USA i Ukraina sygnalizują postęp w rozmowach pokojowych w Genewie

Negocjatorzy ze Stanów Zjednoczonych i Ukrainy uzgodnili „zaktualizowane i dopracowane ramy pokojowe" i planują kontynuować „intensywne" prace nad planem pokojowym w nadchodzących dniach, ogłosiły w niedzielę oba kraje.

Wspólne oświadczenie podkreśla, że rozmowy w Genewie nad planem wspieranym przez USA, które uznaje się za zakończone, były „bardzo owocne".

Sekretarz stanu USA Marco Rubio powiedział, że osiągnięto „ogromny postęp" w dopracowywaniu planu, który Rosja – w przeciwieństwie do przywódców w Kijowie i Europie, którzy uważają, że zbytnio sprzyja Kremlowi – przyjęła ostrożnie.

Pierwotny projekt planu, którego szczegóły wyciekły w zeszłym tygodniu, został ostrożnie przyjęty przez Rosję, ale nie przez przywódców w Kijowie i Europie, którzy uznali go za zbyt korzystny dla Kremla.

Zwracając się w poniedziałek rano do szwedzkiego parlamentu, Zełenski nazwał to „kluczowym momentem" dla Ukrainy.

„Putin chce prawnego uznania tego, co ukradł, chce złamać zasadę integralności terytorialnej i suwerenności. To jest główny problem," powiedział, dodając, że rosyjski prezydent chce tego nie tylko od Ukrainy, „ale od całego świata".

Wyjaśnił, że Ukrainie udało się utrzymać na stole negocjacyjnym „wrażliwe kwestie", takie jak uwolnienie wszystkich ukraińskich jeńców wojennych, podkreślając, że wciąż jest wiele do zrobienia, aby osiągnąć „prawdziwy pokój".

W niedzielny wieczór Rubio powiedział dziennikarzom, że zespoły negocjacyjne w Genewie miały „bardzo udany dzień".

Wyjaśnił, że głównym celem było zawężenie „otwartych kwestii" z 28-punktowego planu USA, i że stronom udało się to osiągnąć „w znacznym stopniu".

Jednak najwyższy dyplomata USA podkreślił, że wszelkie ostateczne porozumienie muszą uzgodnić prezydenci Ukrainy i USA, zanim zostanie ono przedstawione Rosji, oraz że nadal trwają negocjacje w sprawie niektórych kwestii.

Pozytywne relacje ze spotkania pojawiły się kilka godzin po tym, jak Trump oskarżył ukraińskich przywódców o brak „jakiejkolwiek wdzięczności" za wysiłki Stanów Zjednoczonych na rzecz zakończenia wojny rosyjsko-ukraińskiej.

Prezydent USA zwrócił także uwagę, że Europa — gdzie Kijów ma jednych z najlojalniejszych sojuszników — nadal kupuje ropę z Rosji. Moskwa w dużej mierze polega na eksporcie ropy i gazu, aby finansować wojnę w Ukrainie.

Niektóre media podały, że zapoznały się z alternatywnym planem zakończenia wojny, opracowanym przez europejskich sojuszników Ukrainy, na czele z Wielką Brytanią, Francją i Niemcami. BBC nie uzyskało dostępu do tego dokumentu, a Rubio zaprzeczył, jakoby miał o nim jakąkolwiek wiedzę.

Choć projekt amerykańskiego planu nie został opublikowany w całości, w ostatnich dniach wyciekły jego kluczowe szczegóły.

Kontrowersyjne zapisy obejmują zgodę Ukrainy na wycofanie wojsk z części wschodniego obwodu donieckiego, które obecnie kontroluje, oraz międzynarodowe uznanie de facto rosyjskiej kontroli nad Donieckiem, sąsiednim obwodem ługańskim oraz południowym Półwyspem Krymskim, który Rosja anektowała w 2014 r.

Plan przewiduje również zamrożenie granic obwodów chersońskiego i zaporoskiego wzdłuż obecnej linii frontu, a także zgodę Ukrainy na ograniczenie liczebności swoich sił zbrojnych do 600 tys. personelu, z około 880 tys. obecnie.

Projekt kluczowo zawiera zobowiązanie, że Ukraina nie będzie ubiegać się o członkostwo w NATO. Zamiast tego Kijów miałby otrzymać „wiarygodne gwarancje bezpieczeństwa", o których nie podano żadnych szczegółów.

Dokument przewiduje, że Rosja powstrzyma się od atakowania swoich sąsiadów, a NATO zrezygnuje z dalszego rozszerzania się.

Projekt sugeruje również, że Rosja zostanie „ponownie zintegrowana z globalną gospodarką" poprzez zniesienie sankcji i zaproszenie jej do ponownego dołączenia do grupy G7 — co ponownie uczyniłoby ją grupą G8.

Trump dał Ukrainie czas do najbliższego czwartku na zaakceptowanie propozycji, choć po tym, jak sojusznicy Kijowa wyrazili obawy, zaznaczył, że projekt nie jest „ostateczną ofertą".

Rubio powiedział dziennikarzom w niedzielę, że jest „bardzo optymistyczny, że uda się to osiągnąć w bardzo rozsądnym czasie i to już niedługo", niezależnie od tego, czy będzie to czwartek, inny dzień, czy poniedziałek następnego tygodnia.

Przed rozpoczęciem rozmów w Genewie Rubio i Departament Stanu podkreślali, że szeroko omawiany projekt został opracowany przez USA.

Stało się to po tym, jak ponadpartyjna grupa senatorów USA poinformowała, że sekretarz stanu powiedział im, iż projekt jest propozycją rosyjską i nie odzwierciedla stanowiska administracji Trumpa.

Rubio odrzucił tę wersję wydarzeń i podkreślił, że dokument został opracowany przez USA z udziałem Moskwy i Kijowa, a rzecznik Departamentu Stanu nazwał relację senatorów „rażąco fałszywą".

Europejscy przywódcy zauważyli, że podczas niedzielnych rozmów osiągnięto postęp, ale podkreślili, że potrzebne są dalsze działania.

W poniedziałek rano prezydent Finlandii Alexander Stubb napisał na platformie X, że rozmawiał z prezydentem Zełenskim.

„Negocjacje były krokiem naprzód, ale wciąż pozostają do rozwiązania kluczowe kwestie," stwierdził Stubb.

„Każda decyzja należąca do kompetencji UE lub NATO będzie omawiana i podejmowana przez członków UE i NATO w odrębnym procesie."

Premier Polski Donald Tusk opublikował wczoraj na platformie X wiadomość, w której zaznaczył, że wspólnie z przywódcami Francji, Włoch, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Kanady i Japonii jest gotowy pracować nad amerykańskim planem pokojowym.

Dodał jednak, że istnieją wstępne zastrzeżenia do niektórych jego punktów. Polski punkt widzenia ma zostać przedstawiony na rozpoczynającym się dziś szczycie Afryka–Unia Europejska w Luandzie, stolicy Angoli.

Gdy w Genewie trwały rozmowy pokojowe, w niedzielę Rosja kontynuowała ataki na Ukrainę. Rosyjskie drony uderzyły w Charków na wschodzie kraju, poinformowała Państwowa Służba Ratunkowa Ukrainy.

Zginęły cztery osoby, a 17 zostało rannych – przekazał mer miasta Igor Terechow.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Kamila Koronska