Llwybr tonnau P a thonnau S drwy'r Ddaear
Mae cyflymder tonnau P a thonnau S yn cynyddu wrth iddyn nhw deithio’n ddyfnach i mewn i Parth o greigiau poeth y tu mewn i’r Ddaear wedi ei leoli rhwng yr haen allanol a’r craidd tawdd. Mae ganddi briodweddau solid, ond mae hefyd yn gallu llifo’n araf iawn. y Ddaear.
Maen nhw’n teithio trwy’r Ddaear ar lwybrau crwm, ond maen nhw’n newid cyfeiriad yn sydyn wrth basio trwy’r ffin rhwng sylweddau mewn gwahanol gyflyrau.
Mae’r diagramau’n dangos beth sy’n digwydd pan fydd tonnau P a thonnau S yn pasio trwy’r Ddaear.
Tonnau P
- arhydol
- symud yn gyflym
- teithio trwy hylifau a solidau’n unig
Tonnau S
- ardraws
- symud yn araf
- teithio trwy solidau’n unig
Dydy tonnau S ddim yn gallu mynd drwy'r craidd allanol hylifol, ond mae tonnau P yn gallu gwneud hynny. Mae'r tonnau'n plygu wrth iddynt deithio drwy'r Ddaear oherwydd bod dwysedd y cyfrwng yn newid. Mae hyn yn achosi i'r tonnau deithio ar hyd llwybrau crwm. Pan mae'r tonnau'n croesi'r ffin rhwng dwy haen wahanol, mae eu cyfeiriad yn newid yn sydyn oherwydd plygiant.
Question
Cymhara briodweddau tonnau P, tonnau S a thonnau arwyneb.
Mae ton arwyneb yn teithio ar hyd arwyneb y Ddaear. Hon yw’r arafaf o'r tri math o don seismig. Fel arfer, mae gan donnau arwyneb osgled mwy na'r tonnau eraill, a'r rhain sy'n achosi'r difrod mwyaf. Ton arhydol yw ton P, a hon sy'n teithio gyflymaf. Mae'n gallu teithio drwy solidau a hylifau. Ton ardraws yw ton S ac mae hi'n teithio'n arafach na thon P, felly mae hi'n cyrraedd ar ôl ton P. Dim ond drwy solidau mae tonnau S yn gallu teithio, felly dydyn nhw ddim yn teithio drwy graidd hylifol y ddaear.
