Озарбайжон Президенти Украинага "Ҳеч қачон ишғолга рози бўлманг" дея маслаҳат берар экан, Россияни халқаро судга беришга тайёрланмоқда

Озарбайжон Президенти Илҳом Алиев сўнгги чиқишларида бир томондан Украинага муҳим сиёсий маслаҳат бермоқда, бошқа томондан эса Россия билан ўз муносабатларида кескин чоралар кўришга тайёрлигини билдирмоқда.

Украинага маслаҳат: ҳеч қачон таслим бўлманг

Шуша Медиа Форумида Алиев Украинага "Ҳеч қачон босқинчиликка рози бўлманг" деб маслаҳат берди. Унинг сўзларига кўра, бу Озарбайжоннинг қарийб ўттиз йилдан сўнг ҳудудий яхлитлигини тиклашдаги асосий тамойили бўлган. Озарбайжон президенти Биринчи Қорабоғ уруши даври мамлакат учун қанчалик қийин бўлганини, у ерда бир миллион киши ўз ватанини тарк этишга мажбур бўлиб, мамлакат деярли ҳеч қандай ташқи ёрдамсиз қолганини эслатди. У жамиятнинг бирлашиши ва адолатга бўлган ишончининг қарийб йўқолишига қарамай, таслим бўлмаслик муҳимлигини таъкидлади. Алиевнинг таъкидлашича, улар 2020 йилда "янги воқеликларни яратишга" қарор қилишган ва бу охир-оқибат Арманистонни ўз шартларига рози бўлишга мажбур қилганини айтди.

Россияга қарши суд иши ва сўнгги кескинликлар

Айни пайтда Озарбайжон ўтган йилнинг 25 декабрида Каспий денгизида, Ақтау яқинида содир бўлган АЗАЛ 8243-рейсининг авиаҳалокати юзасидан Россияга қарши халқаро судларга мурожаат қилишга тайёрланмоқда.

Ҳалокатдан етти ой ўтган бўлишига қарамай, Алиевнинг сўзларига кўра, Боку Москвадан "аниқ жавоб" олмaган. Кремль воқеа юзасидан текширув давом этаётганини таъкидлаб, Озарбайжоннинг халқаро судга мурожаат қилиш ҳуқуқини тан олган, аммо бунинг Россия учун расмий оқибатлари бўлишини кутишини билдирган.

Озарбайжон Россиядан учта асосий талабни илгари сурмоқда:

Айбни тан олиш.

Айбдорларни жавобгарликка тортиш.

Ҳалок бўлганларнинг оилаларига компенсация тўлаш ва АЗАЛга етказилган зарарни қоплаш.

Алиев Озарбайжоннинг сабр-тоқати чекланмаганлигини ва адолат қарор топиши учун "ўн йил кутишга тайёр" эканлигини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, бу вазият Россия ва Озарбайжон ўртасидаги икки томонлама муносабатларга салбий таъсир кўрсатмоқда.

Кремль ҳам икки давлат муносабатларида "қийин давр" бошланганини тан олган, аммо ҳамкорликнинг ўзаро фойдали эканлигини таъкидлаб, вазиятнинг ўтишини умид қилишини билдирган.

Самолёт ҳалокатидан ташқари, Россия ва Озарбайжон ўртасидаги муносабатлар 2024 йил охири ва 2025 йил бошидан буён бир қатор бошқа воқеалар туфайли ҳам кескинлашди.

Хусусан, 2025-йил июнь ойида Россиянинг Екатеринбург шаҳрида Россия ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан икки Озарбайжон фуқаросининг ўлдирилиши ва уларнинг қийноққа солинганлиги ҳақидаги даъволар дипломатик жанжалга сабаб бўлди.

Бунга жавобан Озарбайжон Россия ҳомийлигидаги барча маданий тадбирларни бекор қилди ва Россия Бош вазири ўринбосари Алексей Оверчукнинг режалаштирилган ташрифини қолдирди.

Шунингдек, Озарбайжон расмийлари бир нечта Россия фуқаросини, жумладан, "Спутник" давлат оммавий ахборот воситаларининг икки журналистини ҳибсга олди.

Россия томони Екатеринбургдаги воқеани одатдаги полиция операцияси деб таърифлаб, бир кишининг юрак касаллигидан вафот этганини даъво қилди ва этник сабабларга кўра таъқиб қилиш ёки нотўғри хатти-ҳаракатларни инкор этди.

Бироқ, бу ҳодисалар ва самолёт ҳалокати юзасидан масъулиятни тўлиқ тан олишдан бош тортиш Москва ва Боку ўртасидаги муносабатларда сезиларли совишга олиб келди.

Шунингдек яқин кунларда, Россия Ташқи ишлар вазирлиги (ТИВ) хорижда, хусусан, Озарбайжон ва Ўзбекистонда рус тилини тарғиб қилиш бўйича социологик тадқиқот ўтказиб, бу давлатларда ҳам рус тилининг мавжуд мавқеини сақлаб қолиш учун дастурлар ишлаб чиқариш қарори ҳақидаги хабар ҳам чиққан эди.