Kuna hatari gani ya kujiunga na vita katika Ukanda wa Gaza?

Israel inakusanya makumi kwa maelfu ya wanajeshi karibu na mpaka wake na Ukanda wa Gaza, huku ikijiandaa kufanya mashambulizi ya ardhini.

Iwapo jeshi litavamia, jeshi la Israel litapambana na Hamas katika mji huo wenye watu wengi.

Mwandishi wa BBC idhaa ya Kiarabu Feras Kilani, ambaye ameshuhudia vita katika Mashariki ya Kati, anaangalia jinsi vita hivyo vinaweza kuwa.

Wakati wa ziara ya kambi ya wakimbizi ya Al-Shati kaskazini mwa Gaza miaka mitano iliyopita, niliona sauti tulipokuwa tukipita. Ni kama tunavuka daraja upande wa pili wa barabara.

Mpiga picha tuliyekuwa naye aliniambia pale chini ya ardhi, palikuwa pamefunikwa ili kujenga barabara ndefu. Hamas walijenga barabara yenye urefu wa kilomita nyingi ili kuweza kuingia mjini bila kuonekana.

Waziri Mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu ameapa "kuiangamiza" Hamas baada ya kufanya shambulizi Oktoba 7 na kuua watu 1,400 nchini Israel.

Vikosi vya Israel tayari vimeanzisha mashambulizi ya anga ya kulipiza kisasi dhidi ya Gaza na hatua inayofuata ni mashambulizi ya ardhini. Hilo likitokea, njia hizi za chinichini zitakuwa mbinu kuu kwa Hamas katika vita.

Hamas inajua kwamba kutakuwa na mashambulizi kutoka ardhini na haishangazi kwamba imehifadhi chakula, maji na silaha. Njia za nchi kavu ambazo zinaaminika kuelekea Israel zitawaruhusu wapiganaji kuzunguka kwa uhuru kuvizia vikosi vya Israel.

Israel inasema Hamas ina wapiganaji 30,000 wenye uwezo wa kutumia silaha nzito nzito, kurusha guruneti na makombora ya vifaru. Pia, makundi mengine kama Islamic Jihad yataongeza idadi ya wapiganaji.

Historia ya hivi karibuni imetuonesha hatari ya vita vya mijini, na nimeona kwa macho yangu jinsi askari waliofunzwa vyema walivyojaribu kuwashinda wapiganaji werevu katika hali kama hizo.

Vita katika mji

Mnamo 2016, nilikuwa na kikosi maalumu cha Iraqi walipoanza kushambulia mji wa Mosul.

Vikosi vya serikali vimethibitisha kuwa vimewazingira wanamgambo hao na kuwazuia kutoroka. Hilo liliweka jiji katika hatari ya vita vikali.

Siku ya kwanza tulipoingia katika mji wa Mosul, shauku iliyooneshwa na wapiganaji ilikuwa ya mfano. Waliendelea kufyatua risasi magari yetu ya kivita kwa silaha.

Wanaweka mitego karibu kila kitu friji na televisheni katika nyumba za watu, taa, hata bunduki ambazo waliacha chini.

Kila unachokigusa au kusimama nacho ni kifo tu.

Wanajeshi wa Israel huenda wakakabiliwa na hali kama hiyo iwapo wataingia Gaza.

Mwishoni mwa vita vya Mosul, niliona kwamba madhumuni ya vikosi vingi vya Iraqi yamebadilika. Mapigano yakawa makali na ya hatari, na walirudi nyuma kufikiria jinsi ya kuishi na kuacha kutoa ulinzi kwa raia.

Hatari nyingine ni ile ya wadukuzi waliojificha, ambao watajificha kwenye majengo na kwenye vifusi. Jeshi la Iraq lililazimika kurejea kwenye mashambulizi ya anga na kuharibu eneo kubwa ili kuwamaliza.

Jeshi la Israel litakabiliwa na moja ya chaguzi mbili; ama wanapigana na wadunguaji ambao sio Hamas, au wanaendelea kuharibu majengo.

Magari yetu mjini Mosul yalikumbwa na mashambulizi kadhaa ya mabomu yaliyotegwa ndani ya gari, ambapo wanajeshi watano kati ya tuliokuwa tukisafiri nao waliuawa katika mlipuko uliotokea baadaye.

Uchungu wa wale walionusurika katika shambulio hilo, wale walioishi na watu waliokufa katika shambulio hilo, ni dhahiri.

Hamas haijulikani kwa kutumia mabomu ya gari, lakini imewahi kutumia mabomu ya kujitoa mhanga huko nyuma, na kuna hatari kubwa ambayo inaweza kusababisha vifo vya askari.

Haijabainika ni muda gani shambulio la ardhini dhidi ya Gaza litachukua muda mrefu, lakini vita vikali vya wapiganaji wa Islamic State mjini Mosul vinaonesha kuwa iliwachukua wanajeshi wa Iraq miezi tisa kuuteka mji huo.

Njia ya kuishi

Hali ilikuwa tofauti katika mji wa Raqqa nchini Syria mwaka 2017, ambapo wapiganaji walikuwa wamezingirwa katika sehemu yenye watu wengi. Lakini wakati huu, vikosi vinavyoongozwa na vikosi vya Marekani na Kikurdi viliruhusu wapiganaji kutoroka.

Nilituma ripoti yangu kuhusu mapambano ya Wakurdi dhidi ya IS, siku moja mmoja wa makamanda wao alinipeleka kwenye mkutano na kamanda wa Marekani huko Syria. Alikubali ombi la viongozi wa Kiarabu kwamba wapiganaji wa IS na familia zao waruhusiwe kukimbia kutoka Raqqa.

Makubaliano haya yalimaanisha kuwa mji mzima haukuangamizwa kutokana na vita hivyo kumaanisha kuwa idadi ya watu waliojeruhiwa katika sekta ya kijeshi na kiraia sio kubwa kama ilivyokuwa huko Mosul.

Siku moja baada ya wapiganaji hao kuukimbia mji huo, raia walitoka nje ya nyumba zao na walikuwa na furaha kuokoa maisha yao. Waliogopa sana kwamba wangekufa katika shambulio la jiji hilo.

Hata hivyo, hali katika Jiji la Gaza si lazima kuruhusu makubaliano hayo kukamilika. Raqqa ni jangwa nchini Syria, wapiganaji watakaopewa nafasi ya kukimbia watavuka mpaka wa nchi hiyo.

Ukanda wa Gaza ni mdogo ukilinganisha na Raqqa na hakuna pa kuvuka wapiganaji.

Kutoroka

Huko nyuma, makubaliano yalifikiwa ya kuwafukuza watu. Mnamo 1982, Chama cha Ukombozi wa Palestina (PLO) kilikubali kuondoka Lebanon, ambapo vikosi vya Israeli viliizingira kwa miezi mitatu, na kuhamia nchi nyingine.

Viongozi wa PLO walirejea Tunisia huku wengine wakitafuta hifadhi Afrika Kaskazini na Mashariki ya Kati.

Ingawa makubaliano hayo yangepunguza idadi ya mauaji huko Gaza, ni vigumu kuhitimisha. Serikali ya Israel imeapa kuiangamiza Hamas, hivyo kuruhusu viongozi wa kundi hilo kuhamia nchi nyingine kutazua shutuma.

Ikiwa hakuna suluhu itakayopatikana, kaskazini mwa Gaza kutakuwa uwanja wa vita kati ya wanajeshi wa Israel na Hamas, na maelfu ya raia watauawa.