Афғонистон: Толибон Американи кескин огоҳлантирди, Айман аз-Заваҳирий жасадига нима бўлди? Afg‘oniston dunyo yangiliklar

"Ал-Қоида" лидерининг ўлдирилиши ортидан Толибон Америка Қўшма Штатларини кескин огоҳлантирди. Афғон тупроғида қайтиб ҳужум қила кўрманг, деди. Бунга расмий Вашингтон муносабати ҳозирча маълум эмас. Айман аз-Заваҳирий жасадига нима бўлгани тафсилотлари ҳам ноаёнлигича қолмоқда.

Алоқадор мавзулар:

Толибон дрон ҳужумига ишора қилиб, "агар бундай ҳодисалар яна такрорланса ва Афғонистон ҳудудига дахл қилинса, бунинг ҳар қандай оқибатига АҚШ масъул бўлажаги"ни баён қилди.

Гуруҳдаги уч манбанинг "Рейтер" ахборот агентлигига билдиришича, Толибоннинг энг юқори мартабали лидерлари аллақачон АҚШнинг дрон ҳужумига қандай жавоб бериш масаласини муҳокама этишга киришишган.

Аммо, бошқа томондан, Толибоннинг жавоби уларнинг ўзлари учун оғир оқибатларга олиб келиши эҳтимоли ҳам йўқ эмас.

Чунки ҳаракат муваққат ҳукуматининг халқаро ҳамжамият томонидан расман тан олинишини истайди.

Бундан ташқари, Толибон Афғонистоннинг АҚШ ўтган йили музлатиб қўйган четдаги 10 миллиард долларга яқин маблағига ҳам кўз тиккан.

Америка Қўшма Штатлари якшанба куни пойтахт Кобулда махсус аксилтеррор амалиёти ўтказган.

Кобулдаги уйи балконида бўлган пайтда "ал-Қоида" лидерини дрондан ҳужумга тутиб, уни ўлдирганликларини айтган.

Толибон муваққат ҳукумати бу хусусда сўнгги беш кун ичида икки бор баёнот билан чиққан.

Кеча, пайшанба кунгисида Толибон вакили анчайин кескин кетган.

Толибоннинг даъво қилишича, ҳукумати ҳам, раҳбарияти ҳам Айман аз-Заваҳирийнинг Кобулга келиб, яшаётганидан бехабар бўлишган.

Бу ҳақда Толибоннинг Доҳадаги сиёсий идораси раҳбари ва муваққат ҳукуматининг Бирлашган Миллатлар Ташкилоти қошидаги элчиликка номзоди Суҳайл Шаҳин баён қилган.

Кузатувчиларга кўра, бу каби баёнотлар, бошқа томондан, яна бир бор Толибон сафларидаги бўлиниш ва ички зиддиятларга ҳам далолат қилмай қолмаган.

"Ал-Қоида" тармоғи яқин-яқингача Афғонистон Толибон ҳаракатининг энг яқин ва энг муҳим иттифоқчиларидан бири бўлган.

Етакчилари ҳам Толибон лидерига байъат қилиб келишган.

Очиқ манбаларда глобал бу тармоққа Афғонистонга қўшни Покистоннинг Пешовар шаҳрида асос солингани айтилади.

Суҳайл Шаҳиннинг маълум қилишича, ҳозир бу даъволарнинг қанчалик тўғри эканини аниқлаш учун тергов ишлари бошланган.

Толибон вакили мазкур тергов натижаларининг жамоатчиликка ошкор қилинишини ҳам қўшимча қилган.

Толибон етакчилари эса, Американинг якшанба кунги дрон ҳужуми ҳақида кўп оғиз очишаётгани йўқ.

Улар "ал-Қоида" лидерининг Кобулда бўлгани ва унинг ўлимини ҳам тасдиқлашга шошилишмаётир. Бу хусусда "ал-Қоида"нинг ўзи ҳам жим.

Айман аз-Заваҳирийнинг Кобулда ўлдирилганига оид хабар эса, Толибон "ал-Қоида" лидерига Афғонистондан бошпана берганмиди, деган саволларни ҳам пайдо қилмай қўймаган.

Расмий Вашингтон билан имзоланган, хорижий иттифоқ кучларининг Афғонистондан буткул чиқиб кетишларига йўл очган ва "тарихий" экани айтилган 2020 йилги битим шартларига мувофиқ эса, Толибоннинг ортиқ бундай қилишга ҳаққи йўқ.

Суҳайл Шаҳиннинг баён қилишича, Толибон муваққат ҳукумати қилган аҳди, берган ваъдасига содиқ.

АҚШ Давлат котиби эса, буткул бошқача фикрда.

Энтони Блинкен айтишича, Толибон Айман аз-Заваҳирийга бошпана бериб, бу келишувни "қўпол равишда" бузган.

Америка томонига кўра, унинг ўлдирилиши Усама бин Лодиннинг йўқ қилинишидан кейин "ал-Қоида" тармоғига берилган энг йирик зарба бўлган.

"Ал-Қоида" ўз вақтида Ўзбекистондан асос солинган ва кейинчалик четдаги энг йирик ўзбек жангари гуруҳи саналган Ўзбекистон Исломий ҳаракатининг ҳам яқин иттифоқчиси бўлган.

Афғонистонда, қарийб бир йилдирки, Толибон муваққат ҳукумати амал қилиб келади.

Ҳаракат уни яна ўзининг Исломий Амирлиги, деб эълон қилган.

2020 йилги битим шартларига мувофиқ, сўнгги хориж аскари Афғонистонни 20 йиллик ҳозирликлари ортидан худди ўша йилнинг 31 август куни тарк этган.

Толибон буни ўзининг ғалабаси сифатида тақдим этганди.

Аммо, орадан қарийб бир йил ўтаётган эса-да, муваққат ҳукумати ҳали-ҳануз дунёнинг бирор бир давлати томонидан тан олинмаган.

Афғонистон Толибон ҳаракати минтақадаги энг йирик жангари гуруҳ саналиб келинган. Ўзининг сиёсий қанотига ҳам эга.

Халқаро ҳарбий доираларда ҳаракат сафларидаги доимий аъзоларининг сони юз мингга яқин экани айтилган.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek