Интиқоди дабири кулли Созмони Милал ва Ғарб аз барномаи интихоботи Сурия
Image copyrightAPОмрико, Иттиҳодияи Урупо ва дабири кулли Созмони Милал барномаи баргузории интихоботи раёсати ҷумҳурӣ дар Сурияро, ки рӯзи душанбе дар порлумони ин кишвар эълом шуд, маҳкум кардаанд.
Омрико барномаи давлати Сурия барои баргузории интихобот дар рӯзи севуми июнро ба унвони талоше барои "ба маҳзака гирифтани демукросӣ" рад кардааст.
Бон Ки-мун, дабири кулли Созмони Милали Муттаҳид, ҳам ин матраҳро маҳкум кард ва гуфт метавонад талошҳо барои миёнҷигарии тавофуқе ҷиҳати поёни ҷанги дохилии сесоларо беасар кунад.
Тахмин зада мешавад, ки дар ҷанги дохилии Сурия 150 ҳазор нафар кушта шудаанд.
Нерӯҳои давлатӣ ахиран дар ҷанг дастовардҳое доштаанд, аммо шӯришиён ҳанӯз манотиқи васеъеро кунтрул мекунанд ва баъид аст, ки раъйгирӣ дар он навоҳӣ баргузор шавад.
Интизор меравад, ки Башор Асад, раиси ҷумҳури Сурия, барои севумин бор номзад шавад. Давраи раёсати ҷумҳурӣ дар Сурия ҳафтсола аст, ки аз замони марги Ҳофиз Асад дар ихтиёри писари ӯ Башор Асад будааст. Башор Асад аввалин бор дар соли 2000 ва баъд дар соли 2007 раиси ҷумҳур шуд.
Оқои Асад тасмимаш барои ширкат дар интихоботро эълом накарда, аммо нозирон баъид медонанд ширкат накунад. Дар соли 2012 мутаммамҳое ба Қонуни асосӣ изофа шуд, ки имкони ширкати чанд номзадро фароҳам мекард, аммо хабарнигори Би-би-сӣ мегӯянд баъид аст касе ба таври ҷиддӣ оқои Асадро ба чолиш бигирад.
Давлат ахиран қонуне интихоботиро вазъ кард, ки мегӯяд кулия номзадҳо бояд даҳ соли ахирро дар Сурия буда бошанд.
Бештари мухолифони сиёсӣ аз кишвар гурехтаанд, ки бо ин қонун амалан аз ширкат дар интихобот манъ мешаванд.
Аҳмад Алқайсар, фаъъоли мухолиф, оқои Асадро ба "баргузории интихобот бар рӯйи хуни суриҳо" муттаҳам кард ва гуфт фақат ҳаводорони оқои Асад раъй хоҳанд дод.
Ӯ ба хабаргузории Оссушиэйтед Пресс гуфт: "Вақте мо ҳатто ҳаққи хӯрдани нонро ҳам надорем, чи тавр бюояд раъй бидиҳем."
Як намояндаи порлумон гуфт, ки дар навоҳии таҳти кунтрули шӯришиён раъйгирӣ анҷом нахоҳад шуд, аммо давлат то кунун дар ин маврид сукут кардааст.
Сухангӯйи вазорати хориҷаи Омрико гуфт: "Барномаи баргузории ин раъй, ки амалан як ҳамапурсӣ аст, бахусус ҳоло, ки режим ба қатли омми ҳамон касоне идома медиҳад, ки мегӯяд намояндаи онҳост, садое тухолӣ дорад."
Оқои Бон ҳам ихтор дод, ки ин роаъйгирӣ "ба фароянди сиёсӣ осеб мезанад ва чашмандози як роҳи ҳалли сиёсиро бо монеъ рӯбарӯ мекунад."
Иттиҳодияи Урупо ҳам мисли Омрико баргузории интихобот дар ин шароитро "ба маҳзака гирифтани демукросӣ" хонд.
Хабари баргузории интихоботро Муҳаммад Лаҳҳом, раиси маҷлиси Сурия эълом кард ва гуфт суриҳои хориҷ аз кишвар метавонанд аз рӯзи 28 майро бидиҳанд.
Маълум нест, ки давлат чи тарҳе барои раъйгирӣ дар навоҳии мавриди муноқиш дорад ё шаш милюн овораи Сурия чи гуна бояд сабти ном кунанд.
Беш аз 2.7 милюн сурӣ ба унвони паноҳанда дар кишварҳои ҳамсоя зиндагӣ мекунанд.
Хабари баргузории интихобот соъоте пас аз он эълом шуд, телевизиюни давлатии Сурия гузориш дод гулӯлаҳои хумпора ба нуқтае дар ҳудуди 100-метрии сохтмони порлумон дар маркази Димишқ исобат кард ва панҷ нафарро кушт.
Иддаъои ҳамлаи шимиёӣ
Дар таҳаввуле ҷудогона Ҷен Сокӣ, сухангӯйи вазорати хориҷаи Омрико гуфт, ки Омрико дар ҳоли таҳқиқ дар бораи гузорише аз ҳадаф гирифта шудани як ноҳияи таҳти кунтрули шӯришиён бо силоҳи шимиёӣ аст.
Фронсуо Улонд, раиси ҷумҳури Фаронса, якшанбе гуфт, ки ӯ "иттилоъе" дорад, аммо на "шавоҳиде қатъӣ" доир бар ин ки нерӯҳои ҳаводори Асад ҳанӯз аз силоҳи шимиёӣ истифода мекунанд.
Давлат мувофиқат кардааст, ки фароянди таҳвили захоири шимиёиашро то якшанбеи оянда комил кунад.
