ونزوئلا: پیامدهای پیروزی مخالفان چیست؟

ائتلاف مخالفان دولت ونزوئلا پیروزی بزرگی در انتخابات پارلمانی این کشور کسب کرده. این اولین بار در ۱۶ سال گذشته است که مخالفان بر این مجلس مسلط می‌شوند. شاید بخواهید بدانید که این نتیجه به چه تغییراتی منتهی خواهد شد؟

قدرت در دست کیست؟

نظام سیاسی ونزوئلا ریاستی است و رئیس‌جمهور در راس قوه مجریه قرار دارد.

قوه مقننه این نظام سیاسی پارلمان ملی است که تنها از یک مجلس تشکیل شده و ۱۶۷ عضو دارد.

نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری این کشور، در آوریل ۲۰۱۳ و برای یک دوره ۶ ساله انتخاب شد. او عضو حزب سوسیالیست ونزوئلا است که تا پیش از این انتخابات، اکثریت کرسی‌های پارلمان را در اختیار داشت و به همین خاطر در وضع قوانین دلخواهش با مشکل روبه‌رو نمی‌شد. پارلمان ونزوئلا حتی در دوره‌ای به او اجازه داد تا با صدور احکام حکومتی کشور را اداره کند.

ولی آقای مادورو از این به بعد با پارلمانی طرف خواهد بود که در اختیار مخالفانش است. فضای سیاسی در ونزوئلا به شکل سنتی قطبی بوده و مخالفان می‌توانند بسیاری از طرح‌های آقای مادورو را متوقف کنند.

نتیجه احتمالی، بروز جنگ قدرت میان قوه مقننه و قوه مجریه خواهد بود. رئیس‌جمهور می‌تواند طبق قانون طرح‌های مصوب پارلمان را وتو کند، اما تنها در صورتی که این طرح‌ها به تصویب اکثریت مطلق مجلس نرسیده باشند.

آیا آقای مادورو در قدرت باقی می‌ماند؟

دوره ریاست‌جمهوری آقای مادورو در آوریل ۲۰۱۹ به پایان می‌رسد. اما می‌توان او را از آوریل ۲۰۱۶ به بعد با برگزاری همه‌پرسی عزل کرد. برگزاری رفراندوم به چهار میلیون امضا نیاز دارد و بعضی از مخالفان از همین حالا تهدید کرده‌اند که برای برگزاری آن اقدام خواهند کرد.

هوگو چاوز، رئیس‌جمهور سابق ونزوئلا، توانست مخالفانش را در رفراندومی مشابه که در سال ۲۰۰۴ برگزار شد شکست دهد، اما آقای مادورو هیچ وقت به اندازه آقای چاوز در میان مردم محبوب نبوده.

یکی از وعده‌های انتخاباتی مخالفان تصویب طرح عفو سیاستمداران مخالفی بود که توسط دولت آقای مادورو زندانی شده‌اند. خروج آنها از زندان و بازگشتشان به دنیای سیاست رهبری آقای مادورو را با تهدید سیاسی جدیدی روبه‌رو خواهد کرد.

تکلیف "انقلاب بولیواری" ونزوئلا چه می‌شود؟

طی ۱۶ سال گذشته، حزب حاکم سوسیالیست، ابتدا تحت رهبری آقای چاوز و اخیرا هم زیر نظر آقای مادورو، تغییراتی در ونزوئلا بنا بر آرمان سوسیالیستی به وجود آورده.

برای همین بخش بزرگی از درآمد‌های نفتی کشور به برنامه‌های اجتماعی سخاوتمندانه‌ای چون ایجاد مسکن و کاهش فقر اختصاص شده. در عین حال به خیلی از کشورهای حوزه کارائیب و آمریکای مرکزی هم نفت ارزان فروخته شده. اما سقوط قیمت جهانی نفت ادامه این برنامه‌ها را با مشکل روبه‌رو کرده.

برنامه‌های رفاهی حزب سوسیالیست حتی پیش از پیروزی مخالفان در انتخابات پارلمانی با کمبود بودجه روبه‌رو بود.

نمایندگان مخالف، که حالا اکثریت پارلمان را در اختیار دارند، می‌توانند با هرگونه طرح جدیدی که بخواهد سیاست‌های سوسیالیستی ونزوئلا را گسترش دهد مخالفت کنند.

آقای مادورو از هوادارانش خواسته تا "در بسیاری از جنبه‌های سیاسی انقلاب بازنگری کنند" ولی مشخص نکرد کدام جنبه‌ها به بازنگری نیاز دارند.

چه کاری از دست مخالفان ساخته است؟

چیزی که به شکل تاریخی به ائتلاف مخالفان ضربه زده جنگ قدرت داخلی و درگیری‌های درونی بوده.

اما صحبت‌های خسوس توریالبا، دبیرکل این ائتلاف، نشانگر علاقه این ائتلاف به حفظ اتحاد و همکاری در پی پیروزی انتخاباتی است. به گفته او "ما یک برنامه بیشتر نداریم و آن هم ونزوئلا است، ونزوئلای متحد. در این برنامه برای همه جا هست."

او در ادامه و برای اطمینان دادن به رقیبان سیاسی این ائتلاف گفت که "هدف ما از رفتن به پارلمان زیر پا گذاشتن حقوق اقلیت نیست." و به هوادارانش قول داد که "به درستی از این پیروزی استفاده خواهیم کرد."

اما حزب سوسیالیست در ۱۶ سالی که قدرت را در دست داشته بسیاری از مناصب دولتی را به هوادارانش سپرده. واقعیتی که ممکن است اجرای قوانین تصویب شده را برای پارلمان مشکل کند.

وضع اقتصاد چه می‌شود؟

اقتصاد ونزوئلا با مشکلات فراوانی روبه‌رو است.

مشکلات ناشی از تورم سرسام‌آور، کمبود مایحتاج اساسی و کاهش درآمدهای نفتی به این زودی‌ها برطرف نخواهد شد.

یکی از مشکلات اصلی ونزوئلا وابستگی تقریبا کامل این کشور به نفت است که با سقوط قیمت جهانی مواجه شده.

به نظر می‌رسد که قیمت نفت پائین باقی خواهد ماند. ایجاد تنوع در تولیدات، کلید بهبود وضعیت اقتصادی است، اما این کار به زمان زیادی نیاز دارد، آن هم در کشوری که از دهه‌ها پیش تنها بر تولید نفت تمرکز کرده.

ادعای مطرح شده از طرف مخالفان این است که سوءمدیریت دولت بر مشکلات ونزوئلا افزوده. ولی در هر صورت تغییر کارمندان شرکت‌های دولتی، از جمله شرکت نفت، به زمان نیاز دارد و احتمالا با مخالفت قوه مجریه مواجه خواهد شد.

خیلی‌ها می‌گویند که کمبودها و صف‌های طولانی برای تهیه مایحتاج اصلی دلیل رای دادنشان به ائتلاف مخالفان بود. اما حذف قیمت‌گذاری دستوری، که به اعتقاد بسیاری از مردم مسبب اصلی کمبودها است، شاید به رویارویی فقرای ونزوئلایی با قانونگذاران جدید بیانجامد.

و نرخ ارز هم بعید است که بلافاصله آزاد اعلام شود.

پارلمان می‌تواند در کوتاه‌مدت خواهان انتشار شاخص‌های اقتصادی دقیق شود، اتفاقی که در یک سال گذشته نیفتاده و بسیاری از ونزوئلایی‌ها هیچ ایده‌ای از عمق مشکلات اقتصادی کشور ندارند.