဇာနည် သူရဲကောင်းတစ်ဦး အဖြစ် မှတ်ယူလာစေပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, BBC/Hosu Lee
နောက်ဆုံးရ သတင်းနဲ့ မျက်မှောက်ရေးရာအစီအစဉ်များ
ပေါ့ဒ်ကတ်စ်အစီအစဉ်များ
End of podcast promotion
ယွန်းဆွတ်ယို သမ္မတဖြစ်စဉ်တုန်းကတော့ လုံးဝ လူကြိုက်မများခဲ့ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် တောင်ကိုရီးယား လူငယ်အကြားမှာ သူ့ကို ကြိုက်တဲ့သူ မရှိသလောက်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အကျဉ်းထောင်ထဲမှာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရတဲ့ အချိန်ကစလို့ ယွန်း ဟာ လူငယ်တွေအတွက် ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်မှု သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ကို အစိုးရက လစ်လျူရှုထားတယ်လို့ လူငယ်တွေအနေနဲ့ တစ်နေ့တခြား ခံစားလာနေရတာပါ။
"ယွန်း ရွေးကောက်ခံရချိန်တုန်းက လက်ယာဝါဒီ သမ္မတလောင်းတစ်ဦး ရွေးကောက်ခံရတာကို ပျော်တာမျိုးထက်စာရင် လက်ဝဲဝါဒီ သမ္မတလောင်းတစ်ဦး ရှုံးနိမ့်ခဲ့တဲ့အပေါ် ပိုကျေနပ် ဝမ်းသာတာမျိုးပဲ ရှိခဲ့ပါတယ်" လို့ မစ္စတာ ပါ့ခ် က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။
"အခုကျွန်တော်တို့နဲ့ အတူ ရှိနေတဲ့ လူငယ်တွေထဲမှာ အတော်များများက ယွန်းကို တော်တယ် လို့ မယူဆကြသလို သူသမ္မတဖြစ်နေချိန်တုန်းကလည်း သူ့ကို ကြိုက်ခဲ့ကြတာမျိုး မရှိပါဘူး"
ဒါပေမဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာလိုက်ချိန်မှာ ယွန်းက "ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ဟာ အာဏာအလွဲသုံးစားလုပ်နေတယ်၊ ပေါက်ကရ ဥပဒေကြမ်းတွေကို အတည်ပြုနေတယ်၊ လူငယ်တွေအတွက် မူဝါဒတွေချမှတ်ရေးမှာ ဘတ်ဂျက်အသုံးစရိတ်တွေ လျှော့ချနေတယ်" ဆိုပြီး ထုတ်ဖော်ဝေဖန်ခဲ့တယ် လို့ မစ္စတာ ပါ့ခ်က ပြောပြပါတယ်။
"ဒါကို ကျွန်တော်တို့ တွေ့ခဲ့ရအပြီး အခု ကျွန်တော်တို့ သူ့နဲ့ အတူရပ်တည်နေပါပြီ"
"တောင်ကိုရီးယား တဖန်ကြီးမြတ်စေရေး ကြိုးပမ်းကြစို့"
စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ ကြေညာခဲ့ပြီးကတည်းကစလို့ ယွန်းကို ထောက်ခံအားပေးတဲ့ လူထုစုဝေးပွဲတွေ အမြဲတက်ရောက်ခဲ့သူ အသက် ၂၈ နှစ်အရွယ် ဟွန်းကီဆန်း က ဘယ်နိုင်ငံရေးပါတီကမှ သူ့ကို အလေးမထားဘူးဆိုတာကို နှစ်ပေါင်းများစွာ သူခံစားလာခဲ့ရတယ် လို့ ဘီဘီစီကို ပြောပြပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲလိမ်မှုရှိတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း သမ္မတဟောင်း ယွန်းပြောတာကို သူတွေ့ခဲ့ရသလို မဲလိမ်တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေ ပါတဲ့ ယူကျူ့ ဗီဒီယို အတော်များများကို ကြည့်ခဲ့ရအပြီးမှာတော့ ဟွန်းကီဆန်းဟာ ယွန်းကိုထောက်ခံအားပေးတဲ့ လူထုစုဝေးပွဲကို ပထမဆုံးအကြိမ် တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီလူထုစုဝေးပွဲကြီးကို Freedom University အဖွဲ့က ကြီးမှူးစီစဉ်ခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ယွန်း သမ္မတရာထူးကနေဖယ်ရှားခံရတာကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြဖို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က နိုင်ငံတဝန်းမှာ ရှိတဲ့ တက္ကသိုလ်တွေက ကျောင်းသားတွေကို စည်းရုံးခဲ့ပါတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာကနေ အားသွန်ခွန်စိုက် လှုံ့ဆော်ခဲ့တဲ့အတွက် ချက်ချင်းဆိုသလိုပဲ သူတို့ရဲ့ စုဝေးဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ လူငယ်တွေ ထောင်သောင်းချီ တိုးလာခဲ့ပါတယ်။
Freedom University အဖွဲ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက် သဘောတရားတွေကို သူတို့စုဝေးပွဲတွေရဲ့ နဖူးစည်း စာတမ်းတွေ၊ သပိတ်မှောက်ဆိုင်းဘုတ်တွေမှာ ပြထားပါတယ်။ "ကိုရီးယားနိုင်ငံဟာ ကိုရီးယားပြည်သူတွေအတွက်ပဲ" "တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ထွက်သွား" အစရှိတဲ့ စာတမ်းတွေကို တွေ့ရမှာပါ။
ဆန္ဒပြသူ အတော်များများဟာလည်း အမေရိကန်နိုင်ငံက အမေရိကန်ပြည်သူတွေရဲ့ အခွင့်အရေး တောင်းဆိုတဲ့ မက်ဂါ လှုပ်ရှားမှုတွေကို လိုက်အတုယူခဲ့ကြပါတယ်။ ဆိုင်းဘုတ်တစ်ခုမှာဆိုရင် "ကိုရီးယားကို တဖန် ပြန်ကြီးမြတ်အောင် လုပ်ကြစို့" လို့အဓိပ္ပာယ် ရတဲ့ "Make Korea Great Again" ဆိုပြီး ရေးထားတာတွေ့ရသလို နောက်ဆိုင်းဘုတ်တစ်ခုမှာဆိုရင်လည်း စက်တင်ဘာလတုန်းက လုပ်ကြံခံခဲ့ရပြီး လူငယ်တွေအကြား မက်ဂါဝါဒ သြဇာလွှမ်းမိုးခဲ့သူ ချာလီ ကာ့ခ်ကို ရည်ညွှန်းတဲ့အနေနဲ့ "ငါတို့ဟာ ချာလီ ကာ့ခ်ပဲ" ဆိုပြီး ရေးထားတာကို တွေ့ရပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အခုနောက်ဆုံး လုပ်ခဲ့တဲ့ စစ်တမ်းအရ တောင်ကိုရီးယား ပြည်သူတွေရဲ့ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကပဲ ယွန်းအပေါ်ထားတဲ့ သူတို့အဖွဲ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို ထောက်ခံကြပြီး တကယ်တန်းမှာ သူတို့အဖွဲ့အရှိန်မြင့်တက်လာမှုဟာ တောင်ကိုရီးယားမှာ တစတစ ပိုအမြစ်တွယ်လာနေတဲ့ ပိုနက်ရှိုင်းတဲ့ အမြင်သဘောထား ကွာဟမှုကို ကိုယ်စားပြုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
Freedom University အဖွဲ့ကြီးထွားလာမှု
Freedom University အဖွဲ့ကို ထောက်ခံအားပေးသူ အတော်များများလိုပဲ မစ္စတာ ပါ့ခ် ဟာလည်း တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင်းမှာ လက်ဝဲဝါဒီတွေရဲ့ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုတွေ ပိုများလာနေတယ်လို့ ယူဆမိခဲ့ပါတယ်။ အစပိုင်းကတော့ လက်ဝဲဝါဒီတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့အနေနဲ့ လက်ယာဝါဒီတွေကို ထောက်ခံ အားပေးခဲ့တာပါ။
သူ့ဖခင်ဟာ လက်ယာယိမ်းတယ်လို့ မကြာခဏ ပြောဆိုသတ်မှတ်ခံရတဲ့ ရုပ်မြင်သံကြား ကွန်ရက်တစ်ခုရဲ့ အကြီးအကဲ ဖြစ်သလို သူ့မိခင်ဟာလည်း လက်ယာဝါဒီ သမ္မတဟောင်း မွန်ဂျေအင်း ရဲ့ လက်ထောက်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ သူ့မိခင်နဲ့ အစ်မ တို့က အမျိုးသမီးဝါဒီအကြောင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလေ့ ရှိသူတွေ ဖြစ်ပြီး သူတို့ရဲ့ သဘောထား အမြင်ဝါဒတွေကို သူ့ခေါင်းထဲ သွတ်သွင်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့ကြတယ်လို့ မစ္စတာ ပါ့ခ် က ဒေသန္တရ သတင်းမီဒီယာကို ပြောပြခဲ့ပါတယ်။
အမျိုးသမီးတွေ မတရားဆက်ဆံခံရတာကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်တဲ့ #MeToo လှုပ်ရှားမှု ကာလတွေမှာ သူ့မိသားစုရဲ့ နိုင်ငံရေးအမြင်တွေအပေါ် သူ စမေးခွန်းထုတ်ခဲ့ပြီး မကြာခင်မှာပဲ လက်ယာဝါဒ အမြင်တွေကို အွန်လိုင်းပေါ်ကနေ ထုတ်ဖော်ပြခဲ့တယ်လို့ မစ္စတာ ပါ့ခ် က ပြောပါတယ်။
သူ့အတွက် အမေရိကန် အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှုဟာ အတုယူစရာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, BBC/Hosu Lee
"အစွန်းရောက် အခွင့်အရေးတောင်းဆိုသူအဖြစ် ကျွန်တော့်ကို ကိုရီးယားမှာ အမည်တပ်ခံရတတ်ပြီး မကြာခဏဆိုသလို ပိတ်ပင်ခံရလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်မှာတော့ ဒီလိုမဟုတ်ပါဘူး။ ချာလီ ကာ့ခ် နဲ့ မက်ဂါ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ဟာ သူတို့ရဲ့ သတင်းစကားတွေကို ယုံကြည်စိတ်ချမှုရှိရှိ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်" လို့ မစ္စတာ ပါ့ခ်က ပြောပါတယ်။ "လူတွေ အကြောက်တရား မရှိဘဲ အခြေအတင် ပြောဆိုဆွေးနွေးနိုင်မယ့် အလားတူ ပလက်ဖောင်းမျိုး တည်ထောင်နိုင်ဖို့ ကျွန်တော်တို့က ကြိုးစားနေတာပါ"
သူနဲ့ သူ့အဖွဲ့ဟာ လက်ယာစွန်းတွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲပြောဆိုချက်တွေကို သူက လက်မခံဘဲ ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
သူ့အဖွဲ့အတွက် အထိရောက်စေဆုံး သတင်းစကားကတော့ အရိုးရှင်းဆုံး စာသား ဖြစ်တဲ့ "ကိုရီးယားနိုင်ငံဟာ ကိုရီးယားပြည်သူတွေအတွက်" ဆိုတဲ့ သတင်းစကား ဖြစ်တယ်လို့ မစ္စတာ ပါ့ခ် က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းစကားက တရုတ်နိုင်ငံကနေ ရွှေ့ပြောင်းဝင်လာသူတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ စွပ်စွဲပြောဆိုချက်တွေနောက်မှာ အမြဲတွဲပါလာလေ့ရှိပါတယ်။ စွပ်စွဲချက်တွေထဲမှာ အပြောအများဆုံးကတော့ တရုတ်တွေက မဲစာရွက်တွေ အပြုံလိုက် လိမ်ဖြည့်ခဲ့ကြတယ်၊ ကိုရီးယားလူမျိုးတွေကို တိုက်ခိုက်တယ် ဆိုတဲ့ သက်သေမပြနိုင်တဲ့ အငြင်းပွားစရာ စွပ်စွဲချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားအစိုးရက ဒီစွပ်စွဲချက်တွေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
တောင်ကိုရီးယားနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံအကြား ဆက်ဆံရေးပြန်ကောင်းအောင် သမ္မတ အီဂျေမြွန်းက ကြိုးပမ်းနေတာကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် လက်ရှိ တောင်ကိုရီးယားအစိုးရဟာ တရုတ်ရဲ့ လက်အောက်ခံဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သက်သေပြနေတယ်လို့လည်း Freedom University အဖွဲ့က ဖော်ညွှန်း ပြောဆိုနေပါတယ်။
မစ္စတာ ပါ့ခ်က သူ့ရဲ့ သတင်းစကား ပျံ့နှံ့စေဖို့ လူငယ်တွေအကြား အသုံးများလေ့ရှိတဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပလက်ဖောင်းတွေကို သူအများဆုံး သုံးလေ့ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတွေအတွက် သီးသန့်ထောင်ထားတဲ့ EveryTime ဆိုတဲ့ ကိုရီးယား အွန်လိုင်းဖိုရမ် တစ်ခုမှာ သူ့သတင်းစကားတွေကို စပို့ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီနောက်မှာ သူ့သတင်းစကားတွေပါတဲ့ ဗီဒီယိုအတိုလေးတွေကို ပိုအာရုံစိုက်ပြီး ပြောင်းတင်ကြည့်ခဲ့ရာမှာတော့ အင်စတာဂရမ်၊ သရက်ဒ်စ်နဲ့ ယူကျူ့ စတဲ့ ပလက်ဖောင်းတွေမှာ အကြီးအကျယ် လူကြည့်များလာခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီနောက် တရုတ်ခရီးသွားတွေ မကြာခဏ လာလည်လေ့ရှိပြီး တရုတ်သံရုံးရှိရာ ဆိုးလ်မြို့ မြုန်ဒေါင်း ရပ်ကွက်ကို ဖြတ်ပြီး ချီတက် ဆန္ဒပြခဲ့တဲ့ စက်တင်ဘာလမှာတော့ သူတို့အဖွဲ့ နာမည်ဆိုးနဲ့ ကျော်ကြားလာခဲ့ပါတယ်။
တရုတ်ဆန့်ကျင်တဲ့ ဟစ်ကြွေးသံတွေနဲ့ သူတို့အဖွဲ့ ဆန္ဒပြ ချီတက်နေပုံ ဗီဒီယိုတွေက ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရာမှာ သတင်းမှားတွေနဲ့ အမုန်းတရားတွေက အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့ အဆင့်အထိ ရောက်လာခဲ့တယ်လို့ တောင် သမ္မတ အီက ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ရပြီး ရာဇဝတ်ပြစ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖို့ သူ့အစိုးရကို ညွှန်ကြားခဲ့တဲ့ အထိ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တရုတ်မုန်းတီးစိတ်တွေ ပျံ့နှံ့နေပြီး ကမ္ဘာပေါ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံကို မနှစ်သက်ဆုံးသူတွေ ဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံသားတွေ ရှိရာ တောင်ကိုရီးယားလို နိုင်ငံမျိုးမှာ Freedom University အဖွဲ့ရဲ့ သတင်းစကားက ထိရောက် အောင်မြင်တယ်ဆိုတာ သက်သေပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
သူတို့အဖွဲ့ရဲ့ သတင်းစကားက တောင်ကိုရီးယားလူငယ်တွေရဲ့ သဘောထားနဲ့လည်း တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။ လူငယ်အတော်များများက တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးအခြေအနေ၊ အနာဂါတ် အလားအလာတွေအပေါ် စိတ်ပျက်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
စိတ်ပျက်နေကြတဲ့ လူငယ်တွေ
အခုနောက်ဆုံးလုပ်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတဝန်း စစ်တမ်းအရ တောင်ကိုရီးယား လူငယ်တွေဟာ သူတို့နိုင်ငံရဲ့ အနာဂါတ်အပေါ် အဆိုးမြင်ဆုံးသူတွေ ဖြစ်ကြတယ်လို့ ဖော်ပြနေပါတယ်။
လူငယ် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းက တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ စီးပွားရေးဟာ ချည့်နဲ့နေတယ်လို့ ယုံကြည်နေကြပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ မိဘအရွယ်မျိုးဆက် လူကြီး ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ နိုင်ငံစီးပွားရေးကို အကောင်းဘက်က ရှုမြင်ကြပါတယ်။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးဟာ ကိုဗစ်ကပ်ဘေးကြီး ဖြစ်ပြီးကတည်းက ၁ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၂ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ပဲ တိုးလာခဲ့ပြီး ထရမ့်ရဲ့ ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲနဲ့ တရုတ်ရဲ့ ကြီးထွားလာနေတဲ့ အားပြိုင်မှုအကြားမှာ တောင်ကိုရီးယား လူငယ်တွေအနေနဲ့ ကြားညပ်ခံနေရတယ်လို့ ခံစားမိနေကြပါတယ်။
လူငယ်တွေ အိမ်ပိုင်ဆိုင်မှုနှုန်းဟာ အနိမ့်ဆုံး အဆင့်မှာ ရှိနေပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားရဲ့ ပညာရေးအဆင့်ဟာ ကမ္ဘာ့အဆင့်အမြင့်ဆုံးနိုင်ငံတွေထဲမှာ တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပေမဲ့လည်း လူတစ်ယောက်ရဲ့ လစဉ်ပျမ်းမျှဝင်ငွေက တစ်လကို ဒေါ်လာ ၁၆၀၀ လောက်သာ ရှိပါတယ်။
လူငယ်စိတ်ပညာရှင်၊ စာရေးဆရာ ကင်မ် ဟွန်ဆူးက လူငယ်အတော်များများဟာ သမ္မတ အီရဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို အကြီးအကျယ် မကြေမနပ် ဖြစ်နေကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ဟာ နိုင်ငံရေးလောကကို ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုလုံး ကြီးစိုးထားခဲ့ပေမဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကတိတွေကိုတော့ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း မရှိနိုင်သေးပါဘူး။
"သမ္မတအီရဲ့ ပါတီက သူတို့ရဲ့ အိမ်ယာနေရာချထားရေး ပေါ်လစီကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ လုံးဝ ပျက်ကွက်ခဲ့ပါတယ်" လို့ မစ္စတာ ကင်မ်က ပြောပါတယ်။ "အိမ်ယာနေရာချထားမှုနဲ့ အလုပ်ခန့်မှုတွေမှာ လစ်ဟာမှုတွေ ရှိနေတဲ့အချက်က လူငယ်တွေအတွက် အကြီးမားဆုံး မကြေနပ်ချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။"
စီးပွားရေးကျပ်တည်းမှု၊ အွန်လိုင်းပေါ်ကနေ တုန့်ပြန်ပြောဆိုတဲ့ အလေ့အထ ရှင်သန်ကြီးထွားလာမှု၊ တင်းမာလာနေတဲ့ ကျား၊ မ ကွဲပြားမှုဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုတွေ ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါ မစ္စတာ ပါ့ခ်ရဲ့ Freedom University လို အဖွဲ့မျိုးတွေက လူငယ်တွေ ခေါ်ယူစုဆောင်းနိုင်မယ့် ရေခံမြေခံကောင်းတစ်ခု ဖြစ်လာစေပါတယ်။
ဒါ့အပြင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ ပြဌာန်းဖို့ လုပ်ခဲ့တဲ့ ယွန်းရဲ့ လုပ်ရပ်အပေါ် ဝေဖန်မှု အနည်းဆုံးသူတွေက လူငယ်တွေ ဖြစ်ပြီး အသက် ၃၀ အောက်အရွယ် လူငယ်တစ်ဝက်လောက်ကသာ ယွန်းကို နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှုစွဲချက်နဲ့ အပြစ်ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်ယူဆကြပါတယ်။
"ဒီအစိုးရ ချမှတ်ခဲ့တဲ့ ပေါ်လစီတွေက ကျိုးကြောင်း မဆီလျော်တဲ့ ပေါ်လစီတွေပါ။ လူငယ်တွေအတွက် ဘာအကျိုးမှ မရှိပါဘူး။ ဒီလူငယ်တွေ အခုအခါ ဖွင့်ပြောလာကြတာက သိပ်ကို သဘာဝကျလွန်းလှပါတယ်" လို့ အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ် ဘေးဂျန်၀မ် က Freedom University အဖွဲ့ရဲ့ စုဝေးဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုမှာ ဘီဘီစီကို ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
နိုင်ငံတွင်းမှာ သဘောထားကွာဟမှုတွေ ပိုနက်ရှိုင်းမလာအောင် ရှောင်ရှားနိုင်ဖို့အတွက် လူငယ်တွေကို အတွေးအမြင်သစ်တွေ မဖြစ်မနေ ကမ်းလှမ်းဖို့ လိုတယ်လို့ စိတ်ပညာရှင် မစ္စတာ ကင်မ်က ဆိုပါတယ်။ "မျှော်လင့်ချက် ရှိပါတယ် ဆိုတာကို သူတို့သိအောင် ပြသင့်ပါတယ်။"
ဒီလိုမလုပ်ဘူးဆိုရင်တော့ လူငယ်တွေက Freedom University လိုလှုပ်ရှားမှုတွေဆီ ပို ဦးလှည့်ကုန်ကြလိမ့်မယ်လို့ သူက သတိပေးပါတယ်။
စုဝေးဆန္ဒပြပွဲမှာ အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် ကင်မ်ဂျီမင်း က "ကိုရီးယားနိုင်ငံဟာ ကိုရီးယားလူမျိုးတွေအတွက်" ဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်ကို ကိုရီးယားအလံ ဝှေ့ယမ်းနေတဲ့ သူ့ချစ်သူ ကောင်မလေးဘေးမှာ ထောင်ထားပါတယ်။ သူ့တိုင်းပြည်ဟာ လမ်းကြောင်းအမှားပေါ် ရောက်နေတဲ့အတွက် စိတ်ရှုပ်ထွေးပြီး ဆန္ဒပြပွဲမှာ သူဝင်ပါခဲ့တာလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအခေါက်ဟာ နိုင်ငံရေးနဲ့ ဆိုင်တဲ့ပွဲမျိုးမှာ သူပထမဆုံးအကြိမ် ပါဝင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
"ပထမတော့ ကျွန်တော်ခပ်လန့်လန့် ဖြစ်မိတယ်။ ဒါပေမဲ့ တခြားလူငယ်တွေ တော်တော်များများကိုရော၊ စိတ်သဘောချင်းတူတဲ့ သူတွေကိုပါ တွေ့ခဲ့အပြီးမှာ စိတ်သက်သာရာရသွားတယ်" လို့ သူကပြောပါတယ်။
သူ့ဘေးမှာတော့ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် သာသာလောက်ပဲ ရှိဦးမယ့် မိန်းကလေးငယ်လေး တစ်ဦးက "ဘယ်တော့မှ အညံ့မခံ၊ အရှုံးမပေးပါနဲ့" ဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်တစ်ခုကို ကိုင်ဆောင် ဆန္ဒပြနေတာ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။
ထပ်ဆောင်းဖြည့်စွက်ရေးသားသူ-လီဟွန် ချွန်
