Россия: Сталин қатағони қурбонларига қўйилган ёдгорликлар йўқолмоқда - Yangiliklar Rossiya Dunyo

Россияда Сталинни оқлаш ҳаракатлари кучайиб борар экан, сталинизм қурбонларига қўйилган ёдгорликлар йўқоляпти ёки бузиб кетилмоқда.

Ўтган тўққиз йил мобайнида 1930-йилларда Сталин тозалашларида ўлдирилганларнинг сўнгги яшаган манзилларига ёдгорлик нишони сифатида 700 дан ортиқ лавҳалар ўрнатилган эди.

Россия полицияси инқирози: ҳолдан тойган, руҳи сўник, оммавий ишдан кетаётганлар

Россия Украина урушида қатнашган маҳкум қотилларни қандай авф этяпти?

Украина уруши, Вагнер жангчиси: Путинга қарши қандай исён қилдик?

Май ойидан буён Россиянинг бир қанча шаҳарларида ўнлаб шундай лавҳалар ғойиб бўлди, дейди "Сўнгги манзил" лавҳалари лойиҳаси фаолларидан Оксана Матьевская.

Полиция бу ҳолатларни текширмаяпти ва Матьевская буни бежизга эмас, деб ҳисоблайди.

"Совет террорини ёдга олиш давлат ҳамиша ҳақ бўлади деган қарашга шубҳа уйғотади, бу эса Россия ҳукумати учун ноқулай. Айниқса, Украинага босқиндан кейин", дейди у.

"Халқ душмани" сифатида тамғаланган миллионлаб одамлар совет меҳнат лагерлари - Гулагларга сургун қилинган, 1930-йиллардаги Сталиннинг "Катта террор"ида 750 000 одам ўлдирилган.

Бошқа ёдгорликлар ҳам нишонга олинмоқда.

2022 йил февраль ойидан буён қатағон қурбонлари, шунингдек, Иккинчи жаҳон урушида қатнашган хорижлик аскарларнинг камида 18 та ёдгорлиги ўғирланган ёки бузиб ташланган. Уларнинг аксарияти Польша фуқароларига бағишланган.

Октябрь ойида Владимирда таниқли польшалик руҳонийнинг ғиштин ёдгорлиги бузиб ташланган ва вайрон қилинган.

Коми Республикасида польшалик маҳбуслар хотирасига ўрнатилган бетон хоч ҳам йўқ қилинган. Полиция унинг бузилишини ёмон об-ҳаво билан изоҳлаб, жиноят иши очишдан бош тортди, дея хабар беради маҳаллий ОАВ.

1939 йилдан кейин Совет ҳукумати юз минглаб полякларни қатл қилди. 1940 йилда 1,7 миллион поляк Сибир ва Қозоғистондаги Гулаг лагерларига сургун қилинди.

«Мемориал» инсон ҳуқуқлари ташкилоти ходими Александра Поливанованинг фикрича, ёдгорликларга зарар етказиш расмийлар томонидан буюртма қилинган ёки амалга оширилган, чунки Москва Совет Иттифоқи репрессив давлат эмас, балки буюк давлат сифатида қабул қилинишини хоҳлайди.

Унинг айтишича, ҳукумат россияликлар ўзларининг фожиали ўтмишлари ҳақидаги ҳақиқатни билишларини истамайди, айниқса, ҳозирда рус аскарлари Украинадаги ҳарбий жиноятларда айбланаётганда.

"Ҳокимият бу империянинг жиноятларини яшириш ёки оқлаш учун ўша империя жиноятларини ёдга солувчи ёдгорликларни йўқотишга уринмоқда."

Бу Сталин обрўсининг тикланиши билан бир вақтда содир бўлмоқда.

Июль ойида мустақил «Левада» маркази томонидан ўтказилган сўровга кўра, россияликларнинг 63 фоизи Сталинга ижобий қарайди, бу унинг сўнгги 13 йилдаги энг юқори рейтингидир.

Унинг ўсиб бораётган обрўси сабабини тушунтириш қийин, бироқ Украина билан урушни оқлайдиган Россия пропагандаси ҳам совет ўтмишини улуғлайди.

Қатағон қилинганларга қўйилган ёдгорликлардан Сталинга қўйилган ёдгорликлар кўпроқ.

Telegram'даги "Биз тушунтира оламиз" деб номланган суриштирув канали Россияда Сталиннинг 110 та ҳайкали борлигини маълум қилди: улардан 95 таси президент Владимир Путин даврида ва камида тўрттаси Украинага босқинчилик даврида ўрнатилган.

Баъзи руслар бундан ҳам кўпроқ нарсани хоҳлайди. Август ойида "Русский витязь" хусусий жамғармаси Великие Луки шаҳарчасида Сталиннинг саккиз метрли ҳайкалини очди ва янгиларини қуриш учун пул тўпламоқда.

Унинг веб-сайтида айтилишича, Россия "ҳақиқий Ватан уруши" олиб бораётганини ҳисобга олсак, бу ёдгорликлар ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Кремль мунтазам равишда Россиянинг Украинага бостириб киришини Иккинчи жаҳон урушига қиёслайди.

Россия махсус кучлари фахрийлари ассоциацияси томонидан ташкил этилгани айтилаётган "Русский витязь" ўз фаолияти сабаблари ҳақида изоҳ бермади.

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002