Maxaa ka taqaanaa xiriirka u dhexeeya cirrada iyo kansarka?

Xigashada Sawirka, Patrick Giardino via Getty Images
Timo cirro leh badanaa waxaa loo arkaa calaamad gabow. Waxay ina xusuusinayaan sannadihii tegay iyo sida uu jirku isku beddelay waqti ka dib.
Si kastaba ha ahaatee, cilmi-baaris dhawaan la sameeyay ayaa su'aal gelisay sheegashadan, iyadoo tilmaamaysa in cirroobidu ay noqon karto isbeddel dabiici ah oo jireed, isla markaana laga yaabo inay xiriir la leedahay kansar.
Daraasad cusub oo lagu sameeyay jiir ayaa muujinaysa sida uu jirku uga hortagi karo waxyeello inay dhacdo, taas oo ah arrin muhiim u ah gabowga iyo kansarka.
Marka qofku gaboobo, awoodda unugyada jirka ayaa hoos u dhacda, taasoo keeni karta waxyeello. Dhinaca kale, dhibaatooyinka ku dhaca unugyada laftoodu waxay sababi karaan koritaan gaabis ah.
Cilmi-baaristan ayaa muujisay xiriirka ka dhexeeya timo-daata ama isbeddelka timaha iyo unugyada, taasoo suuragal ah inay ka hortagto ama yareyso koritaanka unugyada kansarka ee halista ah.
Unugyada melanocytic-ka ayaa ah tiirka ugu muhiimsan ee cilmi-baaristan. Unugyadan waxay ku nool yihiin hareeraha meesha timuhu ka soo baxaan.
Marka xaaladdu wanaagsan tahay, unugyadani waxay mar kale soo saaraan unugyo cusub oo ka caawiya timaha inay koraan. Tani waxay sidoo kale sababtaa in timuhu yeeshaan midab inta uu qofku nool yahay.
Si kastaba ha ahaatee, maalin kasta, unugyada jirku waxay la kulmaan shucaac waxyeello leh oo ka imanaya ilo kala duwan. Tani waxay jirka gelisaa khatarta ah inuu helay kiimikooyin waxyeello leh. Tani waxay u horseedi kartaa gabowga degdega ah iyo khatarta sii kordheysa ee qaadista kansarka, sida melanoma, oo ah nooca kansarka maqaarka.
Cilmi-baaristani sidoo kale waxay iftiiminaysaa wax badan oo ku saabsan waxa dhaca haddii unugyada melanocytic ee bartamaha timaha ay la kulmaan dhibaatooyin hidde ah, oo ay ku jiraan gelitaanka xaalad aan caafimaad qabin.
Xiriirka ka dhaxeeya timada cadaada iyo kalsoonida nafta

Xigashada Sawirka, Kimberrywood via Getty Images
Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.
Halkaan kaga soo biir
Dhamaadka xayeysiinta
Ma aha dhammaan dhibaatooyinka hidde-sideedku inay sababaaan dhibaatadan. Tijaabooyinkooda, cilmi-baarayaashu waxay jiirka ay tijaabiyeen u soo bandhigeen khatar si ay u arkaan waxa dhici lahaa.
Halkan, calaamadaha u dhow ayaa ku dhiirrigeliyey unugyada dhaawacan inay iscusboonaysiiyaan oo ay qaybsamaan, inkastoo DNA-ga uu dhaawacmay.
Cilmi-baaristan waxay muujisay in masiirka unugyada melanocyte uu ku xiran yahay nooca dhibaatada la kulmo.
Si kastaba ha ahaatee, saameynta unugyada kansarka, molecules dhaawacmay waxay sii ahaanayaan kuwo aan waxba yeelin, taasoo u oggolaanaysa molecules kale inay baxsadaan.
Waxa muhiim ah in la caddeeyo in daraasaddan ay muujinayso in aanay jirin xidhiidh adag oo ka dhexeeya timaha cirrada iyo kansarka, balse ay tahay laba arrimood oo gabowga ah iyo isu dheellitirka u dhexeeya dib u soo kabashada unugyada iyo ka hortagga kansarka.
Gabowgu ma aha wax iskiis u hor istaaga, balse waa qayb ka mid ah ilaalinta unugyada jidhka ee ka hortagga khataraha.
Si kastaba ha ahaatee, natiijooyinka daraasaddan waa xaddidan yihiin. Maadaama inta badan xogta laga uruuriyey jiirka, tani waxay ka dhigan tahay in cilmi-baaris dheeraad ah oo ku saabsan aadanaha loo baahan yahay si loo ogaado haddii melanocytes ay u shaqeeyaan sida lagu muujiyey.
Farqiga u dhexeeya qaab nololeedka noocyada xayawaanka iyo xitaa aadanaha ayaa ka dhigan in ay jirto caddayn la'aan ku saabsan xiriirka u dhexeeya timaha iyo halista kansarka.
Sheekada timaha cirrodu maaha oo kaliya ku saabsan socodka wakhtiga ama guulaha nolosha. Waxay la xiriirtaa dhacdooyinka dhacay sannadihii la soo dhaafay - jiil ilaa jiil.
Timahani waxay macnaheedu noqon karaan wax: in, inta lagu jiro halganka u dhexeeya gabowga iyo nafta, mararka qaarkood way wanaagsan tahay in hal unug u huro wanaagga jirka oo dhan.













