Lula da Silva: Kutoka kuwa , mchuuzi, mpiga pasi , mfungwa hadi kuwa rais wa Brazil

Mwanamume huyo ambaye alikulia katika familia maskini na ya kawaida, alifanya kazi ya kuosha viatu katika utoto wake, na kisha kuwa "mwanasiasa maarufu zaidi", kwa mara nyingine tena ameushangaza ulimwengu.

Chini ya miaka mitatu baada ya kuachiliwa kutoka gerezani kwa tuhuma za ufisadi, Luis Inacio Lula da Silva alichaguliwa kuwa rais wa Brazil kwa mara ya tatu Jumapili.

Mgombea huyo wa mrengo wa kushoto mwenye umri wa miaka 77 alifanikiwa kushinda duru ya pili, na kumbwaga vibaya mpinzani wake wa mrengo wa kulia, Jair Bolsonaro.

Hivyo basi, da Silva, ambaye wakati fulani alikuwa kijana mwenye haya asiyependa siasa, alirejea kwenye kiti cha urais alichokishikilia hapo awali kwa mihula miwili mfululizo kati ya 2003 na 2010, na kusisitiza kuwa yeye ndiye kiongozi maarufu na mwenye ushawishi mkubwa katika nchi hiyo kubwa ya Marekani ya Kusini, licha ya kashfa zilizoathiri sifa ya watu mashuhuri katika serikali yake, na sifa yake binafsi.

"Lula ni jambo la kusisimua la kisiasa ambalo ulimwengu unapaswa kulisoma na kulizingatia kwa makini," anasema John French, profesa wa historia katika Chuo Kikuu cha Duke nchini Marekani na mwandishi wa wasifu wa Lula da Silva.

Utoto uliojaa changamoto

Luiz Inazio Lula da Silva alizaliwa Oktoba 27, 1945 huko Pernambuco, jimbo lililo kaskazini-mashariki mwa Brazili ambalo linachukuliwa kuwa maskini zaidi nchini humo, na alikuwa mtoto wa saba kati ya wanane wa wazazi wasiojua kusoma na kuandika.

Baba yake aliwaacha muda mfupi kabla ya kuzaliwa kwake kufanya kazi kama msafirishaji mizigo huko Santos, katika jimbo la São Paulo, ambapo alioa tena na kuanzisha familia mpya.

Lula hakukutana naye hadi alipokuwa na umri wa miaka mitano, aliporudi kuwatembelea kwa muda mfupi.

Miaka miwili baadaye, mama ya Lola, Donna Lindo, aliondoka kwenda Kusini na watoto wake wote.

Lakini hilo halikudumu kwa muda mrefu, familia ilipohama, wakati huu ili kukaa katika jiji kubwa la São Paulo.

Da Silva anasema "alihisi kukombolewa kabisa" alipotengana na wazazi wake, kwa sababu baba yake alikuwa mkali na hakupenda elimu ya watoto wake.

Wakati wa utoto wake na ujana, Lula da Silva alifanya kazi kama muuzaji, muosha viatu, msafishaji na mpiga pasi katika duka moja na kama msaidizi wa ofisi.

Aliacha shule akiwa na umri wa miaka kumi na minne na kabla ya kufikia umri wa miaka ishirini alipata mafunzo na kufanya kazi ya uhunzi.

Miaka hiyo ya shida na utafutaji wa fursa, ambayo da Silva mara nyingi huizungumzia katika hotuba zake, ilimpatia uwezo fulani ikilinganishwa na wanasiasa wengine, haswa kati ya wapiga kura wenye mapato ya chini na wale wenye elimu ya wastani.

"Lula anajua mengi kuhusu tamaduni na desturi za watu wa Brazil. Siasa pia ni sanaa ya mawasiliano na hilo ndilo jambo ambalo Lula anafanya vyema," anasema rais wa zamani wa Uruguay, Jose Mujica, ambaye ana uhusiano wa karibu na Lula.

Shule ya Siasa

Kulingana na da Silva mwenyewe, mapenzi yake katika ujana wake yalikuwa katika mpira wa miguu, na hakuzingatia siasa mapema katika maisha yake.

Hili lilianza kubadilika mnamo 1969 wakati da Silva alipojihusisha na kazi ya muungano kinyume na ushauri wa mke wake wa kwanza, Maria de Lourdes, ambaye alikufa kifo cha kusikitisha mnamo 1971, baada ya mwaka mmoja wa ndoa yao, kwa ugonjwa wa ini wakati wa mwezi wa saba wa ujauzito, huku pia akipoteza mwanawe aliyekuwa tumboni.

Kifo hicho kiliacha jeraha la kudumu katika moyo wa da Silva, na baada ya kupona kutokana na shinikizo ya akili iliodumu kwa miezi kadhaa, alipata mtoto wake wa kwanza, na nesi ambaye hakuwahi kumwoa. Mnamo 1974 alioa Marisa Leticia na kupata watoto wengine watatu naye.

Alitumia muda zaidi na zaidi muda wake katika shughuli za muungano, na mwaka wa 1975 alichaguliwa kuwa kiongozi wa Muungano wa Wahunzi, ambao ulikuwa na wanachama wapatao 100,000. Da Silva alifaulu kuleta mabadiliko makubwa katika kazi ya muungano nchini, na kuubadilisha kutoka miungano yenye utiifu kwa serikali, hadi vuguvugu lenye nguvu la muungano huru.

da Silva aliongoza migomo mikubwa ya wafanyakazi mwishoni mwa muongo huo katika eneo la viwanda la São Paulo, hali ambayo haikuwa ya kawaida katika Brazili iliyotawaliwa na jeshi (1964-1985).

Mwanzoni mwa 1980 alifungwa pamoja na viongozi wengine wa vyama vya wafanyakazi bila amri ya mahakama. Alitumikia siku 31 katika seli ya Utawala wa Kisiasa na Mfumo wa Kijamii wa Serikali ya Kijeshi.

Katika mwaka huo huo, aligeukia kabisa kazi ya kisiasa na akafanikiwa kuwakusanya wana vyama vya wafanyikazi, wasomi, na viongozi wa makanisa katika mfumo mmoja wa kisiasa ili kuanzisha chama cha kwanza cha kisosholisti katika historia ya nchi kwa jina "Chama cha Wafanyakazi". Baada ya muda, chama kilipitisha misimamo ya kisiasa na kiuchumi zaidi badala ya mabadiliko makubwa ya madaraka.

Tangu wakati huo PT imebakia kuwa shirika la mrengo wa kushoto bila itikadi ya upande mmoja, baada ya kuanzisha uhusiano na harakati mbalimbali za kushoto katika eneo la Amerika ya Kusini, kutoka kwa nguvu zaidi hadi za wastani zaidi.

Wakati huo huo, umaarufu wa Lula da Silva uliendelea kukua.

Alikuwa mtu muhimu katika vuguvugu lililodai kurejeshwa kwa demokrasia nchini Brazil, na alipoteza uchaguzi mara tatu kabla ya mafanikio yake ya kufikia urais mwaka 2002, na kuingia katika historia kama mfanyakazi wa kwanza wa zamani kupata wadfa wa juu nchini.

Da Silva alikuwa na imani kuwa hataingia madarakani bila ya kuanzisha muungano na vyama vingine vya kisiasa, na kuwavutia wahusika wakuu wa uchumi ndani na nje ya nchi , lakini pamoja na hayo aliendelea kujitolea katika masuala ya kuwatetea watu maskini, akitetea kanuni za uadilifu na kupiga vita rushwa katika serikali, na kuhimiza watu wa kawaida kujihusisha katika harakati za kisiasa.

Mfaransa, mwandishi wa wasifu wake, anadai kwamba miaka ya da Silva katika Muungano wa wafanyikazi ilikuwa "shule ya kisiasa" ambayo ilifafanua mtindo wake wa uongozi kwa msingi wa "kuunda kuwaleta pamoja waliotofautiana

Anafafanua: "Kwa maneno mengine, wazo la kutochukua mamlaka ya kikundi chochote, lakini badala yake kusimamia mambo kwa kuweka uhusiano wazi na kila mtu, inakuwezesha kupanua uwezo wako wa biashara."Lola da Silva

Mtu maarufu duniani

Mafanikio yake mapya ya uchaguzi yanatokana kwa kiasi kikubwa na kumbukumbu nzuri ambazo Wabrazil wengi wanazo za miaka ambayo da Silva alikuwa rais, tofauti kabisa na migogoro mikali iliyofuata utawala wake.

Wakati wa utawala wake, Brazil ilipata kuimarika kwa uchumi kwa sababu ya kupanda kwa bei ya malighafi. Mamilioni ya watu waliondoka kwenye umaskini na kupanda hadi watu wa tabaka la kati kwa kuingiza mabilioni ya dola katika programu za kijamii na serikali, ili kuondoa ukosefu wa usawa wa tabaka uliokithiri ambao ulikuwa umeenea nchini katika historia.

da Silva pia alipandisha kima cha chini cha mshahara kwa kiasi kikubwa zaidi ya kiwango cha mfumuko wa bei. Na alipanua programu za kijamii zilizokuwa zikitekelezwa na serikali na kujumuisha tabaka la watu wasiojiweza na masikini zaidi nchini kupitia mpango wa ruzuku ya familia, ambao ulinufaisha takriban watu milioni 44, hali iliochangia kuimarisha umaarufu wake kati ya watu masikini na waliotengwa.

Baadhi ya wanauchumi pia wanaamini kuwa Brazil ilipata ukuaji endelevu wa uchumi wakati wa utawala wa da Silva, lakini ilipoteza faida yake ya ushindani katika ngazi ya kimataifa. Licha ya hayo, iliondoa hofu iliyokumba masoko ya fedha duniani, kudumisha utulivu wake wa kiuchumi, na kupata ziada ya kifedha katika bajeti.

Vyombo vya habari vya kigeni vilimuangazia kama mtu wa wakati huo, na amekuwa kiwango cha mrengo wa kushoto katika Amerika ya Kusini, kama aliyehusishwa zaidi na sheria za demokrasia ya kiliberali kuliko viongozi wa "Bolivai" kama vile Rais wa Venezuela Hugo Chavez.

Vyuo vikuu kote ulimwenguni vilimtunuku shahada ya heshima ya udaktari, na Rais wa wakati huo wa Marekani, Barack Obama, alimtaja kuwa "mwanasiasa maarufu zaidi duniani".

Da Silva aliondoka madarakani, akiiacha Brazil ikiwa nchi inayoibukia ambayo ilikuwa imegundua hifadhi kubwa ya mafuta na kuchaguliwa kuwa mwenyeji wa Kombe la Dunia la 2014 na Olimpiki ya 2016 wakati wa urais wa mrithi wake na mwanachama mwenzake wa Labour, Dalma Rousseff.

Hakutimiza ahadi zake

Lakini pamoja na hayo, utawala wa da Silva haukukosa kukosolewa kutokana na uendelezaji wa miradi ya gharama kubwa ya umma yenye uwezekano wa kutiliwa shaka, na kuhusishwa kwa baadhi ya majina katika hatua hiyo na kashfa kubwa za ufisadi.

Kashfa ya kwanza mwaka wa 2005 ilijulikana kama Malipo makubwa ya Kila Mwezi, mpango wa siri wa kununua kura katika Bunge la Congress ambao uliishia katika kuhukumiwa kwa waziri wa da Silva na kuweka uchaguzi wake tena hatarini.

Kashfa ya pili ilikuwa wakati wa utawala wa Dalma Rousseff katikati ya janga la kiuchumi lililokua, alipofichua kesi ya hongo ya kandarasi zenye thamani ya mamilioni ya dola kwa kampuni ya mafuta ya serikali ya Petrobras yenye kampuni za ujenzi, ambayo inachukuliwa kuwa kashfa kubwa zaidi ya ufisad katika eneo la Amerika ya Kusini.

Katika kesi hiyo, Lula da Silva alishtakiwa kwa kupokea fadhila kutoka kwa kampuni za ujenzi za kibinafsi na alihukumiwa kifungo cha 2018 kwa ufisadi na utakatishaji wa pesa, katika kesi kubwa iliyoongozwa na jaji wa wakati huo Sergio Moro.

Hukumu hiyo ilimzuia kugombea katika uchaguzi wa urais wa 2018, ingawa aliongoza katika kura za maoni baada ya Rousseff kuondolewa afisini katika kesi huku kukiwa na mzozo mkubwa wa kiuchumi na kisiasa.

Bolsonaro alishinda uchaguzi huo na muda mfupi baadaye alimteua Moro kuwa Waziri wa Sheria.

da Silva alikaa gerezani kwa miezi 19 na aliachiliwa na Mahakama ya Juu ya Shirikisho, ambayo mnamo 2021 ilibatilisha hukumu yake kutokana na makosa katika kesi na ukosefu wa uadilifu wa jaji Sergio Moro.

Wakosoaji wa da Silva wanashikilia kuwa kubatilishwa kwa hukumu yake sio ushahidi tosha wa kutokuwa na hatia. Kwa upande mwingine, da Silva anadai kuwa hakufahamu kuhusu rushwa na kwamba alihukumiwa kwa sababu za kisiasa.

Jumapili hii, wapiga kura wengi wa Brazil waliweka imani yao tena kwa Lula da Silva, ambaye alinusurika saratani ya koo mwaka 2011 na kufunga ndoa tena mwezi Mei mwaka huu na Rosângela da Silva, kufuatia kifo cha aliyekuwa mke wake, Marisa Leticia mwaka wa 2017.

Leo, Brazili inaonekana ya huzuni na imechoka, baada ya janga la Covid ambalo liliua zaidi ya watu 685,000, na mdororo wa hivi karibuni wa uchumi ambao ulirudisha mamilioni kwenye umaskini, kusababisha matumizi makubwa ya kifedha mbali na mgawanyiko wa kisiasa.

Wataalamu wanaamini kuwa katika muhula wake mpya wa uongozi unaoanza Januari 1, 2023, da Silva atakabiliana na changamoto kubwa kuliko alizokabiliana nazo alipoingia madarakani kwa mara ya kwanza mwaka wa 2003.

Changamoto kwa Lula ni kupendekeza sera endelevu ambazo zinaweza kubadilisha hali hii, kutoka kwa mtazamo wa kiuchumi na kijamii,” anasema Magna Inacio, profesa wa sayansi ya siasa katika Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Minas Gerais.

Anaongeza kuwa kuepuka kashfa mpya za ufisadi pia itakuwa changamoto muhimu kwa rais mteule.

 Yote hayo, sura itakayoashiria urithi wa mwisho wa Lula da Silva ndiyo imeanza kuandikwa.