Maxaa ka jira in Netanyahu uu mar kale doonayo inuu weeraro Iran?

Warbaahinta Israel ayaa maalmihii dambe si joogto ah u daabacaysa warar kala duwan oo ku saabsan khataraha barnaamijka gantaallada Iran; maqaaladaas ayaa muujinaya dadaallada Jamhuuriyadda Islaamka ee dib-u-dhiska awoodaha gantaalladeeda iyo khatarta suurtagalka ah ee ka iman karta Tehran.

Tani waxay ku soo beegmeysaa in dhowr maalmood gudahood, Ra'iisul Wasaaraha Israel Benjamin Netanyahu uu qorsheynayo inuu u safro dalka Mareykanka si uu ula kulmo Madaxweynaha Maraykanka.

Safarkan, sida la sheegay, Ra'iisul Wasaaraha Israel wuxuu isku dayi doonaa inuu helo oggolaanshaha Donald Trump ee qorshe lagu weerarayo Iran mar kale.

Intee in le'eg ayay tahay halista gantaalada Iran?

Laakin halista gantaalada Iran ma tahay mid aad u dhow

, sida ay Israa'iil ku andacoonayaan, ma jiraan isbedel lagu sameeyay dib u dhiska awoodda militari ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah?

Intii uu socday dagaalkii 12-ka maalmood, inkastoo mudnaanta la siinayay in la beegsado xarumaha nukliyeerka iyo shakhsiyaadka la xiriira barnaamijyada militari ee Iran, sidoo kale waxaa jiray weeraro badan oo lagu qaaday machadyada cilmi-baarista, shaybaarrada, warshadaha, iyo sidoo kale goobaha lagu shubo gantaallada iyo albaabada bakhaarrada gantaallada Iran.

Isla waqtigaas, aad looma hadal hayn weerar wax ku ool ah oo lagu qaado awoodda gantaallada Iran, iyadoo falanqaynta inteeda badan ay diiradda saareysay burburka ku yimid xarumaha nukliyeerka Iran.

Marka la eego hadalka Hamidreza Azizi, khabiir ku takhasusay Bariga Dhexe, waxaa la dhihi karaa in weerarradii Israel aysan wax weyn ka gaarin awoodda gantaallada Iran. Sida uu sheegay: "Ma jiraan warar la isku halleyn karo oo sheegaya in gantaallada Iran la burburiyey intii uu socday dagaalkii 12-ka maalmood. Wadahadalka keliya wuxuu ku saabsanaa goobaha lagu shubo gantaallada iyo albaabada laga galo ama laga baxo saldhigyada gantaallada Iran."

Si kale haddii loo dhigo, weerarradu waxay saameyn kooban ku yeesheen gantaallada, laakiin waxay diiradda saareen ka hortagga goobaha iyo qalabka lagu kaydiyo ama lagu shubo gantaallada.

Khabiirka milatarigu waxa kale oo uu rumaysan yahay in waxyaabaha qarxa oo si weyn ugu soo ururay magaalooyinka gantaalaha dhulka hoostiisa ee Iran, weerar kasta oo lagu qaado xarumahan uu keeni karo qarax leh awood u dhiganta "gariir weyn".

Khabiirka milatarigu sidoo kale wuxuu aaminsan yahay in walxaha qarxa ee si weyn ugu urursan magaalooyinka hoos ku yaalla ee gantaallada Iran, ay ka dhigan tahay in weerar kasta oo lagu qaado xarumahan uu keeni karo qarax awooddiisu la mid tahay "gariir weyn."

Si kale haddii loo dhigo, xitaa hal weerar oo toos ah oo lagu beegsado saldhigyadan hoos ku yaalla ayaa sababi kara burbur baaxad leh.

Intaa waxaa dheer, inta badan gantaallada Jamhuuriyadda Islaamka waxay yaallaan dhulka hoostiisa mana aha kuwo si fudud loo burburin karo.

Sidoo kale waxaa muhiim ah in la ogaado in, si ka duwan xarumaha nukliyeerka oo lahaa goobo cayiman iyo meelo kooban, bakhaarrada gantaallada ee Ilaalada Kacaanka (IRGC) ay ku kala firirsan yihiin ku dhowaad dhammaan Iran, isla markaana burburinta dhammaantood ay farsamo ahaan aad u adag tahay.

Mr. Azizi, oo ku takhasusay cilmi-baarista siyaasadda dibadda ee gobolka ee Jamhuuriyadda Islaamka, ayaa yiri: "Heerka ay Iran ku soo celisay awooddeeda gantaallada waa arrin labaad, maadaama aan si dhab ah loo garaacin."

Si kale haddii loo dhigo, gantaallada Iran si weyn looma beegsamin xilligii uu dagaalka socday, dib u soo kabashadooda ma aha arrin mudnaanta koowaad ah.

"Su'aasha ugu weyn waxay tahay heerka ay awoodday in ay ku horumariso awooddeeda gantaallada. Intii uu socday dagaalka, waxay garatay in dhammaan gantaallada aysan awoodin in ay gaaraan Israel, waxaana kaliya taxanaha gantaallada Fatah, oo la isticmaalay maalmaha ugu dambeeyay ee dagaalka, lahaa awood uu ku gaaro bartilmaameedka heer guul sare leh."

Hamidreza Azizi wuxuu intaa ku daray in mas'uuliyiinta milatariga Iran ay u badan tahay inay diiradda saareen horumarinta noocan gantaalka intii uu socday muddadan, isla markaana ay u dhaqaaqeen horumarinta gantaallada shidaalka adag ku shaqeeya.

Waxaa jira caddeymo arrintan taageeraya. Bishii November ee sanadkan, CNN ayaa werisay in Shiinuhu u diray Iran 2,000 tan oo ah sodium perchlorate, walax loo adeegsado soo saarista shidaalka adag ee gantaallada.

Fariimaha is khilaafsan ee Iran

Dhammaan arrimahan waxay u badan tahay inay Israel ka dhigeen inay ka welwelsan tahay in Iran ay ballaarin karto awooddeeda gantaallada.

Sidoo kale, waxa la sheegay in Isniinta, Iran ay sameysay tababar gantaal, taas oo qaar ka mid ah warbaahinta ay xaqiijiyeen, qaarna ay diideen, waa tusaale kale oo muujinaya tallaabooyinka Jamhuuriyadda Islaamka.

Tani waxay muujinaysaa in dhinaca Iran ay isku dayayso inay fariin u diro Israel; fariin tilmaamaysa diyaar-garowga Tehran ee ka jawaabista wareeg cusub oo weeraro ah oo ka yimaada dhinaca kale.

Isla waqtigaas, qaar ka mid ah khubarada milatariga ayaa aaminsan in mid ka mid ah isbeddelada ka dhacay nidaamka dhanka go'aan qaadashada ee Jamhuuriyadda Islaamka uu yahay nooc qarsoodi ah oo ku saabsan awoodaha militari ee Iran, hababka ay u dhaqanto, iyo qorshayaasheeda.

Tani waxay la jaanqaadaysaa wararka is khilaafsan iyo kuwa mugdiga ah ee ku saabsan tijaabooyinka gantaallada. Si kale haddii loo dhigo, Iran waxay ula dhaqantaa awooddeeda militari si qarsoodi ah oo ujeeddooyin siyaasadeed leh, taas oo adkeynaysa in si cad loo fahmo niyaddeeda dhabta ah.

Su'aal kale ayaa ah in, sida ay warbaahinta qaar ee Israel sheegayaan, Iran ay isku diyaarinayso in ay fuliso weerar ka hortag ah (preemptive attack) oo ka dhan ah Israel.

Su'aasha kale ayaa ah, sida ay qorayaan qaar ka mid ah warbaahinta Israa'iil, Iran ayaa isu diyaarinaysa inay weerarro qorshaysan ku qaado Israa'iil.

Ugu yaraan, taariikhda khilaafaadka labada dhinac waxay muujinaysaa in dhinaca Iran uu mar walba lahaa hab-dhaqan falcelin ah oo uusan waligiis aheyn kan bilaabaya weerarka. Intaa waxaa dheer, ka dib dagaalkii 12-ka maalmood, Tehran wali ma awoodo in ay dib u hagaajiso awoodaha difaaceed ee si liita.

Natiijo ahaan, marka laga eego dhinaca farsamada, waxay u muuqataa mid aan macquul ahayn in ay Iran xilligan weerar bilaawdo.

Muxuu Netanyahu ka raadin doonaa Ameerika?

Xaaladahan oo kale, oo loo qaato in waxa la sheegay ay run yihiin, sidee loo falanqeyn karaa habka ay u wajahayaan saraakiisha Israel? Benjamin Netanyahu ma isku dayi doonaa inuu ku qanciyo Donald Trump inuu mar kale weeraro militari ku qaado Iran inta uu ku guda jiro booqashada Mareykanka, sida ay sheegayaan qaar ka mid ah warbaahinta Israel iyo Mareykanka?

Duruufaha jira, barnaamijka gantaallada Iran ma yahay mid khatar degdeg ah ku ah amniga Israa'iil oo ku dhiirigelinaya madaxweynaha Maraykanka inuu weerar kale ku qaado Iran si meesha looga saaro?

Hamidreza Azizi, isagoo ka hadlayo muhiimadda ay leedahay in la beddelo fikirka istiraatiijiga ah ee masuuliyiinta Israel ka dib dhacdadii 7-dii Oktoobar, ayaa yiri:

"Israel hadda mar dambe ma kala saarayso khataraha muddada-gaaban iyo kuwa muddada-dheer. Xitaa khataraha muddada-gaaban si dhab ah ayay u qaadataa waxayna qaaddaa tallaabooyin lagu baabi'inayo."