Eid al-Adha: Kwa nini kafara ya wanyama hufanyika katika dini

Sikukuu ya Waislamu ya Eid Al-Adha - au Sikukuu ya Kafara - inaanza Jumamosi, kukumbuka nia ya nabii Ibrahim kumtoa mwanawe kafara. Ibrahim anajulikana kama Abraham katika Ukristo na Uyahudi.

Imani ni kwamba Nabii Ibrahim aliota ndoto ambayo aliichukulia kuwa ni ujumbe kutoka kwa Mwenyezi Mungu, akimtaka amtoe kafara mwanawe Ismail kama kitendo cha utii.

Mwanawe alipofikishiwa ujumbe, Ismail alikubali na kumtaka baba yake kutii amri hiyo.

Ibrahim alipokaribia kumuua mwanawe, Mwenyezi Mungu akamsimamisha na akampa kondoo (kondoo) wa kumchinja badala yake.

Waislamu kote ulimwenguni hutoa kafara aina tofauti za mifugo.

Kitamaduni, kitendo hicho ni cha lazima ikiwa mtu ana mali inayozidi hitaji lake.

Lakini, vipi kuhusu dini nyingine kuu?

Je, kutoa kafara ya mnyama kunatazamwaje katika Uhindu, Uyahudi na Ukristo?

Dini ya Kiyahudi

Historia ya Uislamu inafanana sana na ile ya Uyahudi na Ukristo.

Maandiko ya Kiyahudi yanabainisha kafara mbalimbali, kila moja ikiwa na nyakati na mahali maalum, anasema Rabbi Gary Somers, mkuu wa huduma za kitaaluma katika Chuo cha Leo Baeck nchini Uingereza.

“Siku hizi, hatufanyi kafara hizi kwa sababu hekalu ambako matambiko haya yalifanywa halipo tena. Badala yake, tunakumbuka kafara hizi kwa njia ya maombi,” anasema.

Rabbi Dk Bradley Shavit Artson ni Makamu wa Rais wa Chuo Kikuu cha Kiyahudi cha Marekani.

“Kwa uharibifu wa Hekalu la Pili na Warumi, kafara ya wanyama haikuruhusiwa tena katika Uyahudi. Wengi wanaamini kwamba sasa imepigwa marufuku kabisa, huku wengine wakiamini kwamba baada ya kuja kwa Masihi, itarudishwa,” aeleza.

Hekalu linarejelea Mlima wa Hekalu, ambapo sasa kuna Msikiti wa Al-Aqsa, katika Mji Mkongwe wa Yerusalemu.

Wayahudi husali kwa ajili ya kujengwa upya kwa hekalu, wakiamini kwamba likijengwa upya, wanaweza kurudi kwenye utamaduni wa kutoa kafara za wanyama.

Ingawa Wayahudi wengi hawafanyi kafara za wanyama kwa sababu ya kutokuwepo kwa hekalu, vikundi vingine vya Yerusalemu, kama vile Wasamaria, bado vinatoa kafara wakati wa Pasaka.

Wengine wanaweza kuchangia gharama sawa ya mnyama kama kafara.

Iwe ni kondoo, nyati, ng'ombe, au mbuzi, mnyama aliyetolewa kafara lazima awe anafaa kidini, au 'waliopasuliwa kwato na wenye kutafuna'

Dkt Artson anaongeza: “Ni wanyama waliopasuliwa kwato pekee ndio walioruhusiwa kuchinjwa, baadhi yao waliteketezwa madhabahuni, wengine walipewa familia za makuhani, na wengine waliliwa na washereheshaji wenyewe na familia zao” kuelezea historia.

Ingawa kafara za moja kwa moja si za kawaida, ulaji wa nyama bado ni muhimu kwa sherehe nyingi.

Taratibu za Kiyahudi za kafara ya wanyama ni tofauti na hutofautiana kulingana na kusudi la kafara.

Awali, sherehe tatu za hija za Dini ya Kiyahudi - Pessah (Pasaka), Shavuot (Sikukuu ya Majuma), na Sukkot (Sikukuu ya Vibanda) - zilikuwa na umuhimu kama matukio ya kafara za wanyama.

Rabbi Gary Somers, mkuu wa huduma za kitaaluma katika Chuo cha Leo Baeck nchini Uingereza, anaeleza kwamba sherehe nyingine kama Rosh Hashanah (Mwaka Mpya wa Kiyahudi) na Yom Kippur (Siku ya Upatanisho) pia zilihusisha kafara za wanyama.

Hadithi ya kafara ya Nabii Ibrahimu pia inajitokeza katika maandiko ya Kiyahudi.

Hata hivyo, amri ya kutekeleza kafara za wanyama ilikuja baadaye na ilikuwa tofauti kidogo kwa Wayahudi.

Ukristo

Ukristo una mizizi yake katika Uyahudi, na maandiko ya Kiyahudi yana mengi sawa na Agano la Kale la Biblia.

"Vitabu vya Agano la Kale, hasa Mambo ya Walawi 17, na Kumbukumbu la Torati, vinaeleza jinsi dhabihu za wanyama zilivyopaswa kutolewa - ambazo kwa kawaida zilitolewa asubuhi na jioni na wakati wa sherehe mbalimbali," anasema Dk Proshanto T Rebeiro, ambaye ni kasisi wa Kanisa Katoliki la Kafrul huko Dhaka.

Wakati huo, dhabihu za wanyama zilitolewa kwa matumaini ya toba na msamaha kwa mielekeo mibaya.

Lakini desturi hiyo haifanyiki tena kidini kwa sababu kifo cha Yesu Kristo kinaonekana kuwa dhabihu kuu. Yesu anatazamwa kuwa ‘Mwana-Kondoo wa Mungu’ katika Ukristo.

Ingawa hakuna utoaji wa kidini wa dhabihu, mara nyingi "mtu akitoa ahadi iliyotolewa kwa Mungu, dhabihu ya wanyama inafuatwa kwa njia tofauti".

Mbali na uhusiano wa Kiyahudi, hakukuwa na desturi ya kutoa dhabihu za wanyama katika Ukristo kwa jina la Muumba, asema Dakt Reberio.

Hata hivyo, hakuna kizuizi juu ya matumizi ya nyama. Katika nchi nyingi, ni kawaida kula mwana-kondoo wakati wa sikukuu ya Kiyahudi ya Pasaka, na Ribeiro anabainisha kwamba wakati wake huko Italia, kula mwana-kondoo kabla ya Pasaka kulionekana kuwa lazima.

Hata hivyo, katika Ukristo hakuna desturi ya Korban - mila ya Kiyahudi ya dhabihu ya wanyama kwa madhumuni ya kidini.

Uhindu

Ingawa kuna mabishano juu ya mada ya dhabihu ya wanyama katika Uhindu, imekuwa ikitekelezwa na baadhi ya Wahindu.

Kwa mfano, katika sehemu nyingi za India au Bangladesh, wanyama hutolewa dhabihu katika taratibu za kidini, ikiwa ni pamoja na sherehe kama vile Durga Puja na Kali Puja.

“Maandiko mbalimbali ya kale ya Kihindu, kama vile Ramayana [na] Mahabharata, na vitabu vitakatifu, [kama vile] Puranas, vinataja dhabihu hii ya wanyama,” asema Dakt Kushal Baran Chakraborty, profesa Msaidizi wa Idara ya Sanskrit ya Chuo Kikuu cha Chittagong (Bangladesh).

"Katika Rigveda, mojawapo ya maandishi ya kale ya kidini ya Uhindu, inatajwa kwamba mnyama aliyetolewa dhabihu anapata ukombozi [na] anaachiliwa kutoka kwa utumwa," anabainisha.

Dhabihu za wanyama ziliaminika kuwa za kawaida katika enzi ya Vedic, kati ya 1500 na 500 KK. Nyama hiyo ilitolewa kwa miungu na kisha kuliwa kwenye karamu. Walakini, kuna maoni tofauti juu ya utamaduni wa dhabihu ya wanyama kati ya wataalam wa India ya kisasa.

Sadaka ya wanyama bado inatekelezwa katika baadhi ya mahekalu ya kale, asema Dk Chakraborty. Anaangazia mahekalu kama vile Dhakeshwari huko Bangladesh, na Tripura Sundari, Kamakhya na Kalighat Kali nchini India.

Hata hivyo, Dk Rohini Dharmapal, mtaalamu mwingine wa Uhindu, anasema hafahamu kuhusu kuenea kwa dhabihu za wanyama katika India ya kisasa.

Dk Chakraborty anabainisha kuwa desturi za kisasa za kutoa dhabihu za wanyama katika Uhindu mara nyingi husisitiza kujitosheleza, ushindani, au anasa badala ya umuhimu wa kiroho wa dhabihu. Anahisi hii inapunguza utakatifu wake.

Makundi kadhaa nchini India yamesimamisha kwa hiari dhabihu za wanyama katika mahekalu mbalimbali na kutetea marufuku ya kuchinja wanyama kwa madhumuni ya kidini.

Sri Lanka na Nepal zimepiga marufuku dhabihu za wanyama na Wahindu. Lakini marufuku haifuatwi kila wakati.