Бунақаси бўлмаган: Диққат-марказда Ўзбекистон - Марказий Осиё шунчалик бирлашдими? O‘zbekiston Olimpiada Yangiliklar

Минтақада гап. Шу пайтгача кўрилмаган тафсилотлар.

Алоқадор мавзулар:

Ўзбекистонлик боксчиларнинг Париж Ёзги Олимпиадасидаги тарихий натижалари манзарасида қирғизистонлик боксчининг Ўйинлардаги иштироки ҳам алоҳида эътибор топган мавзу бўлди.

Минтақа қолиб, дунёда кўпчиликнинг эътиборини тортди, оммавий ахборот воситаларининг нигоҳига тушди ва ижтимоий тармоқларда ҳам роса гап бўлди.

Ўзбекистонлик боксчилар Парижда минтақа ва дунё тарихида кўрилмаган натижа қайд этишган, Ўйинларнинг бирваракайига бешта олтин медалини қўлга киритишган, ўзлари учун Риодаги тарихий натижа ва рекордларини ҳам янгилашган, жаҳонни яна бир бор тан олдиришганди.

Ўзининг финал жангида ўзбекистонлик боксчига қарши рингга чиққан 28 ёшли Мунарбек Сейитбек ўғли ҳам Қирғизистон тарихига кирди.

Кумуш медали олиб, бир Ёзги Олимпиада Ўйинларининг совриндорига айланган биринчи ва ҳозирча ягона боксчи бўлди.

Унинг бу тарихий ютуғи, бошқа томондан, Париж Ёзги Олимпиадаси манзарасида эътиборни яна Ўзбекистон ва Ўзбек боксига тортди.

Ўзиники турли расмиятчиликлар сабаб Парижга кела олмагани боис, Қирғиз боксчисининг шов-шувли ютуғи - уни Ўйинларнинг финалига олиб чиққан нимчорак, чорак ва ярим финал жангларида секундатнликни ўзбекистонлик мураббий Акмал Ҳасанов қилди.

Ўзбекистонлик мураббийнинг бу иши минтақа қолиб, дунёнинг бошқа давлатларида ҳам олқишларга сазовор бўлди.

Мунарбек Сейитбек ўғлининг финал жангида ўзбекистонлик боксчига рўбарў келгани эса, бу воқеага эътиборни янада кучайтириб, унинг аҳамиятини янада оширди.

Ўзбекистонлик мураббий Акмал Ҳасановнинг меҳнати Қирғизистонда беъэтибор қолдирилмади.

Ўйинлар манзарасида, хали у тугамай туриб, "Чингиз Айтматов номидаги Иссиқкўл форуми" бирлашмаси уни тақдирлашга қарор қилди.

"Ўзбекистонлик мураббий Акмал Ҳасановни инсонпарварлик, бағрикенглик, гуманитар ва халқаро дипломатиянинг юксак савияси учун Чингиз Айтматов медали билан тақдирлаймиз", дея билдирди халқаро жамоатчилик бирлашмаси раҳбари Ассол Мўлдақматова.

"Иссиқкўл форуми"— машҳур қирғиз ёзувчиси Чингиз Aйтматов ташаббуси билан 1986 йилнинг октябрида ташкил этилган.

Ушбу халқаро нодавлат форуми cобиқ Совет Иттифоқида қайта қуриш даврининг дастлабки йилларида Шарқ ва Ғарбнинг таниқли зиёлиларини бир жойга тўплаган.

Улар орасида ўша даврнинг ёзувчилари, актёрлари, рассомлари, олимлари, жамоат арбоблари бўлган.

2008 йили Чингиз Айтматов вафотидан кейин мазкур форум ёзувчи исми билан номланган.

Ўзбекистонлик мураббий Акмал Ҳасановнинг қирғизистонлик боксчи Мунарбек Сейитбек ўғлига кўрсатган муруввати ижтимоий тармоқларни ҳам жунбушга келтирган, қирғизистонлик етакчи зиёлиларнинг эътиборидан ҳам четда қолмаган.

"Қандай бўлмасин, фақат бир-биримизга ёрдам бериш орқали муваффақиятга эришиш мумкинлигини кўрсатган Инсонга катта раҳмат", деб ёзган ижтимоий тармоқ фойдаланувчиси Утарбек Асранқулов.

Бишкеклик журналист Султан Қаназаров эса, "қирғизистонлик боксчи учун ўзиникидек қувонган ўзбекистонлик мураббий, телевизорда Ақжўлни олқишлаган қозоғистонлик спортчилар, ўзбекистонлик Диёранинг дзюдодаги олтинидан қувонган қирғизистонлик мухлислар. Узоқ вақт давомида биринчи марта спорт бу уч мамлакатнинг аҳолисини ажратмади, балки бирлаштирди", - дея пост қолдирган.

Бишкеклик яна бир журналист ва таржимон Aбдумўмун Мамараимов финалда Aкмал Ҳасанов ҳамюртига содиқ бўлганини, лекин у ўзи яқин бўлиб қолган Мунарбекга ҳам фидойи бўлиб қолганини айтган.

Шунингдек у: "Aгар Қирғизистон ва Ўзбекистон киноижодкорлари Мунарбек, унинг устози Беганас Султанбаев ва Aкмал Ҳасановлар ҳақида фильм суратга олишса, жуда таъсирли ва яратувчилик руҳидаги фильм олинган бўларди. Сценарий деярли тайёр, ҳужжатли кадрлар етарли, аммо бу воқеада яна қанча қизиқарли лаҳзалар бўлганини биз ҳали билмаймиз…", деб ёзган ўзининг Facebook даги саҳифасида.

Бу галги Ўйинлар манзарасида Ўзбек боксчиларининг финал жангларига ўзбекистонлик мухлисларнинг барча беш минтақа давлатлари давлат байроқлари билан бирга мухлислик қилишгани ҳам хос эътибор топган воқеъликка айланган.

Ўзбекистон президентининг матбуот котиби ҳам бунга алоҳида диққат қаратгани кўрилган.

Шерзод Асадов Telegram даги акаунтида чоп этган ва айни тасвирлар ўзининг аксини топган видеога, "Минтақамиздаги ҳар бир мамлакатнинг ютуғи - бутун Марказий Осиёнинг ютуғи. Спорт бирлаштиради. Куч - бирликда! (Мухлислар - таҳр.) Олға, Ўзбекистон! Олға, Марказий Осиё!", дея ҳайқириб туришди", деган сўзларни ҳам илова қилган.

Қирғизистон Президенти Садир Жапаров Париж Ёзги Олимпиадасида эришган ютуғи учун Мунарбек Сейитбек ўғлини 10 млн қирғиз сўми ($116 000 АҚШ доллари) пул мукофоти ва автомобиль билан тақдирлаган.

Биз Абдумалик Халоков ва Мунарбек Сейитбек ўғлининг финал жанги ортиданоқ, ҳали Парижда экан, ўзбекистонлик мураббий Акмал Ҳасанов билан боғланиш ва воқеаларнинг кўпчиликни ҳайратга солган бу каби ривожи ҳақида унинг ўзи билан суҳбатлашишга муваффақ бўлдик.

Илк саволимиз ҳам айнан финал жанги ҳақида бўлди:

Жавоб: Аввалaмбор ассалому алайкум! Раҳмат. Аллоҳга шукр, бокс бўйича 5та олтин медални қўлга киритдик.

Абдумалик билан Мунарбекнинг жанги жуда чиройли бўлди. Абдумалик бизнинг энг кўзга кўринган боксчиларимиздан бири. Чунки у бу вазнда жаҳон чемпиони бўлган, Осиё Ўйинларини ютган. Бунгача қирғизистонлик боксчи Мунарбек билан икки марта жанг қилган, иккаласида ҳам ғалаба қозонган. Мунарбек ҳам кучли боксчи. Тошкентда бўлиб ўтган жаҳон чемпионатининг ярим финалида Абдумалик Халоковга ютқазиб, учинчи ўринни олган. Яхши жанг бўлди, жуда қизиқарли жанг бўлди. Абдумалик яққол устунлик қилиб, ҳакамлар қарори билан ғолиб бўлди. Лекин жуда чиройли жанг бўлди. Худо хоҳласа, кейинги мусобақаларда ҳам тўқнаш келиб, яна жанг ўтказишади.

Савол: Ғалабадан кейинги таассуротларингиз қандай? Ўзингизни қандай ҳис қиляпсиз? Ҳар ҳолда ҳаяжонли дақиқалар ортда қолди.

Жавоб: Мана шунгача етиб келган жараёнлар жуда кўп бўлган. Чунки бизнинг таркиб, Бош мураббийимиз Тўлқин Қиличев раҳбарлигидаги мураббийлар штаби жуда кўп меҳнат қилди. Боксчилар билан ҳар томонлама ишланиб, Аллоҳга шукр, таркибдаги барча боксчиларимиз жаҳон чемпиони, уларнинг бештаси Тошкентда бўлиб ўтган Жаҳон чемпионининг ғолиблари бўлган. Биз тайёргарликни яхши олиб бордик ва Аллоҳим қўллаб, омадимизни бериб, юзимизни юруғ қилса, яхши натижа билан қайтишимизга ишонардик. Мана, бугун Аллоҳга беҳисоб шукр, мусобақаларни яхши ўтказиб олдик. Энг яхши жамоа бўлдик, энг кўп олтин медални олиб, умумжамоа ҳисобида биринчи ўринни олдик. Барчамиз хурсандмиз, халқимиз хурсанд. Бунга сабабчи бўлганимиздан фахрландик.

Савол: Абдумалик Халоков ўтган йили жаҳон чемпиони бўлган. Бунгача ҳам Мунарбек билан қилган жангларининг видеоларини интернетда кўрдим. Финал жангида ким ғалаба қозониши аниқ эдими? Сиз ким ғолиб чиқади, деб ўйлаган эдингиз?

Жавоб: Йўқ, маълум эмас эди. Бу спорт, бу бокс. Ғолиблик билан мағлубият ҳар доим ёнма-ён туради. Абдумалик Халоков сўнги уч-тўрт йилдаги мусобақаларнинг биронтасида ҳам ютқазмаган. Биз унга ишониб, бу бокс, рақиб, бир мушт ёки жароҳат ҳам кўп нарсани ҳал қилишини ҳисобга олиб, рингга чиқишдан аввал мукаммал тайёргарлик қилиб, яхши кайфиятда жангга чиқдик ва у яна бир бор ғалаба қозонди.

Савол: Сиз Олимпиаданинг нимчорак, чорак ва ярим финал жангларида Мунарбекнинг ёнида бўлиб, унга чин юракдан, самимий ва усталик билан секундантлик қилиб турдингиз. Унинг ғалабасидан қувонганингизни видеоларда кўрдик. Бундан барча қирғизистонликлар суюнишди ва сизга раҳмат айтишмоқда. Нима учун Мунарбекка секундантлик қилишга қарор қилдингиз?

Жавоб: Бокс бўйича Қирғизистон терма жамоасининг Бош мураббийи Дониёр аканинг бизнинг, бокс бўйича Ўзбекистон терма жамоаси Бош мураббийи билан алоқалари яхши. Мунарбекнинг мураббийи Парижга кела олмагани сабаб, биздан унинг жангларида секундантлик қилиб бериш илтимос қилинди. Мен ҳеч иккиланмай рози бўлдим. Мунарбек бизнинг Янгиободдаги кўп йиғинларимизда қатнашган. Мен уни 3-4 йилдан бери яхши танийман. Бокс бўйича кўп мусобақаларимизда шогирдларимиз билан жанг қилган. Тошкентдаги йиғинларга ҳам кўп келган. Чет давлатлардаги машқларда ҳам бирга иштирок этганмиз. Мунарбек бизга бегона эмас. У ҳам мени устозидек қабул қилиб, маслаҳатларимга қулоқ тутди. Бир-биримиз билан қийналмадик.

Савол: Мунарбек финалга чиқиб, ўзбекистонлик Абдумалик Халоков билан жанг қилиши маълум бўлганида, энди унга ким секундантлик қилади, деб кўпчилик савол беришди. Сиз унга финал олдидан Ўзбек тўни ва дўпписини кийдириб, омад тилаган видеоингизни кўрдим. Яъни, бу сизни финалда Мунарбекка секундантлик қила олмаслигингизни билдирарди. Мунарбек буни қандай қабул қилди? Ва умуман бу қарорни ким қабул қилди, сиз ўзингизми ёки Қирғизистон тарафими?

Жавоб: Қирғизистон тараф ҳам, агар финалда ўзбекистонлик боксчи билан жанг қилинса, мен Мунарбекка секундантлик қилмаслигимни биларди. Чунки ҳар бир мураббий ўз ватанининг спортчисига қарши ҳеч қачон бормайди. Бу ҳар тарафлама тўғри келмайди. Ҳамма тўғри қабул қилади. Қирғизистонлик боксчи ҳам, агар финалда рақиб ўзбекистонлик бўлса, унда мен у билан чиқмаслигимни биларди. Лекин мен индамасдан кетиб қолмасдан, Ўзбек миллий тўн ва дўпписини Мунарбекка кийдириб, омад тиладим. Унга Қирғизистон бокс тарихини яратганини айтдим. Мунарбек жуда xурсанд бўлди. Финалда мен у билан бўлмаслигимни биларди, лекин мени унга бу даражада тўн ва дўппи кийдиришимни кутмаганди. У мени қучоқлаб, раҳмат айтиб, хурсанд бўлди. Қирғизистон халқи ҳам тўғри тушунди деб ўйлайман.

Савол: Мунарбек финалда Абдумаликка мағлуб бўлганидан кейин, ижтимоий тармоқларда кўплаб қирғизистонликлар, агар сиз финалда ҳам Мунарбекка секундантлик қилсангиз, у ғолиб бўлиши мумкин эди, деган фикрлар билдиришмоқда. Ҳақиқатан ҳам шундай бўлармиди? Нима деб ўйлайсиз?

Жавоб: Йўқ, аниқ билмайман. Мендан ҳам кучли қирғизистонлик Бош мураббий Дониёр ака ва яна бир ёрдамчи мураббий финалда Мунарбекка секундантлик қилиб, ёрдам беришди. Уларнинг ёши мендан улуғ, тажрибаси кўп. Қирғизистонлик боксчига финалгача бўлган жангларда мен секундантлик қилганим учун у ғолиб бўлди демайман. Мен сабабчи бўлдим, Аллоҳим унинг омадини берди. Мунарбекка кумуш медал насиб қилган экан, мен финалда у билан бирга бўлиш ёки бўлмаслигимдан қатъиназар, барибир шу медални оларди. Ундан ортиғи бўлмасди.

Савол: Том маънода аллақачон шогирдингизга айланган Мунарбекнинг харакатери, унинг боксдаги техникаси ва яна бошқа хусусиятлари ҳақида ҳам тўхталиб ўтсангиз...

Жавоб: Мунарбек жуда тарбияли, ибодатда, яхши инсон. Хушмуомала, камгап, ортиқча сўзлар гапирмайди. Рингда яхши қулоқ солади. У билан яхши машқ қилдик. Ярим финалга чиққан тақдирда ҳам, у Қирғизистон тарихига киришини билардим. Бу ҳаммага ҳам насиб қилавермайди. Мунарбекка насиб қилган экан, мен унга шундан фойдаланиш кераклигини айтдим. Сен тарих қилишинг керак, дедим. Ярим финалдан аввал америкалик жаҳон чемпиони билан жанг қилди, бугун шу сенга финал жанги, халқингни хурсанд қилгин, рингда бор кучингни сарфла, дедим. У маслаҳатимга қулоқ солди, мураббийлар билан маслаҳатлашиб тактикани қўйдик. Натижада Мунарбек чорак финалда Қирғизистон тарихига кирди. Кейин ярим финалда асли кубалик, лекин Болгария номидан қатнашаётган кучли боксчи билан жанг қилди. Мен, унга, энди тарихни янгилашинг мумкин, бор кучинг билан жанг қил, сен кучлисан, иқтидорлисан дедим. Мунарбек иқтидорли боксчи. Жуда ақлли, рингда ҳам қобилиятли. Оғир-босиқлик билан мураббийлар маслаҳатига қулоқ тутиб ишлайди. Унда чемпион бўлиш учун керак энг муҳим жиҳатлар бор. Вазифаларни бажарди, рингга чиқди ва ғалаба қозонди.

Савол: Қирғизистонликлар сизни Мунарбекка берган ёрдамингиздан хурсанд бўлиб, миннатдорчилик билдиришмоқда. Бишкекка таклиф қилаётганлар ҳам кўп. Балки, бу ҳақда ўзингизга айтаётганлар ҳам бўлса керак. Олимпиада Ўйинларидан кейин Қирғизистонга келасизми?

Жавоб: Мен Қирғизистонга кўп борганман. Бишкекда Шопоков номидаги бокс халқаро турнири бўларди. Унга шогирдларимни олиб бориб қатнаштирганман. Худо хоҳласа, Олимпиададан кейин ватанимизга соғ-саломат қайтиб, тадбирларни ўтказсак, Қирғизистонга албатта бораман. Бизнинг тилимиз ва динимиз бир, дўстона халқмиз. Оилам, яқинларим билан бориб, меҳмон бўлиб келамиз.

Савол: Ўзингиз ҳақингизда ҳам гапириб берсангиз. Ўзбекистон терма жамоасида қачондан мураббий бўлиб фаолият олиб борасиз? Унгача ўзингиз ҳам мусобақаларда иштирок этганмисиз ва қандай ютуқларга эришгансиз? Шогирдларингиз ҳам борми, бўлса, улар кимлар?

Жавоб: Мен бокс бўйича катталар орасида Ўзбекистон чемпиони, спорт устасиман. 2015 йили айрим сабабларга кўра боксдан кетганман. 2018 йилдан мураббийлик фаолиятимни бошлаганман. Ўша йилдан республика Олимпия заҳиралар коллежига ишга кириб, ўсмирларга мураббийлик қила бошлаганман. Ёшлар ўртасида жаҳон чемпиони шогирдим бор. Катталар ўртасида жаҳон чемпиони бор. 71 кг вазнда Париж Олимпиадаси чемпиони бўлган Асадхўжа Мўйдинхўжаев билан тўрт йилдан бери ишлаб келяпман. Аллоҳга шукр, юзимизни ёруғ қилди. Яна бир шогирдим Аълохон Абдуллаев Тошкентда бўлиб ўтган бокс бўйича жаҳон чемпионатида 3-ўринни олган. Худога шукр, ёш бўлишимдан қатъиназар меҳнат қилиб, фаолиятимни яхши олиб боряпман. Устозларимнинг айтган ўгитларига қулоқ тутаман, яна ўрганадиган кўп нарсалар бор.

Савол: Келажакдаги режаларингиз қандай? Яқин орада яна қандай мусобақаларга қатнашилади?

Жавоб: Сентябр ойидан спорт йиғинларини бошлаймиз. Ноябрда бўладиган Ўзбекистон чемпионатига ва декабрда бўладиган Осиё чемпионатига тайёргарлик кўрамиз. Ўзбекистон терма жамоаларида шогирдларим кўплиги сабаб, у ерда ҳам мураббийлар штабида ишлайман.

Савол: Суҳбатимиз сўнгида эркин микрофон сизга, мухлисларга тилакларингиз...

Жавоб: Авваламбор, шу ютуқларни бераётганига Аллоҳга беҳисоб шукр айтамиз. Бу барчамизнинг ғалабамиз, Ўрта Осиёнинг ғалабаси. Барчани чин қалбимдан табриклайман. Қирғизистон ва Қозоғистон халқини ҳам медал, ғалабалари билан табриклайман. Ўзбекистонликларни ҳам рекорд даражага чиққан ғалаба билан табриклайман. Ўрта Осиё халқи спортчилари дунёда тенгсизлигини яна бир бор исботлади ва бундан кейин ҳам исботлайди, Худо хоҳласа. Бундан кейинги Олимиада, Осиё Ўйинлари ва яна бошқа йирик мусобақаларда Ўрта Осиё жамоаси энг яхши жамоа бўлади.

Жавоб: Суҳбатингиз учун раҳмат. Минтақа спортчилари келажакда бундан-да кўпроқ натижаларга эришишига биз ҳам умид қилиб қоламиз.

Telegram kanalimiz: https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002