بیت‌المقدس، کانون ترس و نفرت

شهر بیت‌ المقدس در قلب مناقشه اسرائیل و فلسطینیان قرار دارد. هر دو طرف این شهر را پایتخت خود می دانند و به اماکن مذهبی واقع در این شهر که نمادهای ملی آنها نیز هست، احترام می گذارند.

ولی در حالی که غالبا امکان دارد این مناقشه را در پلاژها و بارهای تل‌آویو، نادیده گرفت، در شهر بیت‌المقدس این مناقشه و تنفری که ایجاد شده همیشه به شدت احساس می شود.

برخی از مردم دوست دارند بیت‌المقدس را شهر صلح بخوانند. ولی در واقع این شهر مقدس یکی از ناآرامترین شهرهایی است که بتوان تصور کرد. حتی در مواقع آرام نیز تنها پرده نازکی این مناقشه و نفرت را پوشانده است.

صحنه چهارشنبه شب گذشته، در ایستگاه مرکزی اتوبوس اسرائیل در بیت‌المقدس، نمونه کوچکی از جو حاکم بر این شهر بود. در این ایستگاه یک فلسطینی با چاقو به یک زن اسرائیلی حمله کرد.

پلیس می گوید هنگامی که راننده در اتوبوس را قفل کرد، مرد مهاجم فلسطینی نتوانست وارد اتوبوس شود و متعاقبا به دست یک واحد گشت ویژه، به ضرب گلوله کشته شد.

ولی ترس و وحشت ناشی از این که پلیس موفق نشد، ضارب دیگری را که در ایستگاه اتوبوس بود، دستگیر کند باعث شد یک اعلام خطر امنیتی برای چند ساعت رعایت شود.

احساسات مردمی که در صحنه حمله جمع شده بودند، آمیخته ای از خشم، ترس و مقاومت بود.

چند مرد روحانی بازوهای همدیگر را گرفته و در حالی که می رقصیدند آوازهای یهودی می خواندند. پزشکان چند زن گریان و وحشت زده را که دچار حمله عصبی شده بودند، مداوا می کردند.

چند مرد نقابدار کاملا مسلح از یک واحد زبده دیگر پلیس مرزی، به داخل ساختمان دویدند. صدای یک پسر تقریبا دوازده ساله اسرائیلی را شنیدم که با وجود نگرانی، در حین صحبت تلفنی با مادرش با شجاعت آرامشش را حفظ کرده بود. مادر این پسر حتما نگران شده و برای آوردن پسرش به راه افتاده بود.

گسترش شهر بیت‌المقدس

بیش از دو سال است که شهر بیت‌المقدس به طور خطرناکی در حال جوش و خروش و پر تنش است. دولت بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل بر این موضوع پافشاری می کند که ساختن خانه برای یهودیان، در هر بخشی از بیت‌المقدس که نیاز آن احساس شود، یک حق ملی است. دولت اسرائیل بیت‌المقدس را یک شهر تقسیم نشده و پایتخت ابدی اسرائیل می داند.

حمایت دولت اسرائیل از گسترش شهرک های یهودی نشین در بخش هایی از بیت‌المقدس که در جریان جنگ ۱۹۶۷ به اشغال اسرائیل درآمد، هویت بعضی ازقسمت های شهر را تغییر داده. بیشتر کشورهای جهان این مناطق را سرزمین های اشغالی می خوانند.

فلسطینیان احساس می کنند که از خانه های خودشان بیرون رانده می شوند. آنها معتقدند که اشتهای اسرائیل برای زمین، موجب بلعیده شدن سرزمینشان می شود و از آنچه که به نظر آنان یک ایدئولوژی ملی با هدف سلطه اسرائیل و یهودیت است، متنفرند.

پس از دو هفته خشونت، دولت اسرائیل که از جانب شهروندانی که به دلایل کافی نگران امنیت خود بودند، تحت فشار قرار گرفته بود، تدابیر امنیتی را در بیت‌المقدس افزایش داد. یک مقام ارشد به من گفت که ممکن است یک راه حل امنیتی کامل وجود نداشته نباشد.

اسرائیل به مدت تقریبا ۵۰ سال تلاش کرده بیت المقدس غربی را با بخش شرقی اشغالی این شهر متحد و یک پارچه کند. حمل و نقل عمومی و سیستم جاده ها هم اکنون ادغام شده اند.

یهودیان، اکنون در جاهایی که قبلا همه ساکنان آن فلسطینی بودند و در بعضی نقاط درست در قلب محله های فلسطینی نشین اسکان یافته اند.

نوجوانان معمولی

ولی چرا فلسطینی ها یک چنین جنایات وحشتناکی را که به نظر می رسد بدون دلیل خاص صورت گرفته و صرفا عابران را هدف قرار داده، مرتکب شده اند؟ بعضی از حمله کنندگان جوانان تحصیلکرده ای اند که از لحاظ امنیتی سوء سابقه ای نداشته اند.

وقتی با خالد ماهانیه، پدر حسن ماهانیه، نوجوان پانزده ساله ای که به جوان های اسرائیلی در یک شهرک یهودی نشین در بیت المقدس شرقی حمله کرده و آنها را به سختی مجروح کرده بود صحبت می کردم نتوانست توضیحی بدهد.

حسن در حین حمله به ضرب گلوله کشته شد؛ پسرعموی ۱۳ ساله اش نیز که همدستش بود زیر یک اتومبیل ماند و به شدت صدمه دید.

دولت اسرائیل این حملات را ناشی از تحریک و تهییج جوانان فلسطینی توسط تندروهای سیاسی و مذهبی می داند. در یک نوار ویدیویی که انتشار یافته، یک روحانی مسلمان در نوار غزه دیده می شود که چاقوی خود را تکان می دهد و از فلسطینیان می خواهد گلوی یهودیان را ببرند.

خالد ماهانیه، به من گفت از سال قبل که تلفن هوشمند پسرش شکسته شده بود، تلفن تازه ای برایش نخریده بود و او به اینترنت و موبایل دسترسی نداشت.

خالد حتی تلویزیون را هم کنار گذاشته بود چون معتقد بود فرزندانش باید مطالعه کنند و با هم حرف بزنند. هنگامی که خالد می گفت پسرش نمونه یک نوجوان معمولی بود و سیاسی و به طور یقین رادیکال نبود، به گریه افتاده بود.

بسیاری از فلسطینیان به من می گفتند علت این حملات این است که نسل جدید فلسطینی به این حقیقت پی می برد که احساس حقارت و بی عدالتی های ناشی از اشغال سرزمین های فلسطینیان از جمله بیت‌المقدس شرقی، به چشم انداز آینده اش لطمه خواهد زد.

آخرین ضربه، این باور گسترده بود که اسرائیل تصمیم دارد به یهودیان اجازه دسترسی بیشتری به محوطه مسجد الاقصی در بیت‌المقدس را بدهد؛ مکانی که فلسطینیان آن را حرم الشریف و اسرائیلی ها آن را کوه معبد می خوانند.

دور باطل

توسل بیش از حد اسرائیل به زور برای دفاع از مردمش نیز به افزایش خشونت ها دامن می زند. انتقاد از کشتن برخی از مهاجمان در اثر تیراندازی، تنها توسط محمود عباس رئیس حکومت خودگردان فلسطینی، صورت نگرفته.

دولت اسرائیل نقشه تغییر وضعیت اطراف مسجد الاقصی را تکذیب می کند و می گوید آشوبگران با نشر شایعات بی اساس به ناآرامی دامن می زنند.

ولی در معرض خطر بودن حرم الشریف را بسیاری از فلسطینیان قبول دارند، این احساس خطر هنگامی تقویت می شود که شاهد گسترش شهرک های یهودی نشین واقع دربخش اشغالی بیت المقدس هستیم.

خشونت، به طور ناگهانی و بدون دلیل بروز نمی کند و باید شرایط و موقعیت بروز آن را در نظر گرفت. مسئله اصلی، مناقشه لاینحل فلسطینیان و یهودیان است. این مناقشه عامل اصلی تمام خشونت هایی است که این شهر را به لرزه در آورده.

یک بخش بزرگ مناقشه، اشغال نظامی سرزمین های فلسطینی از جمله بیت المقدس شرقی است؛ اشغالی که تقریبا ۵۰ سال ادامه داشته. امکان ندارد که تاثیر این اشغال را که همواره سرکوبگر و حتی می تواند بی رحمانه باشد، نادیده گرفت.

این اشغال موجب حس نفرت و نومیدی در نسل بعدی فلسطینیان شده و در برخی موارد به صورت یک خشم کشنده درآمده. در هفته گذشته بیت المقدس صحنه فوران تنش و تنفر دو طرف نسبت به یکدیگر بود.

نسل ها خون ریزی بین عرب ها و یهودیان، تاریخ مدرن بیت‌المقدس را جریحه دار کرده. مرگ، به ویرانی، عمل تلافی جویانه، تلافی متقابل و در نتیجه کشتار بیشتری منتهی می شود. هیچ رهبر یا سیاستمداری قادر نبوده این دایره مرگبار را قطع کرده و صلح برقرار کند.

آنچه که یک تراژدی و نگران کننده است، این است که در حال حاضر هیچ کس تلاشی نمی کند.