Ymdrechion i drin a gwella afiechydon a chlefydauChristiaan Barnard a thrawsblannu

Ar 3 Rhagfyr 1967, daeth Ysbyty Groote Schuur yn Ne Affrica i sylw’r byd pan berfformiodd Yr Athro Christiaan Barnard y trawsblaniad calon cyntaf erioed. Dim ond am 18 diwrnod y bu ei glaf, Louis Washkansky, fyw cyn iddo farw o niwmonia, ond roedd ei galon newydd yn curo’n gryf hyd y diwedd.

Dilynwyd hynny gan drawsblaniadau eraill, ond un o brif broblemau’r llawdriniaethau cynnar yma oedd y risg o wrthodiad o ganlyniad i’r trawsblaniad. Ond cafodd hynny ei ddatrys drwy ddatblygu cyffuriau megis cyclosporine sy’n helpu’r corff i dderbyn yr organ newydd.

Roedd Barnard wedi synnu’r byd wrth berfformio’r trawsblaniad cyntaf, ond nid dyma’r unig enghraifft o drawsblannu yn ystod y 100 mlynedd diwethaf.

Trawsblaniadau heddiw

Yn 2005 bu i feddygon yn Ffrainc berfformio trawsblaniad rhannol o wyneb (yn cynnwys trwyn a cheg) ac erbyn heddiw mae rhai llawfeddygon yn ystyried y posibilrwydd o drawsblannu pen. Erbyn heddiw mae trawsblaniadau o bob math yn gyffredin. Mae hyd at 200 o drawsblaniadau calon yn cael eu perfformio ym Mhrydain bob blwyddyn. Mewn gwirionedd, un o’r prif broblemau heddiw yw prinder rhoddwyr organnau. Yn 2015 daeth Cymru i fod yr unig wlad yn y DU i gyflwyno deddf rhoi organau newydd. Erbyn hyn ystyrir bod oedolion yn caniatáu rhoi eu horganau oni bai eu bod wedi dweud fel arall.

Ffederasiwn Gemau Trawsblaniadau’r Byd

Mae hanes Ffederasiwn Gemau Trawsblaniadau’r Byd ar eu gwefan. Mae’r dyfyniad hwn yn dystiolaeth o lwyddiant llawfeddygaeth trawsblannu ar draws y byd.