DR Congo: FARDC yaishtumu Rwanda kwa kuisaidia M23

Waasi wa M23 wamejiondoa katika maeneo waliyokuwa wameyateka katika mapigano ya hivi majuzi na jeshi la serikali katika jimbo la Kivu Kaskazini mwa DR Congo.

Msemaji wa waasi hao, Meja Willy Ngoma, ameambia BBC kwamba "tumeondoka katika maeneo hayo ili kufanya amani".

Haijabainika ni wapi waasi hao wamekimbilia, lakini Radio Okapi inayofadhiliwa na Umoja wa Mataifa inasema walienda katika maeneo yaliyo karibu na mpaka na Rwanda.

Mnamo mwezi Machi, Jeshi la DR Congo (FARDC) lilisema kuwa wapiganaji wa M23 wakisaidiwa na jeshi la Rwanda walishambulia milima ya Chanzu na Runyoni huko Rutshuru.

Msemaji wa Jeshi la Rwanda (RDF) aliambia BBC kwamba "jeshi la Magharibi halikuwa vitani kote DRC".

Brig Jenerali Sylvain Ekenge, msemaji wa serikali ya Kivu Kaskazini, aliwaambia waandishi wa habari kwamba wanaume wawili waliovalia mavazi ya kiraia wametambuliwa kuwa wanajeshi wa Rwanda waliokamatwa na wapiganaji wa M23.

Taarifa kutoka upande wa Rwanda ilisema watu hao "walikamatwa" na kwamba majina yao yalisambazwa kwa idara ya upelelezi ya Kongo katika mkutano wa pamoja wa pande hizo mbili Februari 25 (2) mjini Kigali.

Rwanda yakanusha kuhusika na mashambulizi ya DR Congo

Gavana wa jimbo la magharibi mwa Rwanda hatahivyo alikanusha madai ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwamba Kigali inaunga mkono waasi wa M23.

Francois Habitegeko katika taarifa yake alitaja madai hayo kuwa yasiyo na msingi na uongo.

Naye msemaji wa gavana wa Kivu Kusini alishutumu vikosi vya Rwanda kwa kuwasaidia waasi kushambulia maeneo ya jeshi la Kongo na vijiji katika eneo la Rutshuru.

Jenerali Sylvain Ekenge alisema kuwa watu wawili wanaodaiwa kuwa wanajeshi wa jeshi la Rwanda walikamatwa wakati wa mapigano hayo.

Lakini Rwanda ilitupilia mbali madai hayo, ikisema kuwa jeshi lake halihusiki kwa vyovyote vile katika nchi hiyo jirani.

Bw Habitegeko alisema majina yaliyotajwa yaliletwa katika mkutano kati ya serikali hizo mbili mwezi Februari, lakini Kigali haikupewa fursa ya kuhoji kijasusi kutoka DR Congo.

Hii ni mara ya pili tangu Novemba mwaka jana kwa waasi wa M23 kushambulia vijiji vya mashariki mwa DR Congo.

Kundi hilo linasema kuwa linapigania haki za Watutsi wa kabila la Kongo.

Umoja wa Mataifa hapo awali umezishutumu Uganda na Rwanda kwa kuwaunga mkono waasi wa M23.

Zaidi ya watu 5,000 walikimbia makazi yao kutokana na mapigano hayo Jumatatu asubuhi, na mwanamke mmoja aliuawa katika mlipuko wa bomu, kulingana na mwandishi wa BBC Jean Claude Bambanze, mkuu wa Kikosi cha Rutshuru cha Civil Forces Vive.

Ripoti katika eneo la DR Congo zinathibitisha kuwa wapiganaji wa M23 waliteka kambi za FARDC katika milima ya Chanzu, Runyoni na Chengerero.

Taarifa pekee kutoka kwa Brig Jenerali Sylvain Ekenge ilisema:

Balozi wa Rwanda 'aalikwa'

Katika mahojiano na TV5, msemaji wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Patrick Muyaya alisema kuwa kulingana na taarifa zilizotolewa na jeshi, alikosoa uungaji mkono Rwanda kwa M23 .

"Tunahisi kuwa wakati umefika wa kukomesha ushirikiano wa M23 na serikali ya Rwanda," Muyaya alisema.

Alisema kwamba "kuanzia kesho" [sasa Jumanne] balozi wa Rwanda nchini DR Congo alialikwa na Waziri wa Mambo ya Nje "kutoa maoni juu ya hili" na "kuona jinsi suala la M23 linaweza kutatuliwa".

Katika ujumbe uliotumwa kwenye Twitter Jumatatu usiku, Denis Mukwege, mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel ya Kongo, alisema "serikali ya Kongo haipaswi tena kukubali kuungwa mkono na nchi za eneo hilo au kuunga mkono M23".

M23 ni nani? Wanataka nini?

Ukizungumzia M23, inawakumbusha wengi kuwahusu watu kama Sultani Makenga na wengine kama Bosco Ntaganda, huku wengine wakirudi nyuma na kumkumbuka Laurent Nkunda.

Tangu mwaka 2004, Jenerali Nkunda amejiondoa katika jeshi la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo pamoja na wanajeshi wake katika vilima vya Rutshuru na kuunda CNDP, ambayo imekuwa ikifanya mashambulizi dhidi ya vikosi vya serikali na mji wa Goma.

Sababu za vita vyake ni kulinda watu wa kabila lake na aliendeleza mapambano dhidi ya makundi mengine ya waasi ambayo pia yanatokana mapigano ya kikabila na ni miongoni mwa sababu zilizotolewa na Nkunda na wapiganaji wake wakiwemo Makenga na Ntaganda.

Wote watatu walikuwa wanachama wa waasi wa zamani wa APR waliochukua mamlaka nchini Rwanda mwaka 1994, kabla ya kuendeleza vita vyao nchini DR Congo mwishoni mwa miaka ya 1990.

Nkunda alikamatwa nchini Rwanda mapema mwaka 2009 na kufungwa, huku CNDP ikiongozwa na Ntaganda ikijadiliana na serikali ya Kabila katika makubaliano ya Machi 23, 2009.

Miaka minne baada ya kusitishwa kwa mapigano, kundi la watu wanaojiita wapiganaji wa M23 lilizaliwa mwaka 2012, likiongozwa na Ntaganda na Makenga, ambao wanasema makubaliano ya serikali na CNDP Machi 23 hayajafuatwa.

Serikali za Rwanda na Uganda zimeshutumiwa na wataalam wa UN kwa kuwa nyuma ya makundi ya waasi, lakini wameendelea kukanusha.

Kwanini Runyoni na Chanzu?

Hivi ndivyo vilima vilivyo karibu na volcano, pia karibu na mpaka wa Rwanda na Uganda.

Hatua kwa hatua wapiganaji wa M23 walirejea, wakiwabakiza na kuwasajili vijana waliokuwa katika hatari ya ukosefu wa ajira katika eneo hilo.

Hili ni eneo linalokaliwa na watu wanaowafahamu M23 kwa sababu baadhi ya wapiganaji wake walizaliwa huko, wengine wana familia na wengi wao wameishi miaka mingi, ni eneo ambalo linajulikana sana .

Kundi la M23 hadi sasa halijazungumzia madai hayo, lakini BBC imejaribu kuwasiliana na msemaji wake, Willy Ngoma, lakini haijawezekana.

Mnamo Novemba 11, 2021, mchambuzi wa kisiasa wa Kundi la Kimataifa la Migogoro katika eneo la Maziwa Makuu, International Crisis Group ,aliambia BBC kwamba uamuzi wa serikali haujakamilika wakati usitishaji wa mapigano wa M23 ulipokosa kuafikiwa mnamo 2013.

Haya ni pamoja na ukweli kwamba serikali itasaidia (kifedha) kurejesha maisha ya baadhi ya wapiganaji hao na wengine ambao wamesajiliwa jeshini.