افزایش فشارها برای بستن حزب نهضت اسلامی تاجیکستان

پس از نشر نامه حزب نهضت اسلامی تاجیکستان به سازمان ملل متحد و چند سازمان و کشور سهیم در توافق صلح این کشور (در سال ۱۹۹۷)، انتقادها و اقدامات برای بستن این حزب مخالف دولت افزایش یافته است.

در تازه‌ترین این تحولات، خدای‌بردی خالق‎‌نظر، رئیس مرکز مطالعات راهبردی تاجیکستان، که یک نهاد وابسته به ریاست جمهوری این کشور است، روز امروز دوشنبه 6 ژوییه/۱۵ تیر در نشستی مطبوعاتی خواستار بستن حزب نهضت اسلامی شد.

آقای خالق‌نظر در پاسخ به سؤال خبرنگاران که اگر حکومت از شما برای بستن حزب نهضت اسلامی مشورت بخواهد، چه می‌گویید، گفت: "ما بر اینیم، هر حزبی که قانون شکنی می‌کند، باید بسته شود." وی افزود که همه روزه رسانه ها از قانون شکنیهای اعضای این حزب خبر می‌دهند و "ما جانبدار آنیم که چنین حزبهایی در جای خود نشانده شوند."

حزب نهضت اسلامی پنج روز قبل <link type="page"><caption> در نامه‌ای</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/world/2015/07/150701_l30_ea_tajikistan_nehzat_eslami_petition" platform="highweb"/></link> به سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، روسیه، ایران و چند سازمان و کشور دیگر میانجیگر صلح تاجیکان در اواسط دهه ۱۹۹۰ خواستار مداخله برای پایان دادن به سرکوب مخالفان از سوی دولت شد.

آقای خالق نظر پیشتر در واکنش به این نامه گفته بود که این حزب نمی‌تواند از نام اتحاد نیروهای مخالفان سابق صحبت کند، زیرا اعضای آن تنها ۲۵ درصد از اعضای این اتحاد را تشکیل می‌داده اند. شماری از احزاب سیاسی تحت نظر دولت هم اواخر هفته گذشته در بیانیه هایی از حزب نهضت اسلامی برای "شکوه (شکایت) به بیگانگان" انتقاد کردند.

روز دوشنبه دانشکده اسلامی تاجیکستان به نام امام ابوحنیفه نیز در مطلبی نامه حزب نهضت اسلامی به سازمان ملل و چند سازمان و کشور سهیم در توافق صلح این کشور را "خلاف فرموده و تعلیمات قرآن و سنت" خوانده است.

در این مطلب که در سایت خبرگزاری دولتی "خاور" منتشر شد، آمده است: "شکایت و گله کردن به بیگانگان کار پسندیده و عاقلانه نیست ... امنیت و آسایشتگی، آسوده‌خاطری، استقلال دولتی، فضای سالم و آرام و غیره از جمله افضلیتهایی می‌باشند که می‌بایست به خاطر آنها صبر و تحمل را پیشه کرد."

دانشکده اسلامی می‌افزاید که دو مشکل اساسی با احزاب دینی وجود دارد که "خطرناک و ناکارآمد بودن آنها را در جامعه مسلمانی آشکار می‌کند. یکی این که تشکیل چنین حزبها موجب تفرقه میان مسلمانان می شود و دیگر این که پیروان احزاب دینی فقط خود را مسلمان و به غیر خود همه را 'کافر و مشرک' می شمارند."

واکنش اتحادیه اروپا

دانشکده اسلامی در ادامه می نویسد: "رهبر دولت از نظر دین برای ما اولی‌الامر محسوب می‌شود که اطاعت از او برای ما لازم و واجب است. اطاعت امیران در تعلیمات دین مبین اسلام عبادت است."

این در حالی است که اواخر هفته گذشته پاسخ اتحادیه اروپا به نامه حزب نهضت اسلامی تاجیکستان منتشر شد که در آن از آزار و اذیت اعضای این حزب مخالف در تاجیکستان ابراز نگرانی شده است.

در بیانیه اتحادیه اروپا درباره کثرت‌گرایی سیاسی در تاجیکستان که اواخر هفته گذشته منتشر شد، آمده است این اتحادیه با نگرانیهای حزب نهضت اسلامی که جشن سالگرد امضای سازشنامه صلح را امسال تحریم کرد، همنوا است و از دولت تاجیکستان می‌خواهد به تعهدات خود به سازمان امنیت و همکاری اروپا صادق بماند.

اتحادیه اروپا نوشت: "گزارش نهایی هیات ناظران سازمان امنیت و همکاری اروپا نشان می‌دهد که انتخابات اخیر (در تاجیکستان) در فضای سیاسی محدود و بدون رقابت آزاد و منصفانه برگزار شده است. از آن زمان آزار و اذیت اعضای حزب نهضت اسلامی و نمایش ویدئوهای استعفای آنان از حزب افزایش یافته است."

اتحادیه اروپا از اعلام اتهام "خصوصی‌سازی غیرقانونی (یک کارخانه دولتی) در ۱۶ سال پیش علیه محی‌الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی، نیز ابراز نگرانی کرده و گفته است این اتهامات مورد تردید است."

این اتحادیه همچنین با اشاره به بازداشت شبنم خدایدادوا، یک فعال "گروه ۲۴" در بلاروس، گفته است که فشار فزاینده بر مخالفان دولت در تاجیکستان به اعضای حزب نهضت اسلامی محدود نمی‌شود و از دولت بلاروس خواسته است که خانم خدایدادوا را به تاجیکستان مسترد نکند.

در همین حال، گزارشها حاکی است که طی روزهای اخیر در برخی نواحی تاجیکستان بسیاری از اعضا و جانبداران حزب نهضت اسلامی تحت فشار مقامات محلی از عضویت این حزب خارج شده‌اند. از جمله، قیام‌الدین عوض، رهبر بخش محلی این حزب در شهر دوشنبه، اعلام کرد که اخیرا در دفتر کاری یکی از معاونان شهردار دوشنبه تحت فشار و در حضور پدرش مجبور شده است نامه استعفایش از حزب را امضا کند.

منابع حزب نخضت اسلامی می گویند مقامات محلی در نواحی مختلف تاجیکستان با نوشتن نامه های گروهی از نام اعضای حزب و حتی افراد غیرحزبی و واداشتن رهبران محلی حزب به گذاشتن امضا زیر این نامه ها فعالیت شماری از سازمانهای محلی این حزب در گوشه و کنار کشور را متوقف کرده اند.

حزب نهضت اسلامی می‌گوید نامه‌های گروهی برای خارج شدن از حزب که تحت فشار مقامات امضا شده‌اند، اعتبار قانونی ندارند، اما به گفته تحلیلگران مقامات سعی دارند با این راه شمار اعضای این حزب را "رسما" به حداقل برسانند و زمینه را برای متوقف کردن فعالیت آن هموار کنند.

حزب نهضت اسلامی تاجیکستان تنها حزب مذهبی در آسیای میانه است که تقریبا ۴۰ هزار اعضا و جانبدار دارد. این حزب در دوران جنگ داخلی تاجیکستان (۱۹۹۲ تا ۱۹۹۷) نیرو و پشتوانه اصلی "اتحاد نیروهای مخالفان" محسوب می‌شد. پس از امضای توافقنامه صلح نیروهای مخالفان با توافق ۳۰ درصدی به دولت ادغام شدند.