داعش در قلمرو القاعده ابراز وجود می‌کند

گروه موسوم به دولت اسلامی با گروه‌های شبه‌نظامی دیگر در سراسر آفریقای شمالی و شبه‌جزیره عرب رابطه برقرار کرده، و آن‌هایی را که بیعت کرده‌اند، به‌عنوان شاخه‌های محلی‌اش پذیرفته است.

آخرین شاخه روز ۲۶ ژانویه در منطقه افغانستان و پاکستان اعلام موجودیت کرد.

اولین شاخه‌های بیرون سوریه و عراق در ماه نوامبر ۲۰۱۴ رسمیت پیدا کردند، زمانی که جهادی‌هایی از مصر و لیبی و الجزایر و یمن و عربستان سعودی با ابوبکر بغدادی، رهبر گروه دولت اسلامی بیعت کردند.

بعضی از آن‌ها که بیعت کردند، در واقع گروه‌های قدیمی بودند که اسم‌شان را به‌ استان‌ها یا "ولایات" دولت اسلامی تغییر دادند، از جمله گروه مصری انصار بیت المقدس و گروه الجزایری جند الخلافه.

فعال‌ترین گروه‌ها، شاخه‌های لیبی و مصر هستند، که با استفاده از شبکه رسانه‌ای دولت اسلامی بی‌وقفه تبلیغ می‌کنند و از حمله‌ها و تلاش‌های‌شان برای اداره امور تعریف می‌کنند.

از بقیه گروه‌ها سروصدای چندانی نیست. به‌عنوان مثال، ولایات یمن و سعودی دولت اسلامی هنوز نه اقدامی کرده‌اند نه کانال تبلیغاتی راه انداخته‌اند.

با این حال گسترش دولت اسلامی اثرش را بر گروه جهادگرای رقیب، یعنی القاعده، گذاشته. گروهی که پیش از دولت اسلامی در بسیاری از این مناطق حضور داشته.

مصر

شاخه دولت اسلامی در مصر، یا ولایت سینا، در حقیقت همان گروه انصار بیت المقدس است که اسمش را عوض کرده. این گروه اولین بار سال ۲۰۱۱ در جریان انقلاب مصر تشکیل شد.

سینا مهم‌ترین گروه جهادی است که تا به امروز در چارچوب دولت اسلامی پذیرفته شده، و از زمان پیوستن به دولت اسلامی در ماه نوامبر سال ۲۰۱۴، با همان سرعت قبلی به عملیاتش ادامه می‌دهد.

البته گروه بلافاصله اسمش را عوض کرد، و ظاهر رسانه‌اش را طوری تغییر داد که جایگاه جدیدش روشن باشد، با نشانی یادآور شاخه‌های دولت اسلامی در عراق و سوریه.

عمده فعالیت‌های این گروه در صحرای سینا است (جایی که ۳۰ ژانویه به تعدادی سرباز حمله کرد و تلفاتی بر جای گذاشت)، اما در قاهره و صحرای غربی مصر هم عملیاتی انجام داده – که می‌تواند نشانه امکان ارتباطی این گروه با شاخه دولت اسلامی در لیبی باشد.

لیبی

شاخه لیبی از ماه نوامبر که رسما به‌عنوان شاخه‌ای از دولت اسلامی پذیرفته شد، فعال‌ترین شاخه بوده و تبلیغ‌هایش بسیار شبیه تبلیغات شاخه‌های دولت اسلامی در سوریه و عراق بوده.

شاخه لیبی در واقع سه گروه یا "ولایت" مجزاست که موجودیت‌ هر سه‌شان در ماه نوامبر اعلام شد: برقه در شرق، طرابلس در غرب و فزان در جنوب.

بیشتر فعالیت‌های شاخه لیبی در کناره ساحلی این کشور رخ می‌دهد، چیزی که از تبلیغات مدام این گروه در مورد حکم‌رانی در این منطقه و حمله‌های وحشیانه و اعدام‌هایش معلوم است. ولایت فزان تا کنون تنها مسئولیت یک حمله را به عهده گرفته.

ولایت برقه بیشتر در دو شهر درنه و بنغازی فعال است. به نظر می‌رسد این ولایت از دل گروه جهادی مجلس شورای شباب الاسلام برآمده باشد – گروهی که ماه اکتبر سال گذشته با دولت اسلامی بیعت کرد.

مهم‌ترین عملیات شاخه لیبی تا به امروز حمله به هتل کورینتیا در طرابلس بوده (۲۷ ژانویه)، که دست‌کم ۹ نفر، از جمله ۵ خارجی، در آن کشته شدند.

الجزایر

شاخه الجزایر دولت اسلامی همان گروه جندالخلافه است که ماه نوامبر سال گذشته با ابوبکر بغدادی بیعت کرد و از آن زمان تا کنون چندان فعال نبوده.

این گروه پارسال از شاخه القاعده در شمال آفریقا انشعاب کرد و به ولایت دولت اسلامی در الجزایر تغییر نام داد. بریدن سر هرو گوردل، توریست فرانسوی، کار این گروه بود، اما بعد از آن دیگر بی‌سروصدا بوده‌اند.

ماه دسامبر گزارش شد که نیروهای الجزایری رهبر گروه، خالد ابوسلیمان (یا همان عبدالمالک گوری)، را کشته‌اند. اما خود گروه حتی به این خبر هم واکنشی نشان نداد.

یمن و عربستان سعودی

ماه نوامبر ۲۰۱۴ ابوبکر بغدادی ناگهان "ولایت"های یمن و عربستان سعودی را هم به فهرست "ولایات" دولت اسلامی اضافه کرد، اقدامی که خشم شاخه القاعده در یمن را برانگیخت.

این شاخه‌های جدید تا کنون عملیاتی انجام نداده‌اند، حتی کانال تبلیغاتی هم راه نیانداخته‌اند، اما صرف اعلام وجودشان نوعی دهن‌کجی به القاعده است، که باید برای رسیدن به جایگاه رهبری جهاد در دنیا با دولت اسلامی رقابت کند.

ماه ژوئن سال ۲۰۱۴ که دولت اسلامی در سوریه و عراق اعلام خلافت کرد، القاعده به یک نقد سربسته بسنده کرد. اما از ماه نوامبر که دولت اسلامی در سرزمین‌های قلمرو القاعده هم اعلام موجودیت کرد، نقدها علنی و گزنده شد، به‌نحوی که شاخه‌های مختلف القاعده آشکارا و با لحنی تند دولت اسلامی را محکوم کردند.

افغانستان-پاکستان

شاخه افغانستان-پاکستان تنها شاخه‌ای است که بعد از موج اول بیعت با دولت اسلامی (در ماه نوامبر ۲۰۱۴) اعلام موجودیت کرده.

آن‌طور که گفته می‌شود، رهبر ولایت جدید حافظ سعید خان است، از فرماندهان سابق طالبان در پاکستان.

دو هفته پیش فیلمی منتشر شد که در آن ۱۰ فرمانده جهادی از افغانستان و پاکستان با حافظ سعید خان به‌عنوان نماینده دولت اسلامی در افغانستان و پاکستان بیعت می‌کردند. در همان فیلم سر یک سرباز پاکستانی را هم بریدند.

شاخه تازه‌تأسیس به نام "ولایت خراسان" شناخته می‌شود، منطقه‌ای که به گفته دولت اسلامی شامل افغانستان، پاکستان و "سرزمین‌های اطراف" است.

اعلام حضور دولت اسلامی در افغانستان و پاکستان دهن‌کجی دیگر – و شاید بزرگ‌تری – است به القاعده و طالبان که تا کنون مهم‌ترین نیروهای جهادی در این منطقه بوده‌اند.

مناطق دیگر

بعد از شاخه افغانستان و پاکستان، "ولایت" دیگری رسما به مجموعه "ولایات" دولت اسلامی اضافه نشده، اما گزارش‌هایی منتشر شده که گروه‌های جهادی در نقاط مختلف دنیا با دولت اسلامی بیعت کرده‌اند.

اخیرا در نشریه اینترنتی انگلیسی زبان دولت اسلامی (دابق) اشاره شده بود که احتمالا خبرهای دیگری در راه است.

شماره ماه نوامبر دابق، که بعد از اعلام ولایت‌های جدید از سوی ابوبکر بغدادی منتشر شد، از گروه‌هایی بی‌نام در قفقاز و اندونزی و فیلیپین و نیجریه یاد کرده بود، که به ادعای این نشریه با دولت اسلامی بیعت کرده و پذیرفته شده‌اند.

در گزارش دابق آمده بود که تأسیس "ولایت‌های" جدید بعد از آن‌که شرایط لازم مهیا شود، اعلام می‌شود.

نام بردن از نیجریه می‌تواند اشاره‌ای باشد به بوکو حرام که تازگ دستگاه تبلیغاتیش – ظاهرا با کمک عوامل رسانه‌ای دولت اسلامی – تقویت شده.