Kwanini baadhi ya mataifa hayaitambui Palestina kuwa nchi?

Mnamo Mei 22, Hispania, Norway na Ireland zilitangaza kwa pamoja nia yao ya kulitambua taifa la Palestina mnamo Mei 28.

Viongozi wa Palestina wameufurahia uamuzi huo, huku ikiuita "wakati wa kihistoria."

Nchi zinazounga mkono kuundwa kwa taifa la Palestina zinaamini kuwa kutasaidia kuendeleza mazungumzo ya amani kati ya Waisraeli na Wapalestina.

Hata hivyo, Israel ilijibu kwa ghadhabu, ikisema itawaita mabalozi wa nchi hizo tatu kutazama video ya mashambulizi ya Oktoba 7.

"Historia itaandikwa kwamba Hispania, Norway na Ireland ziliamua kutoa medali ya dhahabu kwa wauaji na wabakaji wa Hamas," Waziri wa Mambo ya Nje wa Israel Israel Katz alisema.

Israel haitambui utaifa wa Palestina na serikali ya sasa ya Israel inapinga kuundwa kwa taifa la Palestina katika Ukingo wa Magharibi wa Mto Jordan na Gaza.

Anadai kuwa hali kama hiyo inaweza kuwa tishio kwa uwepo wa Israel.

Nani anaitambua Palestina kuwa taifa?

Takribani nchi 140 zinatambua utaifa wa Palestina, zikiwemo wanachama wa kundi la Kiarabu katika Umoja wa Mataifa, Jumuiya ya Ushirikiano wa Kiislamu na wanachama wa Harakati ya Zisizofungamana na Siasa.

Hata hivyo, nchi nyingine nyingi, ikiwa ni pamoja na Marekani, Uingereza, Ufaransa, Ujerumani na Australia, hazitambui.

Australia imedokeza kwamba inaweza kutambua kuwepo kwa taifa la Palestina ili "kuweka kasi kuelekea suluhisho la mataifa mawili" lililojadiliwa na Israel.

Mwezi Machi, viongozi wa Hispania, Ireland, Malta na Slovenia walitoa taarifa kando ya mkutano wa wakuu wa nchi na serikali wa Umoja wa Ulaya wakisema watafanya kazi ya kutambua taifa la Palestina wakati "mazingira yatakaporuhusu".

Kabla ya tangazo hilo, ni nchi tisa tu za Ulaya ziliunga mkono kuundwa kwa taifa la Palestina, huku nyingi kati yao zikifanya uamuzi huo mwaka 1988, zikiwa sehemu ya Umoja wa Kisovieti.

Hatua hiyo iliyoratibiwa na Hispania, Norway na Ireland inajiri takribani mwezi mmoja baada ya Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa (UNSC) kupiga kura kuhusu ombi la Wapalestina la kutaka uanachama kamili katika umoja huo.

Marekani, mshirika wa muda mrefu wa Israel, ilipinga azimio hilo, lakini wajumbe 12 wa Baraza walipiga kura ya ndio, wakiwemo washirika watatu wa Marekani: Ufaransa, Japan na Korea Kusini, Uingereza na Uswizi zilijizuia.

Ikiwa Baraza la Usalama litapitisha azimio hili, lililopendekezwa na Algeria, Baraza Kuu basi litapiga kura, ambayo itahitaji kura ya theluthi mbili kwa Palestina kukubaliwa.

Maazimio ya Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa yanaweza tu kupitishwa ikiwa hakuna hata mmoja wa wanachama watano wa kudumu, Marekani, Uingereza, Ufaransa, Urusi au China kuyapinga.

Mahmoud Abbas, rais wa Mamlaka ya Palestina, alisema kura ya turufu ya Marekani ni "kinyume cha maadili", lakini Israel ilikaribisha hatua hiyo, ikilitaja azimio hilo kuwa la aibu.

Baada ya kura hiyo, Naibu Balozi wa Marekani katika Umoja wa Mataifa Robert Wood aliliambia Baraza hilo: "Marekani inaendelea kuunga mkono kwa dhati azimio hilo: "Marekani inaendelea kuunga mkono kwa nguvu zote suluhisho la pande mbili.

Kura hii haioneshi upinzani dhidi ya kuundwa kwa taifa la Palestina, lakini ni kutambua kwamba suluhisho hili linaweza kupatikana tu kufuatia mazungumzo ya moja kwa moja kati ya pande hizo mbili.

Kwa nini baadhi ya nchi haziitambui Palestina kama nchi?

Nchi ambazo haziitambui Palestina kama taifa kwa ujumla hazijafanya hivyo kwa sababu hakuna suluhu iliyojadiliwa na Israel.

"Marekani inasisitiza juu ya mazungumzo ya moja kwa moja kati ya Israel na Palestina, ambayo ni sawa na kuipa Israel kura ya turufu juu ya matarajio ya Wapalestina ya kuwa taifa, ya "kujitawala," anasema Fawaz Gerges, profesa wa Palestina kuhusu uhusiano wa kimataifa na siasa za Mashariki ya Kati katika Shule ya Uchumi ya London.

Mazungumzo ya amani yalianza katika miaka ya 1990 na baadaye kuweka lengo la suluhu ya mataifa mawili, ambapo Waisraeli na Wapalestina wangeweza kuishi bega kwa bega katika nchi tofauti.

Hata hivyo, mchakato wa amani ulianza kupungua polepole kuanzia mwanzoni mwa miaka ya 2000, hata kabla ya 2014, wakati mazungumzo kati ya Waisraeli na Wapalestina yalishindwa huko Washington.

Maswali yenye magumu bado hayajajibiwa, ikiwa ni pamoja na mipaka na asili ya taifa la baadaye la Palestina, hadhi ya Jerusalem na hatima ya wakimbizi wa Kipalestina kutoka vita vya 1948-1949 vilivyofuatia tangazo la kuundwa kwa Israel.

Israel inapinga vikali ugombea wa Wapalestina kwenye Umoja wa Mataifa.

Gilad Erdan, balozi wa Israel katika Umoja wa Mataifa, alinukuliwa na AFP mapema mwezi wa Aprili akisema kuwa ukweli kwamba mjadala huo ulikuwa "tayari ni ushindi wa ugaidi wa mauaji ya kimbari", na kuongeza kuwa ugombea uliofanikiwa ungekuwa sawa na malipo ya ugaidi. baada ya mashambulizi ya Hamas ya Oktoba 7.

Nchi zinazotaka kudumisha uhusiano mzuri na Israel zinajua kwamba kutambuliwa kwa taifa la Palestina kutamkasirisha mshirika wao.

Baadhi, ikiwa ni pamoja na wafuasi wa Israel, wanahoji kuwa Wapalestina hawafikii vigezo muhimu vya uraia vilivyoainishwa katika Mkataba wa Montevideo wa 1933: idadi ya watu wa kudumu, eneo lililoainishwa, serikali, na uwezo wa kuanzisha uhusiano na mataifa mengine.

Mnamo mwaka wa 2011, Palestina iliwasilisha ombi la kuwa nchi mwanachama kamili wa Umoja wa Mataifa, lakini ombi hili lilishindwa kutokana na ukosefu wa uungwaji mkono katika Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa.

Hata hivyo, mwaka 2012 Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa lilipiga kura ya kuifanya Palestina kuwa "nchi isiyokuwa mwanachama", ambayo inawaruhusu kushiriki katika mijadala ya Baraza hilo, lakini sio kupiga kura juu ya maazimio.

Uamuzi wa 2012, uliokaribishwa katika Ukingo wa Magharibi na Ukanda wa Gaza lakini ulikosolewa na Marekani na Israel, pia uliruhusu Wapalestina kujiunga na mashirika mengine ya kimataifa, ikiwa ni pamoja na Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu, mamlaka ya juu zaidi ya Umoja wa Mataifa, ambayo walifanya mwaka 2015.