Байден бошоғриғи: Ўзбекистон фуқаролари ҳам кўпайган АҚШ-Мексика чегараси - Янгиликлар

Президент Жо Байден даврида АҚШ чегарасидан мигрантлар келиши мисли кўрилмаган даражада ортди. Уларнинг орасида ўзбекистонликлар ҳам бор.

Сайлов арафасида бу Байденга жиддий сиёсий бошоғриқ бўлмоқда.

Сўровномаларга кўра, америкаликларнинг учдан икки қисми Байденнинг бу борадаги ҳаракатини маъқулламайди.

Ноябрда бўлиб ўтадиган сайловда унинг эҳтимолий рақиби Доналд Трамп янги қонун лойиҳасини етарлича қаттиқ эмас, деб танқид қилди. Капитолидаги кўплаб консерватив қонун чиқарувчилар унинг фикрини қўллаб чиқишди.

Ушбу лойиҳадан норози бўлаётганлар фақат Республикачилар эмас. Мигрантлар оқимини саранжом қилишга қийналаётган демократлар қўли остидаги шаҳарлар мэрлари ҳам ўз ҳиссиётларини билдиришмоқда.

Алоқадор мавзулар:

Байден бошқаруви даврида АҚШ чегарасини ноқонуий равишда кесиб ўтаётган 6.3 миллион муҳожир қўлга олинди. Бу - Трамп, Обама ёки Жорж Буш давридагидан кўп.

Рақамларнинг сакраб кетиши сабаблари мураккаб, айрим омиллар ҳозирги ҳукумат келишидан олдин ва АҚШ назоратидан ташқарида пайдо бўлган. Биз мутахассислардан нима бўлаётгани ҳақида сўрадик.

Карантиндан сўнг қондирилган талаб

Рақамлар асосан Марказий америкаликларнинг бир қатор мураккаб инқирозлар - жиноий гуруҳлар зўравонлиги, қашшоқлик, сиёсий репрессия ва табиий офатлардан қочиши ортидан Трамп бошқаруви охирига келиб орта бошлади.

Ушбу ўсиш 2020 йиллар бошида тўсатдан тўхтаб қолди. Пандемия даври чекловлари март ва апрел ойларида 53%лик кескин тушишга олиб келганди.

2021 йилнинг бошида бу чора-тадбирлар бекор қилингач, мигрантлар оқими мунтазам ортиб борди ва 2023 йилнинг декабр ойида ўзининг чўққисига чиқиб, 302 мингни ташкил қилди.

"Айнан ўша вақтда минтақа бўйлаб ҳаракатланишга қўйилган тақиқни енгиллатганимиздан сўнг, биз Марказий Америкадан келувчилар сони орта бошлаганини кўрдик. Айнан ўшанда катта ўзгаришлар бўлди ва биз Венесуэла, Колумбия, Эквадор ва бошқа жойлардан келган турли оқимларга гувоҳ бўлдик", дейди Миграция сиёсати институти сиёсий таҳлилчиси Ариэл Руис Сото.

Энди бўлса мигрантлар Ғарбий Африка, Ҳиндистон ва Яқин шарқ каби олис минтақалардан ҳам келишмоқда.

Америка қитъасидан ташқаридаги муҳожирлар орасида энг катта ўсиш Хитойга тўғри келади. Ўтган йили АҚШ-Мексика чегарасида 37 мингдан ортиқ хитойлик ушланди. Бу икки йил аввалги кўрсатгичдан 50 баробар кўп.

Ўзбекистондан келаётган мигрантлар

Сўнгги йилларда Мексика орқали Америкага кириш илинжида бўлган ўзбекистонликларнинг рақами ҳам ошгани айтилади.

Fox News нашрининг АҚШ божхона ва чегарани ҳимоя қилиш хизмати ички маълумотларига таяниб хабар беришича, 2021 йилнинг октябридан 2023 йилнинг октябрига қадар АҚШда чегарани ноқонуний кесиб ўтишга уринган 13 мингдан ортиқ Ўзбекистон фуқароси қўлга олинган.

Бу мигрантларнинг ишини суд кўриб чиққунча улар АҚШ ичига қўйиб юбориларди.

Аммо ўтган йилнинг ноябр ойида АҚШнинг Тошкентдаги элчихонаси матбуот хизмати "Мексика чегараси орқали Америка Қўшма Штатларига киришга уринаётган Ўзбекистон фуқароларини чиқариб юбориш сиёсатига шошилинч ўзгартиришлар киритил"гани ҳақида хабар берди.

АҚШ Ички хавфсизлик департаменти Мексика чегараси орқали АҚШга ноқонуний кираётган Ўзбекистон фуқаролари АҚШга қўйиб юборилмаслигини маълум қилган.

"Бунинг ўрнига улар билан боғлиқ иммиграция иши ҳал қилингунга қадар ҳибсда сақланади", дейилганди хабарда.

Шундан сўнг 19 декабрда АҚШга ноқонуний йўллар билан кетган 119 нафар Ўзбекистон фуқароси ортга қайтарилгани ҳақида хабарлар чиқди.

"АҚШ малакатда қолиш учун қонуний асосга эга бўлмаган Ўзбекистон фуқароларини ушбу давлатдан чиқариб юбориш учун Ўзбекистон ҳукумати билан яқиндан иш олиб бормоқда. Ўзбекистоннинг АҚШдан чиқариб юборилиши шарт бўлган фуқароларининг ўз мамлакатига қайтишини осонлаштириш бўйича йўлга қўйган ҳамкорлиги унинг халқаро мажбуриятларга содиқлигини кўрсатади", дея баёнот берди АҚШнинг Тошкентдаги элчихонаси.

Глобал миграция тенденциялари

Сўнгги бир неча йил ичида АҚШ-Мексика чегарасида кузатилган муҳожирлар сонининг ўсиши, глобал миқёсда бой мамлакатларга миграция энг юқори даражага етган бир пайтда содир бўлди.

Иқтисодий Ҳамкорлик ва Тараққиёт Ташкилотининг ўтган йил охирида эълон қилинган статистик маълумотларига кўра, 2022 йилда унинг 38 аъзо давлатига 6,1 миллион янги доимий муҳожирлар кўчиб ўтган. Бу 2021 йилга нисбатан 26 фоизга ва 2019 йилга нисбатан 14 фоизга кўпдир.

2022 йилда АҚШда бошпана олганлар сони икки баравар кўпайди, бунинг асосий қисми Венесуэла, Никарагуа ва Кубадан келган муҳожирлар ҳиссасига тўғри келади. АҚШ гуманитар миграция даражаси бўйича Германиядан кейин иккинчи ўринга чиқди.

"Биз бутун дунё бўйлаб тарихда ҳеч қачон кузатилмаган кўчишларни бошдан кечирмоқдамиз ва жанубий чегарамизга одамлар турли сабаблар билан келишмоқда. Бизнинг ярим шаримизда тўртта муваффақиятсиз давлат мавжуд.", дейди Вашингтондаги Америка Иммиграция Кенгашининг дастурлар бўйича бошқарувчи директори Хорхе Лоури.

Трампдан Байденгача

Миграция оқимига 2021 йил Оқ уйдаги ўзгаришлар ҳам ҳисса қўшди, дейди баъзи экспертлар.

Президент Трампнинг асосий мақсади, гарчи ҳеч қачон амалга ошмаган бўлса-да, чегара деворини қуриш ва депортацияни кўпайтириш эди. Болаларнинг ҳибсга олинган ота-онасидан ажралиши натижасида пайдо бўлган, кўпчилик томонидан шафқатсиз, деб қораланган мақолалар бу таассуротни янада кучайтирди.

Президент Байден даврида оҳанг ва сиёсат ўзгарди. Депортациялар сони пасайиб кетди ва мигрантларни тезда Мексика чиқариб юбориш ва чегара бўйлаб девор қуриш каби "тийиб туришга қаратилган" сиёсат тугади.

Мигрантлар иммиграция бўйича суд саналарини кутиш каби кўпинча йилларга чўзиладиган жараён вақтида улар АҚШ ичида эркин юриш учун қўйиб юборилди.

Бу вақт ичида чегарани кесиб ўтмоқчи бўлган одамлар Би-Би-Cига "энди АҚШга кириш ва у ерда қолиш осонроқ бўлади", деб ўйлашларини айтишди. Одам савдоси билан шуғулланувчилар эса президент ўзгаришидан фойдаланиб, муҳожирлар орасида "тезроқ ҳаракат қилиш керак" деган шошилиш туйғусини уйғотди.

"Мигрантларнинг бир қисми бемалол келишимиз мумкин деб ўйлашади. Менимча, уларга шундай дейишган. Бу ерга келишнинг бир йўли бор, деб ҳис қилишади. Бу деярли таклифга ўхшайди", дейди иммиграция бўйича ҳуқуқшунос ва Огаё штатидаги Case Western Reserve университети профессори Алекс Куик.

Аксинча, баъзи иммиграция фаоллари Байден маъмурияти ва ҳар икки партиядан бўлган АҚШ қонун чиқарувчиларини сезиларли иммиграция ислоҳоти қилолмаганликда танқид қилишди.

Тизим сўнгги бор 30 йилдан ортиқ вақт олдин Роналд Рейган даврида тўлиқ тафтиш қилинганди.

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK