Жаноб Каримов 1989 йилдан буён қудратда

Ўзбекистондаги Либерал-демократик партия декабр ойида ўтадиган президентлик сайловларида жорий Президент Ислом Каримов номзодини илгари суриш ҳаракатида эканлигини эълон қилган. Партиянинг 4 октябрда Тошкентда ўтган йиғилишида бу ҳақдаги қарорнинг ноябр ойидаги қурултойда қабул қилиниши билдирилган.

Шу тариқа Ўзбекистонни ўн саккиз йилдан буён бошқариб келаётган Президент Ислом Каримовнинг яна бир муддат президентликда қолиши кутилмоқда. Келгуси йил январида 70 ёшни қаршилайдиган Президент Каримов эркин ва адолатли эмас, дея баҳоланган сайловларда икки бор президентликка сайланган ва бир марта президентлик муддатини референдум орқали узайтирган. Хўш, ҳозиргиси қанчалик кутилмаган, деб айтиш мумкин? Би-би-си ушбу савол билан ўзбекистонлик сиёсий шарҳловчи Тошпўлат Йўлдошевга мурожаат қилди.

Тошпўлат Йўлдошев: Ислом Каримов ҳар қандай йўл билан ўзининг номзодини кўрсатишини биз тахмин қилиб келаётган эдик. Бунинг асосий аломатларидан бири - охирги пайтларда вилоятларга борди, бу унинг ўзининг тарғибот кампаниясини бошлаганидан далолат эди.

Ё парламентнинг бирор бир конституцион қарорини чиқаришади, ёки "сўнгги референдумда Каримов биринчи марта 7 йиллик муддатга сайланган эди, энди эса иккинчи 7 йиллик муддатга сайланади", дейишади Тошпўлат Йўлдошев

Би-би-си: Либерал-демократик партия эълон қилишича, ноябрь ойидаги қурултойида Ислом Каримов номзодини илгари суради. Лекин жорий президент номзодини илгари сураркан, бу партия қандай конституцион асосларни келтириш мумкин? Бунга нимани асос қилиб олиши мумкин, деб ўйлайсиз?

Тошпўлат Йўлдошев: Конституция ўзи Ислом Каримов ва унинг тизими учун яратилган. Конституцияни ўзгартириш учун улар ё парламентнинг бирор бир конституцион қарорини чиқаришади, ёки "сўнгги референдумда Каримов биринчи марта 7 йиллик муддатга сайланган эди, энди эса иккинчи 7 йиллик муддатга сайланади", дейишади. Ўзбекистондаги тизим халқаро қонунчилик, ўзбек жамияти ёки халқаро ҳамжамият билан ҳисоблашадиган тизим ёки президент эмас. Улар конституцион тўсиқ ёки бошқа тўсиқ билан ҳисоблашмайдилар, улар бундай тўсиқларни умуман менсимайдилар.

Би-би-си: Мана бирин-кетин парламентдаги барча сиёсий партиялар ўзларининг раҳбарларини номзод қилиб кўрсата бошлашди. Бу Ўзбекистон тарихида мисли кўрилмаган бир нарса. Ҳозирга қадар Ўзбекистонда ўтган икки президентлик сайловида фақат битта муқобил деб айтилган номзод бўлган. Сиз кўпгина номзодларни ўртага чиқариш, президент сайловлари мусобақасини эълон қилишда қандай мантиқни кўраяпсиз?

Тошпўлат Йўлдошев: Энди буларни фақатгина демократия ўйинлари ёки сиёсий ўйинлар, деб аташ керак. Чунки ҳозир ўзларининг номзодларини кўтараётган, кўтармоқчи бўлган партиялар "биз Ислом Каримовга рақиб бўламиз", деган эмас. Шунинг учун ҳам ҳозирги сайлов кампанияси бошқа партиялар томонидан ўтказилганида ҳам фақат Каримовни қўллаб-қувватлаш маъносида ўтказилади. Қилинаётган ишнинг асосий мазмуни - энди-ку халқ ҳаммасини тушуниб турипти. Шундай бўлса ҳам биз сайловни ўтқаздик, деган маънода иш қилинаяпти.

Би-би-си: Сиз айтгандек шундай "ўйин" Президент Каримовга нима учун керак, деб ўйлайсиз? Агар у истаса сайловларни шунчаки бекор қилиши мумкин эди-ку.

Тошпўлат Йўлдошев: Бу ўйинлар фақатгина Каримов учун, унинг янги муддатга сайланиши учун керак.