Ulaghai na kushawishiwa katika mipango ya kupata utajiri wa haraka wa kuuza bidhaa

Kampuni ya kuuza moja kwa moja ya QNET imeshutumiwa na wakala wa uhalifu wa kiuchumi nchini India kwa kudanganya, "idadi kubwa ya wawekezaji wasio na hatia". BBC imekuwa ikizungumza na waathiriwa na wanaharakati dhidi ya mpango huo, ambao wanasema maajenti wa QNET waliwavutia kwa ahadi kwamba wangeweza kupata pesa haraka ikiwa watanunua bidhaa zake na kuziuza.

Wakala wa serikali ya India, Kurugenzi ya Utekelezaji, ilisema katika taarifa kwa vyombo vya habari wiki iliyopita kwamba watu wanaojiandikisha kwenye mpango huo hawakuambiwa kwamba pesa zao - zinazodaiwa kuwa gharama za kuanzisha biashara zao - zilikuwa zikipelekwa kwenye kampuni za makombora.

Shirika hilo linasema kuwa limefungia akaunti 36 za benki ikisubiri uchunguzi zaidi.

Miradi ya masoko ya ngazi mbalimbali (MLMs), huwapa watu fursa ya kupata pesa kwa kununua hisa zao - chochote kuanzia virutubisho vya lishe hadi bidhaa za kusafisha - kwa wingi ili kuziuza.

Lakini baadhi ya miradi kwa ukweli hupata pesa kwa kuajiri wauzaji zaidi na zaidi chini ya ngazi. Faida inayopatikana na watu walio juu hutoka kwa pesa iliyowekezwa na wauzaji chini ya mpango huo, sio kutoka kwa wateja wa nje - muundo ambao unamaanisha kuwa waajiri wapya, kinyume na vile wameahidiwa, karibu wanahakikishiwa kupoteza. Kuna sheria nchini India dhidi ya aina hizi za MLM, lakini zimeonekana kuwa ngumu kutekeleza. Muundo wao unaleta shinikizo la kuajiri wauzaji zaidi na zaidi ili kuhifadhi pesa - na inaonekana kuwa imewasukuma mawakala wengine wa MLM kwa urefu uliokithiri.

Mtandao

Ria, kutoka Hyderabad Kusini mwa India, alipitia mbinu hizi zisizo za kawaida. Alikuwa akihangaika kulisha familia yake baada ya duka la viatu la babake kufungwa mwishoni mwa 2019 wakati ujumbe ulitoka katika kikasha chake cha Facebook ukimpa fursa ya kibiashara kutoka kwa mtu anayedai kuwa rafiki wa rafiki yake wa shule anayemwamini.

Mara baada ya kuchukua mkopo kujiandikisha katika mpango wa QNET, ingawa, kuuza bidhaa hakukuonekana kuwa lengo la biashara hiyo.

Badala yake, alikuwa anaombwa kuajiri wauzaji zaidi - kwanza kutoka kwa familia yake na marafiki, na kisha kutoka kwa mitandao ya kijamii na programu za uchumba. "Walitaka niandike orodha ya watu wote ninaowafahamu kutoka kwenye orodha yangu ya mawasiliano. Niliuliza kwa nini, kisha mara moja [wakasema] ikiwa unataka kuuza bidhaa lazima kwanza ujenge mtandao wako," Ria anaeleza.

'Unapaswa kuvutia wanaume'

Akagundua kwamba pengine amekuwa jina kwenye orodha ya rafiki zake wa shule. "Aliposema 'unapaswa kuvutia wanaume', hiyo ilinishtua kwanza. Na nikaanza kuhoji... Kwa nini niwe kwenye Bumble? Kwa nini niwe kwenye Tinder?" Ria anasema pia alishinikizwa kubadili wasifu wake kwenye mitandao ya kijamii - akipiga picha na bidhaa za kifahari ambazo hangeweza kumudu ili kutoa picha potofu ya utajiri wake wa kifedha. "Unapoanza kuvaa begi la Gucci, watu bila shaka wataanza kukuuliza kama 'nini kinatokea?' "Basi unaweza kuanzisha mazungumzo ukisema tazama nimejiunga na biashara ambapo ninapata faida kubwa."

Ragh, mfanyakazi wa IT, pia alikuwa chini ya mbinu hizi - na alihimizwa kuzitumia kwa wengine mara tu alipojiandikisha kama wakala wa QNET. "Mtu mmoja angekuwa na saa, kama saa ya Tag Heuer au kitu kingine? Saa ya bei ghali," anaeleza. "Waliniomba nipige picha huku saa hii ikionyeshwa kwenye kifundo cha mkono wangu. "Kwa hivyo sasa [watu wanafikiri] nimepata saa ya Tag Heuer au saa ya Rolex." Ndivyo alivyokuwa ameona kwenye akaunti ya Instagram ya mwenzake aliyemleta.

Aibu

Aibu ya kutambua kwamba alikuwa amedanganywa, pamoja na kupoteza akiba yake, ilimfukuza Ragh mahali pa giza. "Sikuweza kula chakula vizuri. Sikuweza kuzungumza na wazazi wangu, ndugu zangu, marafiki zangu wa karibu. Sikuweza kuzungumza nao, kwa sababu niliona aibu kwa kile nilichokifanya," anasema. Anasema aliandamwa na mawazo ya kujitoa uhai. Baadhi ya vipengele vya MLM vimefafanuliwa na wataalamu kuwa kama vile ibada: mikutano mikubwa (au simu za Zoom wakati wa janga) inayohusisha kuimba mantra na kucheza. Wanachama waliripotiwa kuhimizwa kuamini maajenti wa mpango huo juu ya familia zao wenyewe, na walitendewa vikali ikiwa walitilia shaka mpango huo au kujaribu kuondoka.

'Nenda tu ukafe'

Ria anaelezea jinsi, katika kikundi cha WhatsApp chenye mamia ya watu, maajenti wakuu zaidi wangewatenga watu na kuwakemea. "[Wanaita] jina lako na kusema, hufai kitu, nenda tu ufe". Alibaki akihisi mshangao, woga na asiyeweza kufanya kazi, akizama katika mfadhaiko mkubwa ambao ulimchukua mwaka mmoja kuanza kutoka. Ingawa mamlaka za India zimeelezea QNET kama "mpango wa Ponzi" na kujaribu kuleta kesi dhidi yake, bado hazijatatuliwa. Na wakati kampuni hiyo iliwahi kukanusha madai hayo hadharani, haikujibu tulipowataka watoe maoni yao kuhusu tuhuma za utakatishaji fedha na kesi mahususi zinazoeleza tabia za baadhi ya mawakala wao. MLMs sio mpya, lakini uharibifu unaoweza kusababisha kwa maisha ya watu unaonekana kushika kasi wakati wa janga hilo, afisa wa polisi wa Hyderabad VC Sajjanar an

"Hapo awali walikuwa wakiendesha mikutano ya ana kwa ana. "Sasa, kwa sababu ya Covid, yote yamekuwa mtandaoni na hatuwezi hata kujua mkutano unafanyika wapi au ni nani anayeuongoza - ni kikundi kilichofungwa sana. Ria anasema alishughulika zaidi na mawakala wa QNET kupitia simu za WhatsApp na Zoom, na hivyo kufanya iwe vigumu kwake kuangalia uhalali wa mpango huo. Na hali ngumu ya kifedha aliyojikuta nayo ilimwacha kuwa mwepesi zaidi wa kuamini. "Wanalenga watu walio katika mazingira magumu, ambao ni dhaifu, ambao tayari wako chini," Ria anasema. "Ikiwa unafanya vizuri katika maisha yako, ikiwa unapata vizuri vya kutosha, na ikiwa wote wametulia, na unafurahia kile ulicho nacho, hakuna mtu atakayekufikia".

Jina la Ria limebadilishwa ili kulinda utambulisho wake