انتخابات اسرائیل: 'بوژی' حریف خطرناک 'بی‌بی'

بنیامین نتانیاهو این روز‌ها درگیر نبردی سرنوشت ساز است. او اگر روز سه شنبه این هفته در انتخابات پارلمانی اسرائیل شکست بخورد و نتواند دولت ائتلافی بعدی را تشکیل دهد، هم پست نخست وزیری را از دست خواهد داد و هم به احتمال زیاد از رهبری حزب راستگرای لیکود کنار گذاشته خواهد شد.

برای سیاستمدار کهنه کاری چون آقای نتانیاهو که در اسرائیل وجهه یک رهبر مقتدر و مصمم را دارد، حذف شدن ناگهانی از عرصه سیاسی آن هم توسط رقیبی جوان‌تر و نسبتا کم تجربه به نام اسحاق هرتزوگ، رهبر حزب کارگر، بسیار گران تمام خواهد شد.

در اسرائیل مردم نتانیاهو را «بی‌بی» صدا می‌کنند. لقب هرتزوگ هم «بوژی» است. «بوژی» و «بی‌بی» هر دو از خانواده‌های سر‌شناسی هستند ولی از زمین تا آسمان با هم فرق دارند.

آقای هرتزوگ سخنور زبردستی نیست و در عرصه دیپلماتیک یا امنیتی سابقه درخشانی ندارد؛ مهم‌ترین پست وی در دولت شاید وزارت رفاه و خدمات اجتماعی بوده باشد. این وکیل اهل تل آویو بسیار آرام و ملایم صحبت می‌کند و به خاطر این ویژگی هاست که کسی هرتزوگ را شخصیتی مقتدر و قاطع نمی‌داند که البته ضعف بزرگی برای او محسوب می‌شود. با این حال، به نظر می‌رسد افزایش نارضایتی‌ها از عملکرد اقتصادی و اجتماعی دولت نتانیاهو، به رهبر «کم تجربه» حزب کارگر فرصتی کم نظیر برای رسیدن به قدرت داده باشد.

هرتزوگ اما به تنهایی وارد کارزار انتخاباتی نشده است. او و زیپی لیونی، وزیر امور خارجه پیشین (رهبر حزب هتنوعا) جبهه واحد «اتحاد صهیونیست» را ایجاد کرده‌اند تا شانس پیروزی خود را بیشتر کنند؛ این دو در صورت کنار زدن بنیامین نتانیاهو، قرار است هر یک به نوبت برای دو سال نخست وزیر شوند.

در آستانه انتخابات، «اتحاد صهیونیست» در نظرسنجی‌ها از لیکود پیشی گرفته است اما از آنجایی که هیچ یک از دو حزب به تنهایی قادر به کسب حد نصاب ۶۱ کرسی برای تشکیل دولت نیست، باید با احزاب دیگر ائتلاف کند. در عرصه سیاسی راستگرای اسرائیل، به نظر می‌رسد آقای نتانیاهو برای تشکیل دولت بعدی متحدان بیشتری داشته باشد. بنابراین امکان آن وجود دارد که روز سه شنبه حزب لیکود به رهبری نتانیاهو رای کمتری کسب کند ولی باز هم دولت بعدی را با احزاب راستگرا و مذهبی تشکیل دهد. البته این امکان نیز وجود دارد که لیکود متحمل چنان شکست سنگینی شود که رئیس جمهور اسرائیل، اسحاق هرتزوگ را مامور تشکیل دولت بعدی کند.

مناخم کلاین، استاد علوم سیاسی دانشگاه بارایلان اسرائیل، به بی‌بی سی فارسی می‌گوید: «از سال ۱۹۹۹ میلادی تا به حال حزب کارگر و طیف چپ میانه این قدر در نظرسنجی‌های عمومی بالا نیامده‌اند. انتخابات این دوره برای طیف راستگرا بسیار دشوار خواهد بود.»

دو شخصیت کاملا متفاوت

مطرح‌ترین حریف آقای نتانیاهو مانند خود وی به خانواده‌ای برجسته‌ از طبقه نخبگان سیاسی تعلق دارد. اسحاق هرتزوگ، فرزند حییم هرتزوگ است که بین سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۳ میلادی رئیس جمهوری اسرائیل بود. او همچنین نوه خاخام اسحاق هالوی هرتزوگ، مهم‌ترین مقام مذهبی اسرائیل در زمان تاسیس این کشور است.

تل اشنایدر، وبلاگ نویس ساکن تل آویو به بی‌بی سی فارسی می‌گوید: «هر دو‌ (کاندیدا) یهودی اشکنازی (اروپایی تبار) هستند و در خانواده‌های مرفه‌ای به دنیا آمده‌اند که از‌‌‌‌ همان اول همه چیز به آن‌ها داده شده و از چیزی محروم نبوده‌اند.»

بنیامین نتانیاهو نیز فرزند بن صهیون نتانیاهو، تاریخدان راستگرای معروف است که دستیار زیئو جابوتینسکی، یکی از رهبران مبارز جنبش صهیونیزم بود. پدر آقای نتانیاهو سه سال پیش در سن ۱۰۲ سالگی درگذشت. اونفوذ فکری و ایدئولوژیک عمیقی بر پسرش داشته است.

آقایان نتانیاهو و هرتزوگ هرچند هر دو در ارتش خدمت کرده‌اند، دوران سربازی آن‌ها تفاوت زیادی داشته است که احتمالا بر ویژگی‌های فردی و شگردهای سیاسی آن بی‌تاثیر نبوده.

نتانیاهو در یگان سایرت مَتکَل، زبده‌ترین یگان کماندویی اسرائیل حضور داشته که خطرناک‌ترین ماموریت‌های داخلی یا خارجی به آن محول می‌شود، اما هرتزوگ جوان در سازمان اطلاعاتی ۸۲۰۰ ارتش فعالیت داشته است که در جاسوسی الکترونیک و ماهواره‌ای تخصص دارد.

اسحاق هرتزوگ همچنین پیش از آنکه وارد بازی‌های سیاسی شود وکیل دادگستری بود. او اهل تل آویو است، آرام صحبت می‌کند و به خاطر اندام لاغر و قد کوتاه، جوان‌تر از سن واقعی‌اش (۵۴ سال) به نظر می‌رسد.

تل اشنایدر می‌گوید: «مردم اینجا به صورت بچگانه او می‌خندند. ستاد انتخاباتی هرتزوگ برای اینکه این مشکل را حل کند، مجبور شد عکس‌هایش را فوتوشاپ کند و چین و چروک‌هایی دور و بر چشم‌هایش بگذارد تا برای مردم قابل قبول‌تر شود.»

آقای هرتزوگ گزارش‌های منتشر شده در مورد فوتوشاپی بودن عکس‌هایش را رد کرده است.

گیدون راهات، کار‌شناس موسسه مطالعات دموکراتیک اسرائیل در بیت المقدس، به بی‌بی سی فارسی می‌گوید: «هرتزوگ از خصوصیات بارز رهبران حزب کارگر برخوردار است. عملگراست. در هیچ زمینه‌ای تندرو نیست.»

رهبر حزب کارگر در مقایسه با نتانیاهو، مواضع معتدل تری در عرصه سیاست خارجی دارد. او خواهان از سرگیری روند مذاکرات صلح با فلسطینی هاست و وعده داده است که در صورت رسیدن به قدرت به جای درگیر شدن با دولت اوباما بر سر ایران، با واشنگن همکاری کند. وی به شدت با نطق جنجالی آقای نتانیاهو در کنگره مخالفت کرده بود.

این در حالیست که برخی ناظران معتقدند حتی اگر آقای هرتزوگ پیروز و موفق به تشکیل دولت ائتلافی شود، باز هم نباید از این چهره معتدل در مورد موضوعات بحث برانگیزی چون صلح با فلسطینی‌ها، انتظار زیادی داشت.

مناخم کلاین می‌گوید: «هرتزوگ رهبری در حد شارون، بن گورین، بگین یا رابین نیست. اسرائیل نیاز به رهبرانی در این حد دارد تا بتوانند تصمیمات تاریخی بگیرند، البته من در بین راستگرایان هم چنین رهبرانی نمی‌بینیم.»