Нодир Шамс

	Ҳолландия - енгил бангивор моддалар савдоси рухсат этилган ягона мамлакат

Бугунги Нидерландия ҳақида сўз борса, бу мамлакатнинг лолазорлари-ю тегирмон ва тўғонлари каби анъанавий тимсолларидан ташқари, кўплар айни жамиятнинг биз кўникмаган даражада фавқулодда эркинлиги ва мухолиф ғояларнинг, эҳтимолки, бир-бирига зид маданиятларнинг ажабтовур тарзда баҳамжиҳат ривожланаётганини таъкидлайди.

Жамиятнинг эркинлиги шундаки, “ўз эътиқодингдан қайтма, аммо шу билан бирга сендан бошқача фикрловчиларга даҳл қилма!” Қолаверса, “Бу мумкин эмас!” қабилидаги тақиқлар умуман йўқ каби. Бу ерда бизнинг назаримиздаги энг номақбул кўринишлар очиқланган. Нидерландия енгил бангивор моддалар савдосига расман рухсат этилган ягона мамлакатлигича қолмоқда. Яна “қадимий касб” соҳибалари ҳам давлат ҳимоясига олинган. Яъни, улар бошқа барча касб эгалари қатори давлатга солиқ тўлашади.

Бундан ташқари, ҳамон катта баҳсларга сабаб бўлиб келаётган эвтаназия (кишининг ўз ихтиёри билан дунёдан кетиши) тўғрисидаги қонун ҳам шу ерда қабул қилинган. Тўғри, мазкур қонунда фавқулодда оғир беморларгина шифокор кўмагида ўлимни танлаши мумкинлиги белгиланган. Аммо, мунозараларнинг яна бир қирраси шундаки, сўнгги вақтларда ҳар ким ҳаёт ва ё мамотни ўзи танлаш ҳуқуқига эга бўлсин, қабилидаги чақириқлар янграмоқда.

	“Қадимий касб” соҳибалари ҳам давлат ҳимоясига олинган

- Нега энди ўз ўлимимни танлашга ҳаққим йўқ экан?!,-дейди эҳтимол ўшанда сўнгги кунларини яшаётган қария. - Турмуш ўртоғим вафотидан сўнг бу ҳақда жуда кўп ўйладим. Менинг ўлгим келяпти - тамом-вассалом! Кўрсатувингиз орқали мени бошқалар ҳам, худди мендек аҳволга тушган бошқалар ҳам эшитишини истайман. Ахир яшашдан ҳеч бир маъно қолмагач, кеча-ю кундузи ўлимингни кутишдан катта азоб йўқ-ку!

Оббе Терпстра воқеаси намойиш этилгач, телевидениега минглаб мактублар келган. Ажабланарлиси шуки, мактубларга кўра, кўплар марҳумнинг қарорига хайрихоҳлик билдиришган. Айримлар эса ўз ота-оналарининг азоб-уқубатларини кўриб, уларнинг қарорини амалга оширишга кўмаклашишга тайёрлигини билдиришган, аммо бунинг учун жиноий жавобгарликка тортилиш таҳдидидан қўрқишларини маълум қилишган.

	Сўралганларнинг 40 фоизи инсоннинг ихтиёрий ўлим ҳуқуқини қувватлагани сиёсатчиларни ўйлантирган

Айрим жамоат арбобларининг айтишича, бу каби нохуш манзаранинг туб илдизларини одамларнинг ўзаро муносабатларидан излаш лозим. Яъни, жамият аъзолари тобора худбинлашиб бормоқда, одамларнинг, ҳатто энг яқин қариндошларнинг ўзаро яқинлик ҳисси осори-атиқага айланиб бормоқда. Оқибатда эса кексайиб, яқинларининг алоҳида эътиборига муҳтож бўлганлар яшашнинг маъносини йўқотишмоқда.

Биз-чи, биз янги муҳожирлар нима ҳам дердик - назаримизда Нидерландияда эркин ҳаёт кечириш учун ҳамма нарса бисёрдек. Бу ерда одам астойдил истаса ҳам, айтайлик, очдан ўлмайди - мамлакатда жорий қилинган ночорларни қўллашга қаратилган ижтимоий таъминот тизими ҳар бир инсоннинг ўртаҳол яшашини таъминлайди. Аммо айни шу каби фожеаларни кўра туриб, демак, хориж асло жаннат эмаслиги-ю инсон биргина ошу-нон билан тирик эмаслигини яна аниқроқ англаб бораётгандекмиз...