تاکید وزیر خارجه ایران بر حل بحران یمن از طریق گفتگو

محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران درباره بحران یمن با مقامات عمان و پاکستان گفتگو کرده است.

روز چهارشنبه، ١٩ فروردین (٨ آوریل)، محمدجواد ظریف برای دیداری کوتاه عازم مسقط، پایتخت عمان شد و پس از چند ساعت مذاکره با مقامات عمانی، عازم اسلام آباد، پایتخت پاکستان شد.

بر اساس گزارش خبرگزاریها آقای ظریف در یک کنفرانس مطبوعاتی در اسلام‌آباد گفت: "ما درگیر افراط هستیم و باید با همکاری یکدیگر بحران یمن را حل کنیم. ما معتقد به گفتگوی دوطرف در بحث یمن هستیم."

در این نشست خبری سرتاج عزیز، مشاور نخست وزیر پاکستان در امنیت ملی و امور خارجه نیز شرکت داشت.

آقای ظریف تاکید کرد که پاکستان و ایران باید برای حل بحران یمن همکاری کنند.

وی تاکید کرد که وی در گفتگو با مقامات کشورهای ترکیه، عمان و اکنون پاکستان درباره بحران یمن در مورد ۴ محور آتش‌بس، کمکهای انساندوستانه، گفتگو و دولتی فراگیر بحث و تبادل نظر کرده‌ایم.

به گزارش رسانه‌های پاکستان آقای عزیز نیز در سخنانی در این نشست خبری تاکید کرد که آتش‌بس تنها راه‌حل نیست و راه حل فراگیرتر و جامع‌تری برای تسهیل گفتگوها که مورد تایید سازمان ملل نیز باشد لازم است تا از آن طریق بتوان برای این بحران راه حلی سیاسی پیدا کرد.

پیشتر مقامات وزارت وزارت خارجه ایران هدف از این سفر را بررسی تحولات منطقه و روابط دوجانبه ایران با این دو کشور عنوان کردند. این دیدار در حالی صورت می‌گیرد که عملیات هوایی ائتلاف به رهبری عربستان علیه مخالفان دولت یمن که از حدود دو هفته پیش آغاز شده همچنان ادامه دارد.

در بحران یمن، ایران از شبه‌نظامیان گروه موسوم به انصارالله یا حوثی‌ها، که به اقلیت زیدی مذهب یمن تعلق دارند حمایت می‌کند هر چند تاکید داشته که این حمایت شامل ارسال کمک نظامی نمی‌شود. در مقابل، ائتلاف به رهبری عربستان سعودی حامی عبد ربه منصور هادی است که در پی تصرف پایتخت توسط شبه نظامیان حوثی در ماه سپتامبر سال گذشته، عملا قدرت را از دست داد و بعدا به عدن در جنوب یمن گریخت و با شدت گرفتن عملیات نظامی و پیشروی حوثی‌ها به سوی عدن، از یمن خارج شد.

در حالیکه جمهوری اسلامی ایران و برخی گروه‌های شیعه طرفدار ایران در منطقه به خصوص در عراق و لبنان، با عملیات عربستان در یمن به شدت مخالفت کرده‌اند، دولت عربستان توانسته است حمایت نظامی یا سیاسی شماری از کشورهای منطقه از جمله اکثر اعضای شورای همکاری خلیج فارس و همچنین مصر، اردن، مراکش، ترکیه، پاکستان و افغانستان و چند کشور دیگر را به دست آورد.

آمریکا هم آقای منصور هادی را رئیس جمهور منتخب و دولت او را دولت قانونی یمن دانسته و از ائتلاف به رهبری عربستان حمایت کرده است.

اگرچه عمان در کنار عربستان، امارات، قطر، بحرین و کویت عضو شورای همکاری خلیج فارس است اما به ائتلاف جنگی علیه یمن نپیوسته است. در عوض، دولت عمان پیشنهاد کرده است به منظور حل و فصل بحران یمن، تمامی طرف‌های درگیر در اجلاسی به میزبانی عمان شرکت کنند و وزارت خارجه ایران نیز برگزاری چنین مذاکراتی را تنها راه حل قابل قبول برای این بحران دانسته است.

عملیات نظامی ائتلاف علیه حوثی‌ها در یمن تاکنون کمابیش منحصر به حملات هوایی بوده که بخش اعظم آن توسط نیروی هوایی سعودی انجام گرفته و گفته می‌شود که تا کنون بسیاری از زیرساخت های نظامی مورد استفاده مخالفان دولت این کشور را از کار انداخته است. در عین حال، برخی از ناظران گفته‌اند که با توجه به روند جنگ یمن و نحوه سازماندهی و روش عملیاتی حوثی‌ها و متحدان آنان، ممکن است دیر یا زود ائتلاف به رهبری عربستان ناگزیر شود وارد مرحله عملیات زمینی گسترده در یمن شود. در چنین صورتی، احتمالا عربستان خواستار مشارکت مستقیم واحدهای دریایی و زمینی کشورهای دیگر برای پیاده کردن نیرو و عملیات زمینی شود و پاکستان از جمله چنین کشورهایی است.

دولت پاکستان به رهبری نواز شریف، نخست وزیر، با عربستان روابط دوستانه و نزدیکی دارد و پاکستان همواره از کمک مالی عربستان برخوردار بوده است. وزارت دفاع پاکستان پیشنهاد مشارکت زمینی، هوایی و دریایی در جنگ یمن را به پارلمان ارجاع داده و در انتظار تصمیم نمایندگان است. برخی از نمایندگان پارلمان پاکستان به دلایل مذهبی یا اقتصادی و به منظور تحکیم روابط با عربستان، از مشارکت نظامی پاکستان در جنگ یمن حمایت می‌کنند در حالیکه برخی دیگر، مخالفت چنین مشارکتی هستند و مایل نیستند پاکستان از حد حمایت سیاسی یا تدارکاتی از عملیات عربستان فراتر رود.

با شدت گرفتن جنگ یمن، مقامات ایرانی اخیرا تلاش‌هایی را برای ترغیب سایر کشورها به حمایت از گفتگو بین گروه های مختلف یمنی و مخالفت با راه حل نظامی برای این بحران آغاز کرده‌اند و سفر آقای ظریف به عمان و پاکستان نیز در همین راستا صورت می‌گیرد.

روز گذشته، رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه و از منتقدان سیاست جمهوری اسلامی در منطقه از جمله در یمن، برای دیداری یک روزه به تهران سفر کرد و بخشی از مذاکرات دو طرف به بحران یمن ارتباط داشت. در پایان این دیدار، دو طرف اعلام کردند که در مورد خاتمه دادن به خونریزی در یمن اشتراک نظر دارند. جنگ یمن تا این مرحله نیز باعث تلفات غیرنظامی و آوارگی چند هزار تن از مردم این کشور شده و برحساسیت شرایط سیاسی منطقه افزوده است.

سفر آقای ظریف به عمان و پاکستان در حالی صورت می گیرد که بین نیروهای دولتی مستقر در عدن و شبه نظامیان حوثی که در صدد تصرف این شهر هستند نبرد زمینی سنگین ادامه دارد. برخی کارشناسان گفته اند که در صورت ورود ائتلاف به مرحله نبرد زمینی، ممکن است عملیات زمینی شامل پیاده کردن نیرو در بندر عدن باشد و برای این منظور، مشارکت نیروی دریایی کشورهایی مانند مصر و پاکستان ضرورت خواهد داشت.