Droni za kujihami: Iran yaisaidia Venezuela kumiliki silaha hizi

Usiku wa Februari 8, wapinzani wa waasi wa Farc wa Colombia waliishi kuzimu, kulingana na akaunti ya askari wa Colombia.

Saa 3 asubuhi, waasi waliokuwa katika jimbo la Apure nchini Venezuela, karibu na mpaka na Colombia, walipigwa mabomu kutoka angani na wanajeshi wa Venezuela.

Kama gazeti la El Colombiano lilichapisha siku chache baadaye, likinukuu vyanzo vya kijasusi ndani ya jeshi la Colombia, shambulio hilo lilitekelezwa na ndege zisizo na rubani.

"Itakuwa jambo geni kwa sababu, ikiwa itathibitishwa, ingeifanya Venezuela kuwa nchi ya pili katika ulimwengu, baada ya Marekani, kutumia silaha halisi kutoka kwa ndege zisizo na rubani", anafafanua Andrei Serbin Pont, mkurugenzi wa Uratibu wa Kikanda wa Utafiti wa Kiuchumi na Kijamii. (CRIES), mtandao wa vituo vya utafiti katika Amerika ya Kusini na Carrebean.

Mamlaka ya Venezuela haijawahi kuthibitisha matumizi ya ndege zisizo na rubani katika mzozo wa Februari. Hata hivyo, miezi michache baadaye, serikali ya Nicolás Maduro iliwasilisha ndege zisizo na rubani zenye uwezo wa kushambulia wakati wa gwaride la kijeshi.

Kwa hivyo, Venezuela imekuwa, kulingana na wataalam, nchi ya kwanza katika Amerika ya Kusini kuwa na drones zenye silaha.

Ili kujua jinsi nchi ilivyofanikisha hili, ni lazima tuangalie uhusiano wake na Iran.

Droni yenye silaha isio na rubani

Mnamo Julai 5, wakati wa gwaride la kijeshi kuadhimisha Siku ya Uhuru, Vikosi vya Wanajeshi vya Venezuela vilionyesha mifano miwili tofauti ya ndege zisizo na rubani zenye uwezo wa kukera.

Antonio José de Sucre 100 (ANSU 100) iliwasilishwa kama njia ya "uchunguzi, upelelezi na mashambulizi". Antonio José de Sucre 200 (ANSU 200), kwa upande mwingine, ilielezewa kama ndege yenye "kasi, busara kubwa na uwezo wa uchunguzi, upelelezi, mashambulizi, kupambana na drone na kukandamiza ulinzi wa adui wa angani".

Kulingana na msimulizi wa gwaride hilo, vifaa hivyo viwili vilikuwa vya "muundo na utengenezaji wa Venezuela".

Hata hivyo, wataalamu kadhaa wameeleza kuwa angalau ANSU 100 ni toleo la kisasa la Mohajer 2 drone ya Iran.

Vifaa hivi visivyo na rubani vilikuwa vya kwanza kununuliwa na Venezuela kutoka Iran wakati wa serikali ya Hugo Chavez.

Kulingana na habari inayopatikana katika hifadhidata ya ODIN ya zana za kijeshi za jeshi la Marekani, Venezuela ilisaini makubaliano na Iran mnamo 2007 kukusanya vitengo 12 vya Mohajer 2 kutoka kwa Kikosi cha Quds cha Walinzi wa Mapinduzi ya Irani.

Vifaa hivyo vilianza kuunganishwa mnamo 2009 na Cavim, kampuni ya umma ya Venezuela inayosimamia utengenezaji wa silaha na risasi.

Mnamo Juni 2012, wakati wa kipindi cha televisheni, Chávez alionyesha vifaa hivi visivyo na rubani kwa mara ya kwanza. Ilisemekana kwamba vingetumika katika operesheni ya upelelezi na kwamba maafisa wa Venezuela wanaofanya kazi katika mradi huo walikuwa wamefunzwa nchini Iran.

Ilisemekana pia kuwa modeli iliyokusanywa na Cavim ilikuwa na kamera za video na picha zenye azimio la juu na kwamba, ingawa kimsingi inaweza kutumika kwa safari za mchana tu, marekebisho ya safari za ndege za usiku yalikuwa yakiendelea.

ANSU 100 iliyoonyeshwa wakati wa gwaride mnamo Julai 5 na inachukuliwa kuwa toleo la kisasa la Mohajer 2.

Katika miaka ya hivi karibuni, uhusiano kati ya Iran na Venezuela umezidi kuimarika, hasa kwa sababu nchi hizo mbili ndizo zinazolengwa na vikwazo vilivyowekwa na Marekani, ambayo inaziona serikali za Caracas na Tehran kuwa zote mbili ni za kidikteta

"Ukwlei ni kwamba, ni uboreshaji wa kisasa kulingana na Mojaher 6 [mfano wa hali ya juu zaidi wa aina hii ya ndege isiyo na rubani]. Ukiangalia picha za Mohajer 2," anaelezea Serbin Pont.

"Kama sehemu ya uboreshaji wa hivi majuzi, kilichofanywa ni kuweka vifaa vya kutua kwenye magurudumu, kwa wazo kwamba zinaweza kufanya kazi moja kwa moja kwenye njia za kawaida za ndege.

Kulingana na mchambuzi huyo, vifaa hivi vilionyeshwa pamoja na aina ya zana zinazoongozwa za Qaem, ambazo pia zimetengenezwa nchini Iran, ambazo zinaweza kushambulia shabaha angani kwa usahihi mkubwa.

Anadokeza, hata hivyo, kwamba bado kuna mambo mengi yasiyojulikana kuhusu jinsi ndege hizi za kisasa zaidi zitafanya kazi.

"Hatuna uthibitisho juu ya masharti ya matumizi ya mtindo huu mpya na iwapo zitatumia silaha hii. Vyanzo vingine vinaonyesha kuwa ndivyo hivyo”, anasisitiza Bw. Serbin.

Ikumbukwe kwamba wakati wa gwaride la Julai 5, ANSU 100 na ANSU 200 zilionyeshwa wakati wa kusafirishwa na magari ya chini.

Maelezo haya ni muhimu sana katika kesi ya ANSU 200, kwa sababu kabla ya gwaride, tulijua michoro na mifano tu, bila utendakazi wake umeonyeshwa.

Mnamo Novemba 2020, wakati wa matangazo ya runinga, Maduro alitangaza kwamba Venezuela pia itatengeneza ndege zisizo na rubani zenye malengo mengi na "ulinzi wa kitaifa". Rais alisema vifaa hivyo vitatengenezwa kutoka kwa alumini ya Venezuela na pia vitatengenezwa kwa ajili ya kuuza nje. Picha zinaonyesha kitu kinachoonekana kuwa mfano wa Mohajer 6.

Mradi kabambe na usio wazi

Ukuzaji wa ndege zisizo na rubani nchini Venezuela umebainishwa na sifa mbili: Msaada kutoka Iran na usiri.

"Mpango wa ndege zisizo na rubani wa Venezuela unatoka Iran. Venezuela haikuwa na mpango wa ndege zisizo na rubani kabla ya ushirikiano wake na Iran," anasema Joseph Humire, mkurugenzi mtendaji wa Kituo cha Jumuiya Huria Salama, shirika la wasomi lililoko Washington.

Humire anaonyesha kwamba wakati ushirikiano huu ulipozinduliwa kati ya 2006 na 2007, mikataba ya ushirikiano wa kijeshi iliunganishwa katika mikataba ya biashara na nishati - ambapo makampuni ya mafuta ya serikali ya nchi hizo mbili yalishiriki.

Mwanzoni, ushirikiano huu uliendelea polepole. Ilichukua miaka kwa ndege za kwanza za Iran zisizo na rubani zilizotengenezwa Venezuela kuwa tayari, karibu mwaka wa 2011. Vifaa hivyo vilitengenezwa na kuunganishwa katika majengo ya Cavim kwenye Kambi ya wanahewa ya Libertador katika jiji la Maracay katikati mwa Venezuela.

Licha ya vikwazo, Humire anaamini kuwa huu ni mpango mzito ambao unaweza kuwa na matumizi mawili: ya kiraia na ya kijeshi.

Mchambuzi huyo anakumbuka kwamba mpango huo ulisitishwa kati ya 2013 na 2016. Kuanzia wakati huo, nchi hizo mbili ziliamua kuimarisha ushirikiano wao katika uwanja wa ulinzi, lakini ilibidi kukabiliana na vikwazo vilivyowekwa na Umoja wa Mataifa , ambayo ilizuia Iran kuuza nje mifumo ya silaha.

Muda mfupi baadaye, Venezuela iliunda kikosi chake cha kwanza cha ndege zisizo na rubani, zikiwemo sio tu ndege za Iran bali pia vifaa vingine vya uchunguzi kutoka China na Urusi.

"Hivyo, Venezuela kwa mara ya kwanza imejizatiti kwa mafanikio na mpango halisi wa ndege zisizo na rubani - tangu mwanzoni, kilichokuwepo kilikuwa kama programu ya majaribio", anaeleza mtaalam huyo.

Kulingana na Humire, ilikuwa ni kwa kutumia ndege zisizo na rubani za Irani ndipo mamlaka ya Venezuela iliweza kugundua kile kinachojulikana kama Operesheni Gideon, jaribio lililofeli la kuteka kundi la watu waliohamishwa kutoka Venezuela wakiwa wameandamana na maveterani wawili wa Kimarekani mnamo Mei 2020, kwa lengo la kumkamata Maduro.

"Kwa hivyo tumeona matumizi ya ndege zisizo na rubani hasa katika kazi za uchunguzi, lakini hiyo inakwenda vizuri zaidi ya yale waliyofanya hapo awali: majaribio ya ndege na operesheni ndogo za upelelezi."

Uboreshaji wa kisasa wa Venezuela wa Mohajer 2 ulifanywa na kampuni ya huduma za anga ya Eansa - kampuni tanzu ya shirika la ndege la serikali la Conviasa, ambalo pia liko katika kituo cha anga cha Libertador huko Maracay.

Hali ya mpango wa ndege zisizo na rubani za Venezuela haijulikani, kwani hazijaonekana zikifanya kazi na haijulikani ni ngapi.

Pia hakuna jibu kwa swali iwapo ndege zisizo na rubani za Venezuela ziliboresha Mohajer 2s au kama zilitengenezwa kutoka mwanzo au kununuliwa.

BBC New Mundo (Idhaa ya Kihispania ya BBC) imewasiliana na Wizara ya Mawasiliano ya Venezuela ili kuomba taarifa kuhusu mpango wake wa ndege zisizo na rubani, lakini wakati wa kuchapishwa hakuna jibu lililopokelewa.

Wanachokubaliana wataalam ni kwamba Venezuela itakuwa nchi ya kwanza katika eneo hilo kuwa na ndege zisizo na rubani zenye uwezo wa kukera.

Jochen Kleinschmidt, mtafiti wa mahusiano ya kimataifa katika Kituo cha Mafunzo ya Amerika Kusini katika Chuo Kikuu cha Kikatoliki cha Eichstätt-Ingolstadt (Ujerumani), alisema kuwa Brazili inachunguza njia za kuunganisha makombora ya kisasa ya kifaru kwenye magari yake ya anga yasiyo na rubani. (drones, kulingana na kifupi cha Kiingereza), na pia kujitayarisha na drones za kujiua.

"Kwa kuwa haya yote bado ni machanga, itakuwa sahihi, nijuavyo, kusema kwamba ndege zisizo na rubani katika eneo la Amerika ya Kusini labda ni Mohajers za Venezuela na ndege zisizo na rubani za raia zinazotumiwa na watu wa Mexico na mashirika ya uhalifu," Kleinschmidt alisema.

Joseph Humire, wakati huo huo, anaamini kuwa malengo ya Venezuela yanakwenda mbali zaidi ya matumizi mabaya ya ndege zisizo na rubani.

"Ni zaidi ya ndege zisizo na rubani. Venezuela haitaki tu kuzalisha ndege zisizo na rubani ndani ya nchi, lakini pia kuziuza," anaelezea mchambuzi.

"Nchini Venezuela, wanaunda muundo wa asili wa ndege zisizo na rubani kama sehemu ya mkakati mkubwa wa kijeshi - kitu ambacho Wairani wamekifahamu vyema katika suala la utumiaji wa ndege zisizo na rubani: uwezo wa amphibious asymmetric, kimsingi mchanganyiko wa drones na shambulio la haraka. boti na mifumo ya satelaiti ambayo inaweza kufuatilia maji," anaelezea.

"Iran inafanya hivi mara kwa mara katika Mlango-Bahari wa Hormuz na katika Ghuba ya Uajemi. Venezuela haina uwezo huu leo, lakini inakusudia kuupata katika siku zijazo," anahitimisha.