ထရမ့်နဲ့ ခရီးသွားတွေကြောင့် သွေးသစ်လောင်းလိုက်တဲ့ ဂျပန်က လက်ယာစွန်းခေါင်းထောင်မှု

ဂျပန့် နိုင်ငံရေးဟာ ပုံမှန်ဆို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ခုတ်မောင်းနေတဲ့ သင်္ဘာတစ်စင်းနဲ့တူပါတယ်။ အချိန်ခပ်များများမှာ လှိုင်းဒဏ် လေဒဏ်မသင့်လို့ ပျင်းလုလု ဖြစ်စရာပါ။

ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အရင်နဲ့အတူ တမူထူးလာပါပြီ။

လွှတ်တော်အမတ် နေရာ ၁ နေရာပဲ ရရှိတာကြောင့် ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် မရှိခဲ့တဲ့လက်ယာစွန်းပါတီ ဆန်စေးတို(Sanseito)ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ဇူလိုင်လ နောက်ဆုံးပတ်မတိုင်ခင် ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ အမတ်နေရာ ၁၅ နေရာအထိ ရခဲ့လို့ ဂျပန်နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံမှာ အခရာကျသူတွေ ဖြစ်လာကြပါပြီ။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ရဲ့ အမေရိကန် ပဓာန မူဝါဒလိုပဲ သူတို့ကလည်း ''ဂျပန်သာ ပဓာန'' ဆိုတဲ့ဆောင်ပုဒ်နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြီးနောက်မှာ အာဏာရ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(LDP)နဲ့ နိုင်ငံရေးအကျပ်ကြုံနေတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် ရှီဂဲရု အီရှီဘာ တို့ထက် ချွန်ပြီး ထွက်ပေါ် လာတာဖြစ်ပါတယ်။

အီရှီဘာအတွက်ကတော့ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပတဲ့သီတင်းပတ်ဟာ နိုင်ငံရေးမှာ နိမ့်တခါ မြင့်တလှည့်ကြုံခဲ့ရတဲ့အလှည့်အပြောင်းဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲမှာ သူ့ရဲ့ အာဏာရ LDP ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ဟာ ဂျပန်အထက်လွှတ်တော်မှာ အမတ်နေရာအများစုရဖို့ မစွမ်းသာခဲ့ပါဘူး။ အောက်လွှတ်တော်မှာလည်း မနှစ်ကတည်းက အမတ်နေရာ အများစု မရခဲ့တာကြောင့် ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်ဖို့ ပါတီတွင်းကနေ တောင်းဆိုတဲ့အထိ ဖြစ်လာပါတယ်။

ဇူလိုင် ၂၃ ရက် တုန်းကတော့ သူဟာ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အပြောအရ ကြီးမားတယ်လို့ဆိုတဲ့ အမေရိကန်က ဂျပန်ကို အကောက်ခွန်တိုးတဲ့ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး သဘောတူညီချက် တစ်ခုရအောင် လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီသဘောတူညီချက်ကြောင့် ဂျပန့် စီးပွားရေးတည်ငြိမ်အောင် စိတ်ငြိမ်ဆေး ပေးလိုက်တာမျိုးဖြစ်ပေမဲ့ ဂျပန့်နိုင်ငံရေး ကသောင်းကနင်းဖြစ်မှုကိုတော့ ငြိမ်အောင် မစွမ်းသာသေးပါဘူး။

ဂျပန်ဟာ ကမ္ဘာမှာ အတည်ငြိမ်ဆုံး ဒီမိုကရေစီစနစ်နဲ့ သွားနေတဲ့နိုင်ငံကြီးတွေထဲက တစ်နိုင်ငံပါ။ ရွေးကောက်ပွဲတွေ ကျင်းပလေ့ရှိပေမဲ့ ထူးဆန်းလှတဲ့အလှည့်အပြောင်းဆိုတာ မရှိသလောက်ပါ။ အာဏာရ LDP ပါတီဟာ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်လာတာ ၁၉၅၅ ခုနှစ်ကတည်းကလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ကြားထဲမှာ အလှည့်အပြောင်းအနည်းငယ်ရှိပေမဲ့ မပြောပလောက်ပါဘူး။ တခြားနိုင်ငံတွေမှာလိုပဲ လူကြိုက်များတဲ့ပါတီ နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ခေတ်ရေစီးကြောင်း ဂျပန်မှာ မြင်ရခဲပါတယ်။

အခုတော့ အာဏာရပါတီ LDP ဟာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အလွန် စိန်ခေါ်မှုအဖြစ်ဆုံး အချက်တွေထဲက တစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရပါပြီ။

ဒီတော့ ပျင်းရိစရာကောင်းတဲ့ဂျပန့်နိုင်ငံရေး အကြိတ်အနယ်ယှဥ်ပြိုင်ကြတဲ့အထိ ဘာတွေက ဖြစ်လာစေပါသလဲ၊ ဒီထဲမှာမှ လက်ယာစွန်းကို လူအများစု ဘာကြောင့် စိတ်ဝင်စားလာကြတာပါလဲ။

ဆန်နိုင်ငံရေးနဲ့ စျေးဝယ်စင်တာတွေထဲက ဒေါမနဿ

အခုနှစ်ပိုင်းတွေဟာ ဂျပန်က အိမ်ထောင်စုတွေအတွက် ခက်ခဲတဲ့နှစ်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ငွေကြေး ဖောင်းပွမှု၊ စျေးကြီးမြင့်မှု၊ မတိုးတဲ့လစာနဲ့ မတက်တဲ့နိုင်ငံ့စီးပွားကြား လုံးလည်ချာလည်နေကြတာပါ။

ဆန်စျေးနှုန်းကိုပဲ ကြည့်ကြည့်ပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကထက် ၂ ဆ တက်သွားပါတယ်။ မေလတုန်းကဆိုရင် အမြင့်ဆုံးကို ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဆန် ၅ ကီလိုကို ဂျပန်ယမ်း လေးထောင်ကျော်ပေးဝယ်ရတဲ့အထိ စူပါမားကတ်တွေမှာ စျေးတက်သွားပါတယ်။

ဒါဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တုန်းက ဆန်စပါးသိမ်းချိန်မှာ အထွက်နှုန်းလျော့တဲ့အပြင် ငလျင်ကြီးကြောင့် လည်း ပါပါတယ်။ ငလျင်ကြီးတစ်ခုလှုပ်မယ်ဆိုတဲ့ သတိပေးချက်တွေ ထွက်လာတဲ့အခါ လူတွေ အထိတ်တလန့်နဲ့ ဆန်တွေ ဝယ်စုကြတာကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။

ဂျပန်ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းတွေနဲ့ လူမှုကွန်ရက်မှာ တက်လာတဲ့ရုပ်သံတွေမှာဆိုရင် ဆန်ဝယ်ဖို့ တန်းစီတဲ့လူတန်းရှည်ကြီးဟာ မျက်စိတဆုံးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

''ဆန်က လိုကို လိုအပ်တယ်။ ခါတိုင်း ဒီလိုပဲ လွယ်လွယ်ရတယ်ဆိုပြီး အလေးမထားမိ ဖြစ်ခဲ့တာ။ အခုကတော့ လူတိုင်း ထိတယ်။ စားသုံးသူ ကျွန်မတင် ကျွန်မကလေးတင်မဟုတ်ဘူး။ စီးပွဦးရေးသမားတွေလည်း ထိတယ်'' လို့ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် မိုမိုကို အာဘေးက ပြောပါတယ်။ သူက တိုကိုမြို့မြောက်ပိုင်းက စူပါမားကတ်ဆိုင်တစ်ဆိုင်ထဲ လေးလသား သမီးငယ်ကို ချီပိုးရင်း ဆန်ဝယ်နေတုန်း ပြောပြပါတယ်။​

''နေ့ချင်းညချင်း ဆန်စျေး ဒီလောက်မိုးထိုးသွားတာ ကျွန်မဖြင့် မယုံနိုင်ဘူး'' လို့ သူက ပြောပါတယ်။

နောက်ထပ် စျေးဝယ်သူ တစ်ဦဖြစ်တဲ့ အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ် တာကဲရှီ ဝါတာနာဘေးကတော့ ရွေးချယ်စရာလည်း မရှိဘူးလို့ ကျွန်မကို ပြောပြပါတယ်။ ''စျေးကြီးပေမဲ့လည်း ဝယ်ရတာပဲလေ၊ မတတ်နိုင်ဘူး။ ဆန်စျေးကို အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားတာ'' လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ဂျပန် စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး ရှင်ဂျီရို ကိုအိဇုမိကတော့ ဆန်စျေးကျအောင် လုပ်မယ်လို့ ပြောပြီး ဝယ်လို့လွယ်အောင်လည်း လုပ်ပေးမယ်လို့ ကတိပြုထားပါတယ်။

စျေးကွက်ထဲ ဆန်တွေ ရောက်လာမယ်ဆိုရင် စျေးလည်း အနည်းငယ်ကျသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတောင် ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကထက် အနည်းငယ်စျေးမြင့်နေတုန်းဖြစ်ပါတယ်။

ဒါဟာ စီးပွားရေး ပြန်ထူထူထောင်ထောင်ဖြစ်ဖို့နဲ့ ငွေဖောင်းပွနှုန်းကို ထိန်းဖို့ ရုန်းကန်နေရတဲ့ အစိုးရ တစ်ရပ်ရဲ့ အင်္ဂါရုပ်လည်း ဖြစ်နေပြန်ပါတယ်။​

'အမေရိကန်သာ ပဓာန' (American First) ကနေ 'ဂျပန်သာ ပဓာန' (Japanese First) သို့

လက်ရှိအခြေအနေကို စိတ်ပျက်ကြတာက ဂျပန်လူငယ်တွေပါ။ '' လက်ရှိ နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို စိတ်ကုန်လှပြီ'' လို့ လူငယ်မဲဆန္ဒရှင် အဲရီကို ဟာရာဒါက ဆန်စေးတို လူထုစုဝေးပွဲမှာ သတင်းဌာန တစ်ခုကို ပြောပါတယ်။

လူငယ်မဲဆန္ဒရှင် နောက်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ အူတာ ကာတိုကလည်း ''အဖြေကတော့ ရှင်းရှင်းလေးပါပဲ။ ဆန်စေးတိုကို လူတွေ ဘာကြောင့် ထောက်ခံကြတာလဲပြောရင် သူတို့က ကျွန်တော်တို့ကို ကိုယ်စားပြုနိုင်လို့ပါပဲ''

မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ စိတ်အလိုမကျမှုနဲ့ ဒေါသကို လူထုစုဝေးပွဲတွေမှာမြင်နိုင်သလို စူပါမားကတ်ဆိုင်ကြီးတွေရဲ့ပစ္စည်းတန်းတွေကြားမှာလည်း ကြားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကပဲ ''ဂျပန်သာ ပဓာန'' ဆိုတဲ့ပါတီကို တနည်းတဖုံ ထောက်ခံကြဖို့ဖြစ်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တခြားအကြောင်းလည်း ဆက်ရှိနေပါတယ်။

''' ဒါဟာ အမေရိကန် သမ္မတ အိမ်တော် အိမ်ဖြူတော်ကနေ လာတယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ မှတ်ယူလို့ ရတယ်ဗျ'' လို့ တိုကျိုမြို့ ကျောင်းတော်တက္ကသိုလ်က သမိုင်းနဲ့အာရှရေးရာ ပါမောက္ခ ဂျက်ဖ် ကင်စတန်က ပြောပါတယ်။ ထရမ့် ပြောတဲ့ အမေရိကန် တဖန် ထွန်းသစ်ရေးဆိုတဲ့ အမေရိကန် ပဓာန ဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက်ကို သူက ရည်ညွှန်းတာပါ။

''ကမ္ဘာတဝန်းက လူတွေကို ဒီလိုစိတ်ရှိလာစေဖို့အတွက်ဆိုရင် ထရမ့်က အကြောင်းရင်းခံတယ်လို့ ပြောလို့ရတယ်''

ထရမ့်ရဲ့ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီဝင်တွေ၊ နောက် ကမ္ဘာတလွှားက လက်ယာယိမ်းလှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ ပါတီတွေနည်းတူ ဂျပန်မှာလည်း တူနေတဲ့အချက်က ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေအရေးပါ။

အစဥ်အလာအားဖြင့် ဂျပန်မှာ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်သူနှုန်းဟာ တော်လေးကို ကျဆင်းလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အတက်ဘက်ကို ရောက်နေပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကုန်ပိုင်းတုန်းကဆိုရင် ဂျပန်မှာလာရောက်နေထိုင်တဲ့ပြည်ပနိုင်ငံသားအရေအတွက်ဟာ ၃.၇၇ သန်းနီးပါးအထိ ရှိပြီး ဒါဟာ အရင်တစ်နှစ်ကထက် ၁၁ ရာခိုင်နှုန်း တက်လာတာဖြစ်လို့ စံချိန်တင်မြင့်တက်မှုလည်းဖြစ်ပါတယ်။

ဂျပန့်လူဦးရေဟာ သက်ကြီးဦးရေများနေပြီး အလုပ်အတွက်၊ အခွန်အတွက်နဲ့ ဘောလုံးတစ်လုံးလို ဖောင်းလာနေတဲ့ သက်ကြီးအရေအတွက်ကို စောင့်ရှောက်ဖို့ ပြည်ပကလာလာတဲ့ ရွှေ့ပြောင်းတွေ လိုအပ်တယ်လို့ အများစုက မှတ်ယူပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီလို မမှတ်ကြသူ အချို့လည်း ရှိနေပြန်ပါတယ်။

''စည်းကမ်း မလိုက်နာကြတဲ့ပြည်ပရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ အရေအတွက်ဟာ တိုးလာနေတယ်'' လို့ လူငယ်မဲဆန္ဒရှင် အူတာ ကာတိုက ပြောပါတယ်။

''အခွန်ပေးရတာကလည်း မြင့်သထက် မြင့်လာနေလို့ လူတွေရဲ့ဘဝက ခက်သထက် ခက်လာကြပြီ''

ဆန်စေးတိုပါတီကတော့ နိုင်ငံထဲကို နိုင်ငံခြားသားတွေကို ပိုပြီးဝင်ခွင့်ပေးတဲ့ အစိုးရ မူဝါဒတွေကို အပြစ်ဖို့ပါတယ်။

''နိုင်ငံခြားသားကြောက်ရောဂါဖြစ်ကြအောင် ကျွန်တော်တို့ လှုံ့ဆော်နေတာမဟုတ်ပါဘူး'' လို့ ပါတီ တည်ထောင်သူ ဆိုဟေး ကာမီရ က ဇွန်လတုန်းက ပြုလုပ်တဲ့သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောပါတယ်။ ''နိုင်ငံခြားသားတွေကို လက်ခံတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး စည်းကမ်းမူဘောင် ကျကျနန မရှိတာကို ဂျပန်လူထုက မကျေလည်ဘူးဖြစ်နေတယ်''

နောက်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ တစ်ခုမှာတော့ သူက ''နိုင်ငံသားအများစုဟာ လူမှု ဖူလုံကြေးတွေ ပိုထည့်နေရတာနဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် ပညာရေး ထောက်ပံ့တာကို မကြိုက်ကြဘူး'' လို့ သူက ပြောပါတယ်။

LDP ပါတီက လူမှုရေးဝန်ကြီး တာကာမာရို ဖူကူယိုကာကတော့ နိုင်ငံခြားသားနေထိုင်သူတွေအတွက် လူမှုရေးထောက်ပံ့မှု ဒါမှမဟုတ် ဆေးကုသမှုမှာ နိုင်ငံခြားသားတွေကို မျက်နှာသာပေးတယ်ဆိုတဲ့အပြောကို ပြန်လည် တုံ့ပြန်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့လည်း ဒီလိုအပြောတွေက ပါတီကို ထောက်ခံသူတွေ နားယောင်နေဆဲပါ။ ''နိုင်ငံခြားသားတွေက ကြောက်ဖို့ကောင်းတယ်။ ရမ်းသမ်းလုပ်ချင်တာလုပ်မှာကို ကြောက်နေတာ'' လို့ လူထုစုဝေးပွဲမှာ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလာလုပ်တဲ့ အသက် ၅၄ နှစ်အရွယ် ဆန်စေးတို ပါတီထောက်ခံသူ တစ်ဦးက အဆာဟိ ရှင်ဘွန်း သတင်းစာကို ပြောပါတယ်။

နိုင်ငံခြားသားတွေကို ဘာကြောင့် ကြောက်တာလဲလို့ မေးတဲ့အခါမှာတော့ အဲဒီလူတွေနဲ့ တိုက်ရိုက် ထိပ်တိုက်တွေ့တာမျိုး သူ မကြုံဖူးသေးဘူးလို့ ဝန်ခံသွားပါတယ်။

ခင်ပွန်းသည်နဲ့ ကလေးဖြစ်သူတို့နဲ့အတူ ဆန်စေးတိုပါတီ လူထုတွေ့ဆုံပွဲကို လာတက်တဲ့ အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ် အိမ်ထောင်ရှင်မ တစ်ဦးကတော့ ''ဆန်စေးတိုဟာ တခြားပါတီတွေ မ ဟကြတဲ့ ကိစ္စတွေကို ပြောနေတာ'' လို့ ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ လက်ယာစွန်းပါတီဟာ ဂျပန်မှာ လာရောက်နေထိုင်ကြတဲ့သူတွေအပေါ်တင်အာရုံထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့မှာ တခြားပစ်မှတ်ထားပြောဆိုတာလည်း ရှိနေပါတယ်။ အဲဲဒါကတော့ ခရီးသွားတွေကို ဖြစ်ပါတယ်။

ဆယ်ဖီဆွဲတဲ့ခရီးသွားတွေနဲ့ အရိပ်အကဲမဖတ်သူတွေ

ဂျပန် ယမ်းငွေစျေးတန်ဖိုးကျတာ ဂျပန်နိုင်ငံသားမိသားစုတွေအတွက် ခြစ်ခြုတ်ဖို့ အကြောင်းဖန်ပေမဲ့ ကမ္ဘာတလွှားက ခရီးသွား သန်းချီအတွက်တော့ ဂျပန်ကိုလာဖို့ ဖြစ်လာစေပါတယ်။

ရလဒ်ကတော့ ဂျပန်ဟာ ခရီးသည် ဝင်လာမစဲ တသဲသဲဖြစ်လာပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့တစ်နှစ်တည်းတင် ဂျပန်ကို လာရောက်လည်ပတ်တဲ့ခရီးသား ၃၇ သန်းနီးပါးရှိတယ်လို့ ဂျပန်အမျိုးသားခရီးသွားအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ စံချိန်တင်မြင့်တက်မှုဖြစ်ပါတယ်။

ခရီးသွားအများစုဟာ တရုတ်နဲ့ တောင်ကိုရီးယားတို့လို့ အရှေ့အာရှနိုင်ငံတွေက ဖြစ်ပါတယ်။ အနောက်ကမ္ဘာက ခရီးသွားအရေအတွက်ကတော့ အတိုင်းအတာ တစ်ခုပဲ ရှိပါတယ်။

တချို့ကတော့ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားတွေဟာ ဂျပန်လူထု တန်ဖိုးထား အလေးထားရတဲ့ဓလေ့တွေကို လေးစားသမှုမရှိဘူးလို့ ပြောကြပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် နိုဝင်ဘာလတုန်းကတော့ အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ် အမေရိကန် ခရီးသွားတစ်ယောက်ဟာ တိုကျိုမြို့က မဲဂျီ ဂျင်ကု ကျောင်းအဝင် သစ်သားမုခ်ဦးမှာ မှုတ်ဆေးနဲ့အရုပ်ဆွဲဖို့ ကြိုးပမ်းမှုနဲ့ မသင်္ကာခံရပြီး အဖမ်းခံရပါတယ်။

မနှစ်တုန်းကပဲ ဖူဂျီကာဝါဂူချီကိုမြို့ခံတွေဟာ ဖူဂျီတောင်ကြီး နောက်ခံထားပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်ကြဖို့ ယာဥ်စည်းကမ်း လမ်းစည်းကမ်းကို ဖောက်ဖျက်ကြလို့ ဒေါသဖြစ်ရတဲ့အကြောင်း ဝန်ခံ ပြောဆိုခဲ့ကြပါတယ်။

မီးတောင်ကြီး တောင်ခြေ လှပလှတဲ့ဒီမြို့လေးဟာ တောင်တက်သမားတွေ မကြာခဏ အခြေစိုက်လေ့ရှိတဲ့ တောင်ခြေစခန်းလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ကာဝါဂူချီကန်ကြီးကဲ့ မြစ်ကမ်းနံဘေးပေါ် မေးတင်တဲ့မြို့လည်းဖြစ်ပြန်ပါတယ်။ အဲဒီနေရာဟာ ရင်သပ်ရှုမောလွန်းလှလို့ နောက်ပိုင်းမှာ အာဏာပိုင်တွေဟာ အဲဒီမြင်ကွင်းကို ပိတ်သွားအောင် အကာအရံတွေ ချထားခဲ့ပါတယ်။

''ခရီးသွားတချို့ဟာ စည်းကမ်းတွေကို မလိုက်နာလို့ ဒီလို ကာလိုက် ရံလိုက်ရတာတော့ စိတ်မကောင်းဖြစ်မိပါတယ်'' လို့ ဒေသန္တရ အရာရှိတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဒီမြို့လေးမှာနေလာတဲ့ အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ် ကာဇုဟိကို အီဝါမာကတော့ ခရီးသွားတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး သူ အမြင်ကို ကျွန်မကို အခုလို ပြောပြပါတယ်။ ''(ခရီးသွားတွေဟာ) လမ်းကို ဖြတ်ကူးတယ်။ ကားတွေသွားနေတာကိုလည်း ဂရုမစိုက်ကြတဲ့ပုံစံပဲ။ တကယ်တော့ အန္တရာယ်များတယ်လေ''

'' အမှိုက်တွေကိုရော ဆေးလိပ်တိုတွေရာ ပစ်ချင်တိုင်း ပစ်ထားခဲ့ကြတာ''

တောင်ကြီးကို မြင်ကွင်းကွယ်အောင် ကာထားခဲ့ပေမဲ့လို့ တချို့ခရီးသွားတွေကတော့ ဒီမြင်ကွင်း မရရအောင် ဆယ်ဖီဓာတ်ပုံရိုက်ဖို့ နည်းပေါင်းစုံသံးကြပါတယ်။ တချို့ဆို အဲဒီလိုရိုက်ရင်း ဗီဒီယိုထဲမှာ ပါပြီး လူမှုကွန်ရက်ပေါ် အတင်ခံရပါတယ်။

နိုင်ငံခြားသားတွေအကြောင်း သတင်းမှား ဖြန့်ခြင်း

ဒါတွေအားလုံးဟာ ဆန်စေးတိုပါတီကို မဲန္ဒရှင်တွေ မဲထည့်ကြဖို့ အကြောင်းရင်းခံတွေဖြစ်ခဲ့ပြီး မဲရလဒ်အတွက် တာသွားခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ သမမျှတဲ့ယှဥ်ပြိုင်မှုမဟုတ်ဘူးလို့ မြင်ကြသူတွေလည်း ရှိကြပါတယ်။ အကဲခတ်တချို့ကတော့ ဆန်စေးတိုပါတီဟာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားတချို့ အနေအထိုင်မတတ်တဲ့ကိစ္စကို ဂျပန်ရဲ့ လူဝင်မှုပြဿနာနဲ့ ရောချပြီး နိုင်ငံခြားသားတွေနဲ့ဆက်နွှယ်တဲ့ပြဿနာကြီးတစ်ခုအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့တာလို့ ဝေဖန်ကြပါတယ်။

''နိုင်ငံခြားသားတွေနဲ့ ပတ်သက်လာရင် ဒီလူတွေဟာ ရာဇဝတ်မှုတွေ တိုးလာအောင်လုပ်နေတယ်။ လူထု တည်ငြိမ်မှုကို ကဖျက်ယဖျက်ဖြစ်စေတယ်ဆိုပြီး နိုင်ငံခြားသားတွေ အကြောင်း သတင်းမှားဖြန့်ကြတယ်'' လို့ ဂျပန်နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း ကန်ဒါ တက္ကသိုလ်က နိုင်ငံတကာလေ့လာရေးပညာဌာန ကထိက ဂျက်ဖရီ ဟောလ် ကပြောပါတယ်။

''နိုင်ငံခြားသားတွေ အိမ်ခြံမြေတွေ ဝယ်နေကြပါပြီဆိုတာမျိုးတောင် မြင်ကြအောင် သူတို့ လုပ်ထားတာ''

မဲမပေးခင် ရက်ပိုင်းအလိုတုန်းကတော့ ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဟာ ဒီပြဿနာကို ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ နိုင်ငံခြားသားတွေကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေနဲ့ ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုမရှိအောင် လုပ်ဆောင်ချက်ကို တိုက်ဖျက်ဖို့ အထူးလုပ်ငန်းအဖွဲ့ကို အစိုးရသစ်က ဖွဲ့သွားဖို့ ရှိမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ပါတီကတော့ တရားမဝင်နိုင်ငံခြားသား တစ်ယောက်တောင် မရှိအောင် လုပ်သွားမယ်လို့ ကတိပြုထားပါတယ်။

ထရမ့်ကို အားကျတဲ့ ဆန်စေးတို (Sanseito) ပါတီထောင်သူ

''နိုင်ငံရေးထဲပါဝင်ခြင်း'' လို့ အဓိပ္ပါယ်ရတဲ့ ဆန်စေးတို ပါတီကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ စတင်ပါတယ်။ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါဘေး အမြင့်ဆုံးဖြစ်နေချိန်ပါ။ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဇာတ်လမ်းဇာတ်အိမ် အကြောင်းအရာတွေ ဖန်တီးပြောဆိုတဲ့ ယူကျူ ရုပ်သံတွေနဲ့ လူသိများလာခဲ့တာပါ။

ပါတီထောင်သူ ဆိုဟီ ကာမီယာဟာ စူပါမားကတ် မန်နေဂျာဟောင်းတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ခုခံကာကွယ်ရေးတပ်လို့ သုံးနှုန်းတဲ့ ဂျပန်စစ်တပ်မှာ အရန်တပ်ဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပါတယ်။

''သူ့ရဲ့ရဲရင့်တဲ့နိုင်ငံရေးပုံစံ'' မှာ ထရမ့်ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုရှိတာကြောင့်လို့ သူက ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။

သမားရိုးကျ ပါတီတွေကို မနှစ်မြိုတော့တဲ့ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က လူတွေကြား သူ လူကြိုက်များပါတယ်။ အခွန်လျှော့မယ်၊ လူမှုဖူလုံကြေးတိုးသုံးမယ်လို့ ကတိပေးသလို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ တိတ်တဆိတ်ကျူးကျော်လာနေကြပြီလို့ဆိုပြီး သတိပေး ပြောဆိုတာတွေကြောင့် လူကြိုက် များလာတာဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် တုန်းကတော့ ကာမိယဟာ ဆန်စေးတိုပါတီရဲ့ တစ်ဦးတည်းသော အမတ်လောင်းအဖြစ် အထက်လွှတ်တော်မှာ အမတ်နေရာအတွက်ရွေးကောက်ခံရပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ယူကျူချန်နယ်မှာ တင်ထားတဲ့ရုပ်သံမှာဆိုရင် နိုင်ငံ့ဘုံအကျိုးစီးပွားတဲ့ စစ်တပ်၊ ရဲနဲ့ နိုင်ငံရေး အစုအဖွဲ့တွေ လျှို့လျှို့ဝှက်ဝှက် အတူတူအလုပ်လုပ်ကြပြီး ရွေးကောက်ခံခြင်းမရှိဘဲ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်မယ်ဆိုတဲ့စိတ်ကူးမျိုးကို တင်ပါတယ်။

''ဒီလိုအခြေအနေမျိုး နေရာတိုင်းမှာရှိတယ်'' လို့ သူက ရုပ်သံထဲမှာပြောပါတယ်။ '' မီဒီယာထဲမှာပဲ ကြည့်ကြည့် ဆေးလောကကိုပဲကြည့်ကြည့် စိုက်ပျိုးရေးနယ်ပယ်အပြင် အစိုးရအေဂျင်စီတွေ ထဲမှာတောင်ရှိတယ်''

နောက်ပြီး မဲဆွယ်ကာလတလျှောက် သူပြောခဲ့တဲ့မှတ်ချက်တချို့ဟာ လူမှုကွန်ရက်ပေါ် ဆက်ပြီး ပျံ့နေပါတယ်။

''ရွေးကာက်ပွဲ မဲဆွယ်တဲ့လုပ်ငန်း စပြီဆိုတာနဲ့ မီဒီယာတွေနဲ့ အွန်လိုင်းဖိုရမ်တွေမှာ ဆန်စေးတိုအကြောင်း ပြောနေကြတယ်။ ... ပါတီရဲ့အငြင်းပွားစရာ ကြေညာချက်တွေနဲ့ မူဝါဒပိုင်း ရပ်တည်ချက်တွေလည်းပါတာပေါ့လေ'' လို့ အာရှဂရု တတ်သိပညာရှင်များအဖွဲ့က ရင်တာရို နီရှီမူရာက ပြောပါတယ်။

လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာတန်းတူညီမျှမှု မူဝါဒတွေဟာ ''မှားယွင်းချမှတ်မှု'' လို့ သူ ပြောပြီးနောက်မှာ ကာမီယ တစ်ယောက် အတော်လေး ဝေဖန်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီမူဝါဒတွေဟာ အမျိုးသမီးတွေကို အလုပ်လုပ်ပဲ လုပ်ခိုင်းပြီး ကလေးမယူခိုင်းဘူးလို့ သူ ထင်မြင်တာပါ။

ဒါပေမဲ့ သူ့ ရပ်တည်ချက်ကို ခုခံပြောဆိုပါတယ်။ '' ဂျပန်သာ ပဓာန ဆိုတဲ့ စကားစုက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖြန့်ကြက် ထွေးနှောယှက်နွှယ်မှုကို တင်းခံပြီး ဂျပန့်လူထုရဲ့ ဘဝလမ်းကြောင်းတွေကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ဖို့ ရည်ရွယ်တာပါ'' လို့ သူက အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာပြောပါတယ်။

''နိုင်ငံခြားသားတွေ အားလုံးကို တားမြစ်ရမယ်။ နိုင်ငံခြားသားတွေအားလုံးကို ဂျပန်ကနေ ထွက်သွားခိုင်းတာမျိုး ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး''

''ကျွန်တော်တို့ဟာ နိုင်ငံခြားသားကြောက်ရောဂါရအောင်လုပ်နေတယ်၊ ခွဲခြားဆက်ဆံတာတွေလုပ်နေတယ်လို့ ဝေဖန်ခံနေရတယ်။ မီဒီယာက မှားပြီး ဆန်စေးတိုပြောတာ မှန်တယ်ဆိုတာမျိုး လူထုက နားလည်လာခဲ့ကြပါပြီ''

မူဝါဒလား၊ ပါအောင်စည်းရုံးပြောနိုင်တာလား

ပါမောက္ခ ကင်စတန်ကတော့ ကာမိယရဲ့ အောင်မြင်မှုဟာ မူဝါဒပိုင်း ကိုင်ပြောတာထက် အာပေါင်အာရင်းသန် ပြောတတ်တာကြောင့် ဆိုတဲ့ဘက်ကို ပိုသွားတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ''သတင်းစကားမှာပါတဲ့ အကြောင်းအရာကြောင့် မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီသတင်းစကားကို ဖြန့်ပုံဖြန့်နည်းကြောင့်လို့ ပြောနိုင်တယ်'' လို့ သူက ပြောပါတယ်။

''စိတ်အားထက်ထက်သန်သန် မာန်ပါပါနဲ့ လူမှုကွန်ရက်တို့ကြောင့်ပေါ့။ အသက် ၃၀ တန်း ၄၀ တန်းတွေ တွေးကြတာက ငါတို့ အပြောင်းအလဲကိုလိုချင်ချိန်မှာ သူပြောသမျှကို မယုံပေမဲ့လည်း ငါတို့စိုးရိမ်ချက်တချို့ကို သူရှင်းပေးနိုင်ကောင်းပါရဲ့ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုးဖြစ်စေတယ်''

လူငယ်တွေရဲ့ မဲတင်မကပါဘူး။ အခုတစ်ခေါက်မှာ ဆန်စေးတိုပါတီဟာ LDP ပါတီရဲ့ အမာခံ ရှေးရိုးစွဲ မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ အသည်းကြားက မဲပြားကိုပါ ရခဲ့ပါတယ်။ အကြောင်းရင်းကတော့ သူတို့ပါတီဟာ လက်ယာယိမ်းသင့်သလောက် မယိမ်းတော့ဘူးလို့ မြင်လာကြတာကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။

သွားလေသူ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှင်ဇို အာဘေးဟာ LDP ပါတီအတွက် လက်ဝဲစွန်းကို ကိုယ်စားပြုခဲ့ပြီး မဲဆန္ဒရှင်တွေကို သူ့ဘက်ပါအောင် ထိန်းနိုင်ခဲ့သူပါ။ သူ့နောက် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာယူတဲ့ ဖူမီယို ခီရှီဒါ၊ သူ့နောက်က ဝန်ကြီးချုပ် အီရှီဘာတို့ဟာ DP ပါတီမှာ အလယ်အလတ်သမားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

''လက်ယာစွန်းမဲဆန္ဒရှင်တွေအတွက်ဆို သူတို့ ထည့်ရမယ့်မဲ ပျောက်သွားတာပေါ့။ သူ တို့ တိမ်းချင် ယိမ်းချင်တဲ့ဘက်ကို ဆက်ပြီး အားသန်နေတုန်းပဲ။ ဒီအချိန်မှာ ကာမိယကလည်း သူတို့လိုပဲ ဆိုတော့ စည်းဝါးကိုက်သွားတာ''လို့ ပါမောက္ခ ကင်စတန်က ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အခု ခေါင်းထောင်လာတဲ့ နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းမှာ ဂျပန်မှာ အဓွန့်ရှည်မလားမဆိုတာကို ပြောဖို့ စောနေသးတယ်ဆိုတဲ့ အကဲခတ်အချို့လည်း ရှိနေပါတယ်။​ နိုင်ငံရေးမှာ အသွင်သစ် အမြင်သစ်မှုတစ်ခုလို့ မြင်နိုင်ပေမဲ့ မှတ်ကျောက်တင်ခံရနိုင်မလားဆိုတဲ့အဆင့်ကို ကျော်ဖြတ်ရဖို့ ရှိဦးမှာပါ။

လက်ရှိ အာဏာရ LDP ဟာ နိုင်ငံရေး မုန်တိုင်းထန်ချိန်မှာ တက်မကျိုးအောင် လှေကို ထိန်းထားနိုင်တဲ့ ပဲ့ကိုင်တစ်ဦးအဖြစ် ဆက်ရှိနေဆဲပါ။

ပါတီဟာ ပြည်ပ ဆက်ဆံရေးနဲ့ ပတ်သက်လာရင် အတွေ့အကြုံရင့်သန်တဲ့ပါတီလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးခင်တုန်းကဆိုရင် အာရှ ပစိဖိတ်ဒေသတွင်းမှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အစီအစဥ် ကျနမှု အတိမ်းအစောင်းဖြစ်မယ့်ဟန်ပြင်တဲ့အခါ နိုင်ငံကို လမ်းကြောင်းပေါ် တည့်မတ်အောင် စွမ်းထားနိုင်ပါတယ်။

ပြည်တွင်းမှာတော့ အမာခံလျော့သွားပေမဲ့ ဖယ်ထားလို့မရတဲ့နေရာမှာ ဆက်ရှိနေပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း ပြည်တွင်းမှာ သူမှတပါး တခြားမြင်သာတဲ့ရွေးချယ်စရာ ပါတီ မရှိသေးတာ ကြောင့်လို့လည်း ဆိုနိုင်ပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း လက်ယာစွန်းတွေရဲ့အောင်မြင်မှုဟာ နောက်ခေါက်ထားလို့ မရတဲ့ အရွေ့အစစ် ဖြစ်နေပြန်ပါတယ်။ အသည်းကြားက မဲတစ်ပြားကို လွယ်လွယ်ရဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုတာလည်း ရှိနေပါတယ်။ ဂျပန်ဟာ တည်ငြိမ်တယ်ဆိုတဲ့ သမိုင်းကြောင်းမှာ မျိုးဆက်သစ်က အပြောင်းအလဲ လုပ်ဖို့ ခြေလှမ်းလာပါတယ်။ ဒီခြေလှမ်း ဘယ်အထိလှမ်းမှာလဲဆိုတာ မသဲကွဲပေမဲ့လို့ပေါ့။

ထိပ်ပိုင်းဓာတ်ပုံ ခရစ်ဒစ် - Reuters