Wanafunzi wanaoandamana vyuo vikuu Marekani wanataka nini?

Makumi ya vyuo vikuu nchini Marekani vimekumbwa na maandamano ya wanafunzi kupinga vita huko Gaza.

Mamia ya waandamanaji wamekamatwa huku vyuo vikuu vikijitahidi kukabiliana na maandamano kwenye viwanja vya chuo, siku chache tu kabla ya sherehe za kuhitimu.

Kwa nini wanaandamana?

Tangu shambulio la Oktoba 7 la Hamas na mashambulio ya kulipiza kisasi ya Israel, wanafunzi wameanzisha mikutano, kukaa ndani, mgomo wa kutokula, na hivi karibuni, kuweka kambi dhidi ya vita vya Gaza.

Wanadai vyuo vyao, viache kushirikiana na Israel. Wanataka viache kuuza hisa katika makampuni ya Israel au kuacha uhusiano wa kifedha.

Wanaharakati wanafunzi wanasema makampuni yanayofanya biashara nchini Israel na mashirika ya Israel yanashiriki katika vita vinavyoendelea dhidi ya Gaza. Na vile vile vyuo vinavyowekeza kwenye makampuni hayo.

Wakfu wa vyuo vikuu hufadhili maabara za utafiti ama ufadhili wa masomo, hasa kwa kutumia mapato kutoka kwa mamilioni - na mabilioni - ya dola katika uwekezaji.

Katika Chuo cha Columbia

Mapema mwezi huu, wakati rais wa Chuo Kikuu cha Columbia, Minouche Shafik akitoa ushahidi mbele ya Bunge la Congress kuhusu chuki dhidi ya Wayahudi kwenye chuo kikuu, mamia ya wanafunzi waliweka mahema katika kampasi ya chuo hicho ya New York City.

Walitaka kusitishwa mapigano huko Gaza na kutoa wito kwa viongozi wa vyuo vikuu kuacha kushirikiana na Israel.

Chuo kikuu hicho kimesema maandamano hayo yalikiuka sera za chuo na polisi jijini humo waliitwa kuvunja na kufuta maandamano hayo. Zaidi ya wanafunzi 100 walitiwa mbaroni kwa kosa la kuingia bila ruhusa.

Wanaharakati hao wamejipanga upya na maandamano sasa yako katika wiki ya tatu. Madarasa ya ana kwa ana yamesimamishwa.

Mazungumzo na waandaaji wa maandamano yamevunjika na baadhi ya waandamanaji wamesimamishwa masomo.

Siku ya Jumanne maandamano hayo yaliongezeka wakati wanafunzi walipochukua jengo la chuo kikuu, Hamilton Hall.

Vyuo vyenye maandamano

Mgogoro unaoongezeka huko Columbia sasa umechochea kambi kama hizo katika vyuo vikuu vya kibinafsi na vya umma katika majimbo 22 na Washington DC.

Kanda ya Kaskazini-mashariki: George Washington; Brown; Yale; Harvard; Emerson; NYU; Georgetown; Marekani; Chuo Kikuu cha Maryland; Johns Hopkins; Tufts; Cornell; Chuo Kikuu cha Pennsylvania; Princeton; Hekalu; Kaskazini mashariki; MIT; Shule Mpya; Chuo Kikuu cha Rochester; Chuo Kikuu cha Pittsburgh

Pwani ya Magharibi: California State Polytechnic, Humboldt; Chuo Kikuu cha Kusini mwa California; Chuo Kikuu cha California, Los Angeles; Chuo Kikuu cha California, Berkeley; Chuo Kikuu cha Washington

Kanda ya kati magharibi: Kaskazini-magharibi; Chuo Kikuu cha Washington huko St Louis; Chuo Kikuu cha Indiana; Chuo Kikuu cha Michigan; Jimbo la Ohio; Chuo Kikuu cha Minnesota; Chuo Kikuu cha Miami; Chuo Kikuu cha Ohio; Chuo cha Columbia Chicago; Chuo Kikuu cha Chicago

Kusini: Emory; Vanderbilt; Chuo Kikuu cha North Carolina, Charlotte; Chuo Kikuu cha North Carolina, Chapel Hill; Jimbo la Kennesaw; Jimbo la Florida; Virginia Tech; Chuo Kikuu cha Georgia, Athene

Kusini-magharibi: Chuo Kikuu cha Texas huko Austin; Mchele; Jimbo la Arizona

Nje ya Marekani: Waandamanaji wanaounga mkono Palestina pia wamekusanyika wiki iliyopita kwenye kampasi za vyuo vikuu nchini Australia, Canada, Ufaransa, Italia na Uingereza.

Tukio la hivi karibuni la wanafunzi kukamatwa ni siku ya Jumatatu huko Texas, Utah na Virginia.

Lakini makubaliano yalifikiwa huko Boston kati ya Chuo Kikuu cha Northwestern na waandamanaji ambayo inaweka mipaka ya ukubwa wa kambi.

Wanasiasa wametoa wito kwa vyuo kufanya zaidi, wakiangazia madai ya chuki katika baadhi ya maandamano haya.

Wanafunzi wa Kiyahudi katika vyuo vikuu kadhaa wameambia BBC kuhusu matukio ambayo yaliwafanya kuogopa.

Matukio hayo ni kama nyimbo na ishara zinazounga mkono Hamas, kundi linalotajwa kuwa la kigaidi na lililopigwa marufuku, na mabishano ya kimwili na vitisho.

Je, maandamano yamefanikiwa?

Vikundi vinavyounga mkono Palestina kwa miaka mingi vimetoa wito kwa taasisi zao kuunga mkono vuguvugu la Kususia, Kujitenga, na Vikwazo (BDS) dhidi ya Israel, kama njia ya upinzani dhidi ya Israel.

Hakuna chuo kikuu cha Marekani ambacho kimewahi kuunga mkono hadharani BDS, ingawa baadhi ya vyuo vimevunja mahusiano fulani wa kifedha hapo awali.

Ingawa kujitenga na Israel kunaweza kuwa na athari ndogo, kwenye vita vya Gaza, waandamanaji wanasema kungetoa mwanga kwa wale wanaofaidika na vita na kusaidia kujenga ufahamu wa suala lao.

Wanafunzi wa Columbia na kwingineko wametaja maandamano kama hayo mwishoni mwa miaka ya 1960 dhidi ya ushiriki wa Marekani katika Vita vya Vietnam.

Maelfu walikamatwa na kulikuwa na makabiliano makali na polisi.

Wanafunzi wanne huko Ohio waliuawa 1970 wakati Jeshi la Kitaifa lilipofyatua risasi.

Vifo vyao vilisababisha mgomo wa wanafunzi nchini kote na mamia ya vyuo vikuu kufungwa.

Imetafsiriwa na Rashid Abdallah na kuhaririwa na Ambia Hirsi