Россия Украина урушида қатнашган маҳкум қотилларни қандай авф этяпти? Dunyo Yangiliklar

Украинада жанг қилган россиялик тутқунлар жиноятлари ҳар қанча оғир бўлмасин озод қилинмоқда. Шундай қилиб, бутун мамлакат бўйлаб ва ундан ташқарида аёллар ўз фарзандларининг илгари судланган қотиллари жазосиз қолаётганини билиб қолмоқдалар.

"Изи йўқолди"

Май ойи ўрталарида Оксана Пехтелева танишларидан Владислав Канюс ижтимоий тармоқларда - камуфляжда, қурол билан, ёрқин мовий осмон фонида олинган ўз суратларини жойлаштира бошлаганини билди.

Кемероволик Пехтелева бу суратларни кўриб, аввалига сохта бўлса керак деб ўйлади. Канюс озод бўлиши, камига қурол билан мумкин эмасди. У кейинги ўн ярим йилни қаттиқ режимли колонияда ўтказиши керак эди. 2022 йил январь ойида Канюс ўзининг собиқ севгилиси, Оксананинг қизи, 23 ёшли Вера Пехтелевани ўлдирган. Текширув Вера танасида юздан ортиқ жароҳатлар, кўкаришлар ва кесилган жароҳатларни қайд этди. Ўлим дазмолнинг шнури билан бўғишдан кейин содир бўлганди.

Оксана Пехтелеванинг айтишича, қотилга адолатли жазо тайинланиши учун "улар шунчаки бутун дунё билан курашишган". 2022 йил ёзида суд Канюсни 17 йилга озодликдан маҳрум қилди. Ҳатто суд жараёнида Пехтелевлар Канюснинг барча ҳаракатлари - унинг колониядан ташқарига чиқиши ёки жазоси алмаштирилиши тўғрисида хабардор хабардор қилиб туришларини сўраб ариза беришди. Бу қоида жабрланганларнинг хавфсизлиги учун Россия қонунларида назарда тутилган.

Ижтимоий тармоқларда Канюсга ўхшаш шахснинг фотосуратлари пайдо бўлганидан тахминан бир ой ўтгач, Оксана Пехтелева Федерал Жазони ижро этиш хизматидан (ФСИН) хат олди: унга 27 апрель куни Канюс "Ростов вилояти Федерал Жазони ижро этиш хизмати бош бошқармаси ихтиёрига топширилгани ҳақида" хабар берилганди. Колониянинг аниқ жойлашуви, рақами ва умуман тафсилотлари кўрсатилмаганди.

Пехтелева, ўзининг айтишича, дарҳол бу ҳақда гапира бошлади. Биринчидан, Канюс ҳеч қандай тарзда Ростов вилоятига тушмаслиги керак эди - одатда маҳбуслар жазони ўзлари яшаган ёки судланган ҳудудда ўтайди. Иккинчидан, агар Канюсни ўтказиш учун сабаблар бор деб ҳисобласак ҳам, Пехтелева мактубни олган июнь ойига келиб, қизининг қотили ҳозир қаерда эканлиги ҳақида расман маълум қилиниши керак эди. Бу орада Канюс қамоқхонани тарк этган ва ғойиб бўлганди.

Канюсни Ростов вилояти колонияларида нафақат Вера Пехтелеванинг қариндошлари, ҳатто расмийларнинг ўзлари ҳам топа олмасди. Суд жараёни ҳали якунланмаган - 2023 йил июль ойида кассация бўлиши керак эди. "Биз суд идорасидан иш нима учун ҳалигача кўриб чиқилмаяпти, деб сўраяпмиз, чунки қоидага кўра, суд аллақачон бўлиб ўтиши керак, - дейди Оксана Пехтелева Би-би-сига. - Ходима "Канюс ишини кўриб чиқиш учун кассация шикоятини бера олмаймиз, чунки уни топа олмадик, изи йўқолган" деди".

Оксана Пехтелеванинг фикрича, Владислав Канюс ҳам минглаб маҳбуслар сингари Украинага урушга юборилган. Айнан Ростов вилоятида ИК-12 колонияси жойлашган бўлиб, у фронтга кетаётган маҳкумлар учун ўтиш жойидир.

Маҳкумларнинг оммавий равишда фронтга жалб қилинаётгани ҳақидаги далиллар 2022 йил ёзидаёқ пайдо бўлганди. Кейин оммавий ахборот воситаларида Россиянинг турли колонияларида суратга олинган видеолар пайдо бўлди: уларда Вагнер хусусий ҳарбий ширкати асосчиси Евгений Пригожин маҳбусларга авф эвазига Украинага урушга боришни таклиф қиларди. Январь ойида Пригожиннинг каналлари олти ойлик шартномани тугатган маҳбусларнинг биринчи партияси фронтдан Россияга қайтиб, аллақачон бутунлай озод одамларга айланаётгани ҳақида маълумотлар эълон қила бошлади.

Бир ой ўтгач, Пригожин унинг ширкати энди маҳбусларни жалб қилмаётганини эълон қилди. Тахминан бир вақтнинг ўзида ўзини Россия Мудофаа вазирлиги ходимлари сифатида кўрсатган одамлар урушга жўнатиш учун маҳкумларни жалб қила бошлагани ҳақида хабарлар пайдо бўлди. Шунга асосланиб, Владислав Канюс аллақачон мудофаа бўлими орқали ёлланган деб тахмин қилиш мумкин.

Натижада, Канюс шафқатсиз қотиллиги учун олти ой ҳам турмада ўтирмади. Ўлдирилган Веранинг онаси Оксана Пехтелева Би-би-сига берган интервьюсида: "Бу таҳқирлаш, барчамизни ҳақоратлашдир" деди.

Пехтелевлар ягона эмас. Сўнгги ойларда бутун Россия ва ундан ташқарида оилалар худди шундай вазиятга тушиб қолган. Улардан баъзилари ҳаётларини барбод қилган жиноятчилар ҳозир қаердалигини билмайди. Бошқалар эса яқинларининг қотиллари қўшни кўчаларда юрганини билишади.

"Ростовда нима бор?"

Ўз яқинлари қотиллари қамоқда йўқлигини одамлар турли йўллар билан билиб олиши мумкин. Масалан, Федерал Жазони ижро этиш хизмати маҳкум Ростов вилоятидаги номаълум колонияга ўтказилгани ҳақида хабар беради - Оксана Пехтелева билан айнан шундай бўлди.

Қариндошлар тўсатдан колониядан маблағ олмай қўйиши мумкин. Россия судлари кўпинча қотилларни нафақат қамоқ жазосига, балки жабрланувчиларга катта пул тўлашга ҳам ҳукм қилади - улар қамоқхонадаги даромадларидан ўтказилади. Наталья Нечетная билан айнан шундай бўлди: 2022 йил кузида унинг ҳисобига пул тўсатдан тушмай қолгач, қизининг қотили қаергадир ғойиб бўлганини билди.

19 ёшли Мария Нечетная 2016 йилда Калуга вилояти Обнинск шаҳрида икки ака-ука Коробенковлар томонидан зўрланган ва шафқатсизларча ўлдирилган. Қиз ёпиқ тобутга дафн қилинди, аммо "Мен унинг пешонаси бўлиши керак бўлган жойга қўшалоқ фата ёпиштиришга мажбур бўлдим. Суд ва апелляциядан кейин менга бош суягининг баъзи қисмларини беришди...", дейди Наталья Нечетная журналистларга.

Иш жуда шовшувли бўлган эди. Қотиллар ҳақидаги ҳар қандай маълумот учун бир миллионни Обнинск маъмуриятининг ўша пайтдаги раҳбари, ўшандан кейин Калуга вилояти губернатори бўлган Владислав Шапша таклиф қилган эди. 2019 йилда ака-ука Коробенковлар 19 йилга қаттиқ режимдаги колонияга ҳукм қилинди. Бироқ, 2022 йил октябрь ойидан кечиктирмай Владислав Коробенков Вагнер таркибида жанг қилиш учун жўнаб кетди. У колонияда икки йилдан камроқ вақт ўтирди.

Яна бир ҳолат - қариндошлар ўз фарзанди қотили энди қамоқда эмаслигини суд жараёнида билиб олишлари мумкин. Мисол учун, ўз эри томонидан ўлдирилган Ростовлик Анна Бирюкованинг ота-онаси собиқ куёвидан набирасига алимент ундириш учун фуқаролик даъвоси билан судга мурожаат қилишди. Бироқ суд бўлмади -16 йилга озодликдан маҳрум этилган шахс Ставропол колониясидан Ростов вилоятига кўчирилганини хабар қилишди ва кейинги сўровларга улар маҳкумнинг яшаш жойи энди "давлат сири" деб жавоб беришди.

Ўлдирилган волгоградлик Роман Гребенюкнинг ота-онаси Жиноят иши бўйича ҳукм чиқарилгандан сўнг маҳкум Арсен Мелконяндан маънавий товон ундириш учун алоҳида даъво аризаси билан чиқди. Бироқ Мелконяннинг адвокати унинг урушга кетганини маълум қилди. Айни дамда қамоқда ўтириши керак бўлган шахс устидаги иш бўйича чиқарилган қарорда "суд унинг қаердалигини аниқламади", дейилган.

Бундан ташқари, янада антиқароқ ҳолатлар ҳам мавжуд. 2022 йил декабрь ойида Ирина Гавриловага аноним Telegram каналдан 17 ёшли ўғли Тимурнинг қотили Ростов колониясида ўз жонига қасд қилгани ҳақида хабар юборилган эди. Гаврилова Би-би-си билан суҳбатда эслаганидек, дастлаб у қандайдир хатолик бор деб ўйлаган - маҳкум Виталий Васильев Волгограддаги ИК-26да ўтирган ва Ростов вилоятида бўлмаслиги керак эди. "Ростовда нима бор? Қанақасига?" - аёл ўзининг биринчи реакциясини эслайди.

Ўз жонига қасд қилиш ҳақидаги маълумотлар тасдиқланмади ва Telegram'даги бу ҳақдаги постлар кейинчалик ўчириб ташланган, бироқ Ирина Гаврилова ўғлининг қотили ҳозир қаердалигини аниқлашга уриниши беҳуда кетди. Аёл ҳаётининг кейинги олти ойини турли ҳокимиятлар билан мулоқот қилишга бағишлади.

"Бу ифлос ва ярамасларга берилган сигнал: хоҳлаганингизни қилинг"

Қотил колониядан ғойиб бўлганидан сўнг, қурбонлар оналари айтишича, расмийлардан ҳеч қурса маълумот олиш ҳам деярли имконсиз.

"Мен Волгоград Жазони ижро этиш бошқармасига ёза бошладим, - деб эслайди Ирина Гаврилова. - Қандай қилиб, у қаерга ғойиб бўлди, қаерга кетди, қандай қилиб шундай бўлиши мумкин?"

Тимур унинг ягона фарзанди эди. Аёлнинг Whatsapp мессенжеридаги аватарида ҳамон ўғлининг сурати бор. Йигит мактабдан сўнг Озарбайжондан Волгоградга келди ва тиббиёт университетига стоматологликка ўқишга кирди - Гаврилованинг ўзи ҳам бир вақтлар ўша ерда ўқиган.

"У одобли уй йигити эди, яхши овқатланишни яхши кўрарди. Мусиқа мактабини тамомлаган, скрипка чалган..." дейди кейинроқ журналистларга Темурнинг қариндоши.

2020 йил июнь ойида Тимур Гаврилов дўстлари ёнидан ётоқхонага қайтаётганида номаълум шахс унга орқа томондан ҳужум қилиб, йигирма марта пичоқлаган.

Обнинскдаги Мария Нечетнаянинг ўлдирилиши билан боғлиқ ишда бўлгани каби, бу иш ҳам шов-шувли эди - худди шу тарзда Волгоград вилояти губернатори жиноятчини аниқлашга ёрдам берадиган ҳар кимга миллион рубль ваъда қилганди. Шаҳарга Тергов қўмитаси марказий аппаратидан суд-тиббиёт экспертлари келганди.

Қотил 22 ёшли Виталий Васильев бўлиб чиқди - кузатув камераларидаги суратларга кўра, уни ўз укаси таниган. Бунинг сабаби сифатида Васильевнинг ўзи ирқий душманликни айтган. Сова таҳлил маркази ўзининг йиллик ҳисоботида нафрат жиноятларининг умумий фонида ҳам Тимур Гавриловнинг ўлдирилиши ўзининг шафқатсизлиги билан ажралиб туради дейилади: "Қотилликда гумон қилинувчи ўта миллатчи ташкилотга мансуб бўлиб, ўша куни "рус бўлмаганни ўлдириш" учун талабага ҳужум қилган."

"У ўғлимни эмас, мени ўлдирди, ҳаётим дўзахга айланди. Мен ҳар куни қабристонга бораман, Темур билан гаплашаман", дейди Ирина Гаврилова вилоят журналистларига берган интервьюсида.

Суд Виталий Васильевни қаттиқ режимда 19 йилга ҳукм қилди. У бир йилдан камроқ вақт қамоқда ўтирди холос.

Васильевнинг қаерда эканлиги ҳақидаги сўровларига жавоб олмаган Ирина Гаврилова шахсан текшириш учун Волгоградга учиб кетди. У адвокати билан бирга ИК-26 га борди, бир вақтлар Васильевни қўлга олишга ёрдам берганлик учун мукофот эълон қилган губернаторлик идорасига борди, шаҳар мериясига ариза ёзди, ҳатто қотил рўйхатдан ўтган жойдаги паспорт столига ҳам борди - бари беҳуда.

Натижада, Гаврилова Волгоград Федерал жазони ижро этиш хизмати ходимларидан бири билан шахсий учрашувга ёзилди. "У бизни тинглади, менинг аҳволимга чин юракдан ачинди ва 4 октябрь куни у Ростовга кўчирилганини айтди, кейин эса, мен сизга маълумотни "расмий" айта олмайман, лекин у Вагнерга қўшилган, чунки Ростовдан ҳамма Вагнерга боради, кейин унинг муддати олти ой, агар ўлмаса, озодликка чиқади, деди, - дейди Гаврилова. - Қанақасига бундай бўлади, бу сиртлонни қандай қилиб қўйиб юбориш мумкин, дейман. У эса бу энди менинг қўлимда эмас дейди".

Ростов вилояти бўйича Федерал Жазони ижро этиш хизматининг расмий жавобида Гавриловага шахсий маълумотлар тўғрисидаги қонун туфайли "маълумот бериш мумкин эмас" деб ёзилди (Би-би-сида жавоб нусхаси мавжуд).

Ноиложликдан Гаврилова Telegram'даги "Спроси Вагнер" чатботига сўров ёзди - у мулойимлик билан ва ишнинг ҳолатларини батафсил баён қилиб, ўғлининг қотили ҳақиқатан ҳам Вагнернинг "васийлигида"ми ёки йўқлигини, урушда олти ой қатнашса, ҳақиқатан ҳам озод қилиниши мумкинми ёки йўқлигини сўради.

"Ҳозирги вазиятни тушунган ҳолда, мен сиздан, агар ёзма равишда бўлмаса, ҳеч бўлмаганда телефон орқали мени бу дунёда мутлақо ёлғиз қилиб қўйган ўша нацист ҳақида маълумот олишга умид қиламан", деб ёзади Ирина Гаврилова ўз мурожаати охирида. "Сиз ахир фашистларга қарши курашяпсиз, уларни қутқариш учун эмас."

Ботнинг жавоби қисқа бўлди: "Биз ходимлар ҳақида маълумот бермаймиз - бу махфийдир".

Ўлдирилган Веранинг онаси Оксана Пехтелева ҳам барча турдаги сўровларни юборди - қизининг қотили Канюс жазони ўташи керак бўлган Новосибирск вилояти прокуратурасига, Ростов вилояти прокуратурасига. Ҳар икки вилоятнинг Федерал жазони ижро этиш хизматига борди. Прокуратура бу масала бизнинг ваколатдан ташқарида, деб жавоб юборди ва ўз навбатида мурожаатларни Федерал Жазони ижро этиш хизматига йўналтирди (Би-би-сида бу жавоблар нусхаси бор). Вера Пехтелеванинг қариндошлари ҳали ҳам Ростов вилояти федерал жазони ижро этиш хизматидан жавоб кутмоқда.

2023 йил май ойи ўрталарида Тимурнинг собиқ синфдошлари Ирина Гавриловага қўнғироқ қилиб, унинг ўғлининг қотили Виталий Васильев Волгоградда озодликда юрганини айтишди. Аёл ҳақиқатан ҳам у эканлигига ишонч ҳосил қилиш учун уни суратга олишни сўради, аммо ҳали ҳеч ким буни қилмади. "Ёки улар қўрқиб кетишди ёки уни бошқа кўришмади", дейди у.

Шундан бир ой ўтгач, июнь ойида Владимир Путин фронтга борган маҳбусларни афв этиш тўғрисида фармон имзолаётганини ниҳоят очиқ тан олди.

Россия конституцияси ҳақиқатан ҳам президентга ҳар қандай шахсни афв этишига (жумладан, судланганликни олиб ташлашга) рухсат беради ва расмийлар бундай фармонларни оммавий равишда эълон қилишлари шарт эмас. Олий суд қайта-қайта тан олганидек, президентнинг афв этиш тартиби "суд доирасидан ташқарида амалга оширилади". Афв этиш ҳақидаги фармонларни ҳам, Украинада жанг қилишга розилик бергани учун президент томонидан афв этилганларнинг исмларини ҳам расмий эълон қилишлари шарт эмас.

Ўша баёнотда Путин афв этилганларнинг 0,4 фоизидан кўп бўлмагани рецидив (такрорий жиноят) содир этганини, қанча маҳбусни озод қилганини таъкидлади (статистик маълумотлар қандай юритилиши ноаниқ ва бу тахминни тасдиқлашнинг иложи йўқ).

Бироқ оналарни ташвишга солаётган ва ғазаблантирган савол очиқ турибди - бу эҳтимолий рецидивистлар эмас, балки уларнинг фарзандлари қотиллари жазосиз қолаётганидир.

"Канюсдан жазосини олиб ташлашлари мумкин. Қўрқинчли нарса шу, - дейди Оксана Пехтелева Би-би-сига. - Аслида, бу ифлос ва ярамасларга берилган сигнал: хоҳлаганингизни қилинг, жазоланмайсиз."

"Кариндошлар билан авф этиш масаласида келишиш кўзда тутилмаган"

Ирина Гаврилова олти ойлик урушдан кейин боласининг қотили ҳақиқатан ҳам озод бўлиши мумкинлигидан қўрқади. Оксана Пехтелева бундай бўлиши мен учун даҳшатли тушдек бўлади дейди.

Анна Болтинюк аллақачон нима бўлганини аниқ билади.

Унинг қизи, 18 ёшли Яна Болтинюк 2014 йил июль ойида кечқурун Калуга шаҳрида уйига қайтаётганда ғойиб бўлган. Юзлаб кўнгиллилар қизни излади - улар ўрмону ташландиқ биноларгача изладилар, варақалар ёпиштиришди. Янанинг куйган жасади беш кундан кейин топилди. Экспертиза шуни кўрсатдики, қиз зўрланган, қулоқчин билан бўғиб ўлдирилган, кейин эса, эҳтимол, жиноятни яшириш мақсадида ёқиб юборишга уринишган.

Мария Нечетая ва Тимур Гавриловнинг ўлдирилишида бўлгани каби, иш бутун мамлакат бўйлаб шовшув бўлди. Жиноят ва қотилларни қидириш ҳақида улар "Экстрасенслар жанги" сонини суратга олишди. Шаҳарда Яна хотирасига бағишланган кўнгиллилар отряди ташкил этилди.

Тергов бир неча йилга чўзилди. Вазиятдан хабардор Би-би-си суҳбатдошларига кўра, иш фақат Янанинг онаси Анна Болтинюкнинг саъй-ҳаракатлари туфайли тўхтаб қолмаган. У иш Ички ишлар вазирлиги, Тергов қўмитаси ва Бош прокуратура назорати остига олинишини таъминлашга ҳаракат қилди. Москвадан криминалистлар Калугага келишди. ОАВ маълумотларига кўра, 11 мингдан ортиқ одамнинг жиноятга алоқадорлиги текширилган.

Натижада, тергов учта қотил борлигини аниқлади - ака-ука Татаринцевлар ва уларнинг тасодифий танишлари. Улар ўша куни кечқурун бирга ичишган (у ҳозирча топилмади). Судда Евгений Татаринцев автобус бекатида Яна Болтинюк ўтиб кетаётганда учови ичиб, чекиб туришганини айтди. Улар танишишмоқчи бўлган, қиз бунга рози бўлмаганида, эркаклар биргаликда унга ҳужум қилган.

2019 йил охирида Татаринцевларнинг ҳар бири 18 йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Иккаласи ҳам Калуга вилоятидаги ИК-4га жўнатилди. 2022 йил сентябрида Вагнер асосчиси Евгений Пригожин маҳбусларни ёллаш учун шахсан у ерга борди. Кўп ўтмай Яна Болтинюкнинг оиласи кутилмаганда Евгений Татаринцевнинг Ростов вилоятидаги номаълум колонияга ўтказилганини билиб қолишди.

Яна Болтинюкнинг қариндошлари Би-би-си билан гаплашишни истамади. Айни вақтда, Би-би-си вазиятдан хабардор манба билан гаплашишга муваффақ бўлди. Бошқа оналар сингари, Анна Болтинюк ҳам Калуга вилояти прокуратурасига ариза ёзди. Прокуратура, ўз навбатида, мурожаатни Федерал Жазони ижро этиш хизматига юборди.

2023 йил апрель ойида Федерал Жазони ижро этиш хизматидан хабар келди, судланган E.P. Татаринцев Россия президентининг фармони билан авф этилган. Кейинги бандда аниқлик киритилади: "Маҳкумларни авф этиш масаласида қариндошлари ва бошқа шахслар билан келишув назарда тутилмаган".

Би-би-си манбасига кўра, Яна Болтинюкнинг ота-онаси ўлдирилган қизи учун адолат излашга яна бир уринишган. Улар Россия Федерацияси Президентининг қабулхонасига бориб, Путинга авф этишни қайта кўриб чиқишни сўраб мурожаатнома ёзишди.

Би-би-си манбасига кўра, қабулхона ходимлари шахсий мулоқотда самимий ҳамдардлик билдирган, бундай бўлиши мумкин эмаслигини, бундай модда билан қамалганлар ёлланиши назарда тутилмаганини айтиб, хатолик бўлган деб тахмин қилишган ва уни бартараф этишга ваъда беришган.

Бироқ, кўп ўтмай, расмий жавоб келди: "Сизга шуни маълум қиламизки, фуқароларни махсус ҳарбий операцияда қатнашиш учун юбориш масалалари Россия Федерацияси Мудофаа вазирлиги ваколатига киради".

Евгений Татаринцев Украинадаги жанглардан кейин озод қилинган ягона одам эмас. Владикавказда Вадим Техов озод қилинди - у ўзининг собиқ рафиқаси 22 ёшли Регинани иш жойида видеокузатув камераси остида пичоқлаб ўлдирган. 16 йил ўрнига Техов икки йилдан камроқ вақт қамоқда ўтирди. Станислав Богданов ҳам қайтиб келди. Бу новгородлик маҳкум мировой судьяни шафқатсизларча ўлдиргани учун 23 йилга қамалган, аммо фақат ўн йил ўтирган.

"Бизнинг ҳуқуқий амалиётимиз ҳали бу даражада пишмаган"

Би-би-сига интервью берган жабрланувчиларнинг адвокатлари ўзларининг чорасизлигини тан олишади. "Бундай ҳолатларда нима қилиш мумкинлигини билмаймиз, бизнинг юридик амалиётимиз ҳали бу даражада пишмаган, - дейди Ирина Гаврилованинг адвокати Руслан Чихарданов. - Агар шахс амнистияга тушган бўлса, унда биз ҳеч нарса қила олмаймиз, жиноят қонунчилигимиз уни бир иш бўйича икки марта ҳукм қилишни тақиқлайди. У амнистияга тушди - тамом, у озод, ҳеч кимдан қарздор эмас ҳисобланади.

Суд ҳукмига кўра, Виталий Васильев Ирина Гавриловага 1,7 миллион рубль товон пули тўлаши керак. Адвокат Чихардановнинг айтишича, у бошқа нарсалар қаторида Васильевнинг Вагнердаги маошидан тўланган пулни олишга ҳаракат қилган ва ҳатто Вагнерга адвокат сўрови ҳам юборган. Иш бўйича ижро процесси очилди, аммо Гавриловага ҳеч нарса тушмади - бу вазиятда суд ижрочилари адвокатлар каби чорасиздир. "Ҳеч ким ҳеч нарсани билмайди, ҳамма жим", дея хулоса қилади Чихарданов.

Россия судлари ҳам янги ҳолатларга тўлиқ тайёр эмас, чунки яқинда Волгоград вилоят судида Роман Гребенюкнинг ўлдирилиши иши бўйича якунланган суд жараёни буни тасдиқлайди.

12 ёшли қизини ёлғиз ўзи тарбиялаган волгоградлик риелтор Роман Гребенюк 2020 йил охирида мактаб чатидаги жанжалдан кейин ўлдирилган. Қизининг синфдошларидан бирининг онаси Анна Мелконянга Гребенюкнинг "Масаланни чайнаш эмас, ҳал қилиш керак" деган сўзлари ёқмаган. Бир муддат у Whatsapp'да Гребенюк билан жанжаллашди, кейин эри ва акасига шикоят қилган. Бир неча кундан сўнг, эркаклар ўша пайтда Гребенюк битимни ёпаётган Сбербанк филиалига келишган ва ўша пайтда Аннанинг акаси Арсен Мелконян риелторнинг бошига кастет билан урган. Бир ҳафта интенсив терапиядан сўнг Гребенюк вафот этди.

Шаҳар аҳолиси Роман Гребенюкни ёд олиб, кўчага чиқишди ва айбдорларни жазолашни талаб қилиб, пикет уюштиришди.

2022 йил март ойида суд Арсен Мелконянни жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган оғир тан жароҳати етказгани учун 11 йилга қаттиқ режимли колонияга ҳукм қилди. Унинг синглиси 5,5 йилга, эри 7 йилга қамалди.

Бир неча ой ўтгач, Арсен Мелконян Вагнер таркибида Украинага урушга жўнади, у ерда ярадор бўлди, кейин авф этилди ва Волгоградга қайтди. 2023 йил апрелида маҳаллий журналистлар Мелконяннинг уйига келишди. Эшикни тақиллатишганда дўсти чиқди. "Энди унинг расмий ҳужжати бор - президент авфи. У энди ҳеч кимдан қарздор эмас. У дам оляпти", деди у.

Бироқ шу йил май ойида Мелконян Украинадаги урушдан қайтганидан сўнг кассация суди апелляция судининг қарорини бекор қилиб, жиноят ишини янги суд муҳокамасига юборди. Қайта кўриб чиқиш Волгоград вилоят судида аллақачон амнистияга тушган Арсен Мелконян иштирокида бўлиб ўтди.

Шу билан бирга, жараён иштирокчиларининг Би-би-сига айтишича, афв этиш актини ҳеч ким кўрмаган, чунки бу "давлат сири" - Мудофаа вазирлиги бу актни ҳатто адвокатларга ҳам кўрсатмаган. Судда фақат озодлик ҳақида маълумотномани кўрсатишган.

Янги суд жараёни бир ярим ой давом этди. Мелконян охирги сўзини шеър билан ўқиди. "Худо дуоларни эшитди ва у бизга Путинни юборди".

2023 йил июль ойида Арсен Мелконян яна Роман Гребенюк қотиллигида айбдор деб топилиб, саккиз ярим йилга қамалди. Аммо Мелконяннинг адвокати Би-би-сига айтишича ва судда тасдиқлаганидек, аслида бу одам амалдаги авф этиш акти туфайли жазодан озод қилинган.

"У президент томонидан афв этилган. Президентнинг афв этиш актига эътироз билдириш мумкинми? Йўқ, - дейди Роман Гребенюкнинг қариндошлари адвокати Би-би-сига қуруққина қилиб. У ва марҳумнинг яқинлари бошқа изоҳ беришни истамади.

Шу билан бирга, Арсен Мелконян яна қамоққа тушиши эҳтимолдан холи эмас. Тўғри, бошқа жиноятлар учун - озодликка чиққанидан кейин тергов изоляторида тартибсизлик чиқариш, собиқ хотини ва 10 ёшли қизини ўлдириш билан таҳдид қилиш, шунингдек, федерал судьяга СМС орқали таҳдид қилишда айбланган. Ҳозир Мелконян яна қамоқда.

Дарҳақиқат, Ирина Гаврилованинг адвокати Руслан Чихардановнинг тушунтиришича, оналарнинг ўз фарзандлари қотилларини панжара ортида яна кўришининг ягона йўли урушда қатнашганидан кейин афв этилган маҳбуслар такроран жиноят содир этса, яъни "рецидив" бўлса.

Ирина Гаврилова шундай бўлиши мумкинлигига шубҳа қилмайди: "Улар у ердан оддий одамлар бўлиб келишмайди, улар янада ғазабнок ҳолда қайтишади. Улар йиртқич ҳайвондек қонсираган".

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002