Hadithi ya umwagaji damu ya kuzaliwa taifa la Wayahudi la Israel

Mahali ambapo hakuna mipaka iliyochorwa, taifa la watu wa dini moja laweza kuundwa na watu kutoka nje? Nilikuwa na swali sawa kuhusu Israeli. Hadithi ya kuzaliwa kwa Israel ni ngumu na ya vipande vipande.

Ingawa Uingereza na washirika wake walishinda Vita vya Pili vya dunia, Uingereza ilipata hasara kubwa. Ilianza kuwa vigumu kusimamia makoloni yao, taratibu walianza kujiondoa. Uingereza ilijiondoa katika maeneo ya Wapalestina mnamo Mei 1948, na vita vikazuka kati ya Waarabu na Wayahudi.

Israel ilitangaza uhuru wake Mei 14, 1948. Kwa mara ya kwanza baada ya miaka 2000, taifa la Kiyahudi likazaliwa. Taifa la Kiyahudi liliibuka katikati ya eneo lenye Waislamu wengi.

Jerusalem

Simulizi kuhusu Israeli inaanzia Jerusalem - mwaka 1095. Asubuhi yenye baridi ya Novemba, mahubiri ya Papa Urban II huko Claremount, Ufaransa yalibadilisha sura ya Ulaya. Mahubiri hayo yalitangaza vita vya miaka 200 kati ya Wakristo na Waislamu. Vita hivi baadaye viliitwa Vita vya Msalaba na Wakristo na Jihad na Waislamu.

Kuanzia 1095 hadi 1271, Kanisa la Kilatini lilipigana kurejesha udhibiti wa mji na ardhi takatifu kutoka kwa Waislam. Ardhi takatifu ni Israeli ya leo, Palestine, Jordan, Syria na sehemu za Lebanon, na mji mtakatifu ni Jerusalem.

Maka 400 ilikuwa imepita tangu Jerusalem ilipoangukia mikononi mwa Waislamu, na ingawa idadi ya Wayahudi katika eneo hili haikuwa kubwa ila kuwepo kwao kuliendelea.

Jerusalem ilitekwa na Waislamu baada ya kundi la kwanza la wapiganaji wa msalaba kuondoka, na walitawala Jerusalem na eneo jirani kwa karibu miaka 100 (1099 hadi 1187). Wapiganaji wa Kiislamu wa Saladin waliwashinda Wakristo.

Eneo lililoelezwa hapo juu pia linaitwa Nchi ya Israeli au Nchi Takatifu. Miongoni mwa Wayahudi inaaminika hapa ndipo Uyahudi ulipoanzia, hapa ndipo sheria za dini hiyo zilipoundwa, na hii ndiyo ardhi ambayo Mungu aliwapa Mayahudi kama urithi.

Vita vyabadilisha ramani

Wakati Dola ya Ottoman ilipotawala Jerusalem, ilikuwa ni katika kipindi hicho ambapo vuguvugu la Kizayuni liliibuka Ulaya. Vita vya Kwanza vya Dunia, vilileta mabadiliko makubwa katika eneo hilo. Ottman, dola kubwa zaidi ya Waislamu duniani wakati huo, liliingia katika vita dhidi ya Urusi, Ufaransa na Uingereza. Lilishirikiana na Ujerumani. Dola la Ottman lilishindwa. Milki ya Ottoman ilisambaratika na Palestina ikawa eneo linalotawaliwa na Waingereza.

Watawala wa Ottoman walishindwa katika Vita vya Kwanza vya Dunia na Uingereza ikaanzisha Azimio la Balfour. Ilikuwa ni matunda ya harakati ya Kizayuni huko Ulaya. Huu ulikuwa ni utambuzi wa kwanza rasmi wa hitaji la taifa la Kiyahudi.

Idadi ya Mayahudi wanaokuja Mashariki ya Kati iliongezeka sana. Idadi kubwa ya Mayahudi ilianza kuja hapa kuanzia 1920 hadi 1940. Hasa baada ya Hitler kuanza kuua mamilioni ya Mayahudi wakati wa Vita Kuu ya II ya dunia, maelfu ya Mayahudi kutoka Ulaya walikimbilia eneo hili kwa ajili ya maisha yao.

Vita vya Pili vya Dunia vilipozuka, Palestine haikuweza kuachwa. Waziri Mkuu wa wakati huo Churchill alipendekeza kuunda jeshi la Mayahudi ili kupigana upande wa Waingereza, lakini serikali na jeshi la Uingereza lilikataa. Alitaka idadi sawa ya Wayahudi na Waarabu katika jeshi. Lakini Waarabu hawakupenda kupigana upande wa Waingereza. Kiongozi wao, Mufti wa Jerusalem, aliunga mkono Ujerumani ya Nazi.

Ilikuwa katika kipindi hiki ambapo jeshi la ndani la Kiyahudi liliundwa liitwalo Haganah (Kikosi cha Ulinzi).

Waarabu walianza kuwaasi Waingereza. Mashambulizi yalianza Jaffa. Waingereza waliita jeshi. Zaidi ya Waarabu 5000 walikufa katika vita hivi. Mufti al-Husaini wa Jerusalem alikimbilia Syria inayotawaliwa na Ufaransa.

Mnamo 1947, baada ya kumalizika kwa Vita vya pili vya dunia, Uingereza iliwasilisha hoja ya Palestina kwa Umoja wa Mataifa. Umoja wa Mataifa uliazimia kwamba kuwe na taifa huru la Kiyahudi, taifa huru la Kiarabu, na udhibiti wa kimataifa juu ya Jerusalem.

Uingereza ilikuwa tayari katika hali mbaya baada ya Vita vya pili vya dunia. Mnamo 1948, Mayahudi walitangaza uhuru na Israeli iliundwa. Mayahudi walipata nchi yao baada ya miaka elfu mbili. Uanzishwaji wa Israeli ulitambuliwa na Amerika na Urusi.

Waingereza walijiondoa kutoka Palestina na majeshi ya ndani ya Mayahudi na Waarabu yakapambana. Jeshi la Jordan, Syria, Iraq, Lebanon, Misri pia lilikuja kuwasaidia Waarabu wa Palestina. Nchi tano zilishambulia Israeli kwa pamoja.

Maafisa wa kijeshi waliopigana upande wa Uingereza katika Vita vya Pili vya Dunia na walipanga mikakati muhimu kuisaidia Israel na sasa walikuwa wakipigania Israel.

Mwezi Juni, Israel na mataifa ya Kiarabu yalitangaza kusitisha mapigano kwa amri ya Umoja wa Mataifa. Israeli ilipata fursa ya kujiandaa upya. Taifa kubwa kama Urusi lilikuwa likiwasaidia kupitia mlango wa nyuma.

Matokeo yake, jeshi la Waarabu lilikuwa na mpangilio duni. Hata pamoja na majeshi ya mataifa matano, uwepo wa Israeli usingeweza kufutika kwenye ramani. Lakini waliyakalia baadhi ya maeneo. Jordan ilichukua Ukingo wa Magharibi, Misri ikapata Ukanda wa Gaza. Jerusalem ya Mashariki pia ilitoka mikononi mwa Israel. Israel ilidhibiti Jerusalem Magharibi na Palestina. Hii ilikuwa vita ya kwanza ya Waarabu na Israeli.

Nakba

Mei 14, 1948, raia milioni saba na nusu wa Palestina walikimbia makazi yao kwa hofu ya jeshi la Israeli, wengi walifukuzwa, walifunga nyumba na kukimbia. Hawakuja tena kufungua nyumba hizi. Funguo zao walizeweka tu kama ukumbusho.

Lakini Israeli haikubaliani na hilo. Inasema Wapalestina walikimbia sio kwa sababu ya jeshi la Israeli, lakini kwa sababu ya uvamizi wa mataifa ya Kiarabu. Lakini baada ya mapigano, Israeli hawakuruhusu watu haO kurudi.

Baada ya kupigana vita vya 1948 bila silaha kubwa, Israeli ilianza kuimarisha jeshi lake. Kufikia 1965 jeshi lilikuwa hatari na walinunua nyenzo za ulinzi kutoka nchi kama Ufaransa, Uingereza, Amerika.

Vita vya siku sita

Mnamo Aprili 7, 1967, vita kati ya Syria na Israeli vilianza. Jeremy Bowen kutoka BBC anaandika, "Mwanadiplomasia wa Uingereza alisema kwamba majeshi ya Waarabu yalikuwa yakianguka mbele ya jeshi la Israeli. Vijana wa Kipalestina waliofadhaika walikuwa wakiuliza, 'Jeshi la Misri liko wapi? Shinikizo lilikuwa likiongezeka kwa Nasser kuchukua hatua.'

Rais wa Misri, Nasser alitaka kutambuliwa duniani kote kama kiongozi wa Kiarabu ambaye alikuwa na ujasiri wa kusimama dhidi ya taifa la Kiyahudi. Walitembea kando ya mpaka wa Sinai, wakazuia Israeli kupita kwenye Mlango wa Tirani.

Vikosi vya Iraq vilikuwa vimesonga mbele katika Bonde la Jordan na kuelekea Israel, na hivyo Nasser alitabiri kwamba Israeli ingeshambuliwa Juni 4 au 5. Vita vilikuwa vimeanza. Saa nane na nusu asubuhi mnamo Juni 5, viongozi wa Dhurandar wa Tel Aviv walikuwa wakishusha pumzi. Ndege za kivita za Israeli ziliruka kuharibu viwanja vya ndege kote Jordan, Misri na Syria.

Mkutano wa majeshi ya mataifa ya Kiarabu ulipokuwa ukiendelea, mabomu yalianza kuanguka kutoka juu. Katika siku tano, Israeli iliondoa majeshi ya Misri, Jordan na Syria. Gaza na Sinai zilitekwa kutoka Misri, Milima ya Golan kutoka Syria na Ukingo wa Magharibi na Jerusalem Mashariki kutoka Jordan.

Jerusalem, mahali patakatifu pa Mayahudi, palitekwa kwa mara ya kwanza katika miaka elfu mbili. Wakati huu pia, watu wa Palestina walilazimika kuhama. Kulikuwa na mauaji lakini sio mabaya kama 1948.

Nasir alijiuzulu lakini akaghairi baada ya maandamano ya umma. Alibaki ofisini hadi kifo chake. Anwar Sadat, ambaye wakati huo alikua rais, alitia saini mkataba wa kihistoria wa amani na Israel, lakini akauawa kwa kupigwa risasi na walinzi wake mwenyewe. Jerusalem Mashariki ilipita mikononi mwa Shah Hussein wa Jordan, lakini utawala wake ulibaki. Nchi zote mbili zilitia saini mkataba wa amani mwaka 1994.

Kamanda wa Jeshi la wanahewa la Syria Hafez Assad alinyakua mamlaka mwaka 1970. Baada ya kifo chake mwaka 2000, mwanawe Bashar al-Assad alimrithi.