آیا می‌توان دست داعشی‌ها را از شبکه‌های اجتماعی کوتاه کرد؟

پیکارجویان در کنار اقداماتشان در میدان‌های جنگ در عراق، در چند هفته گذشته جنگی تبلیغاتی را در شبکه‌های اجتماعی آغاز کرده‌اند، و به انتشار عکس‌های تکان‌دهنده، ویدیوهای تبلیغاتی و خبررسانی درباره تازه‌ترین تحولات در مورد تلاش‌هایشان برای سرنگونی دولت عراق پرداخته‌اند.

داعش که در بطن شورش‌ها قرار دارد، از یک اپلیکیشن کامپیوتری آندروید استفاده می‌کند که بطور خودکار از طرف کاربر توییت می‌کند، و با تکیه بر هشتگ‌های هماهنگ شده سعی می‌کند محتوای مورد نظرش را در توییتر پرطرفدار کند.

دولت عراق با مسدود کردن شبکه‌های اجتماعی، و همچنین قطع کامل امکان دسترسی به اینترنت در برخی استان‌ها به این اقدامات پاسخ داده است. اما بعضی از فعال‌ترین حساب‌های کاربری اسلام‌گراها هنوز هم فعال هستند، و از جمله مسلمانان را به پیوستن به مبارزه تشویق می‌کنند.

اخیرا داعش ویدیوهایی برای جذب نیرو در وب‌سایت یوتیوب منتشر کرد. این ویدیوها بعدا از روی این سایت برداشته شدند، اما بی‌بی‌سی بر این باور است که سه مردی که در آنها دیده می‌شوند، هنوز با نام‌های مستعار جنگی در توییتر فعال هستند.

اما چرا این حساب‌های کاربری پاک نشده اند؟ بی‌بی‌سی با شماری از شبکه‌های اجتماعی صحبت کرده است.

همه آنها گفتند که وب‌سایت‌هایشان را از نظر تبلیغات تروریستی بطور دایمی زیر نظر ندارند، ولی به درخواست‌های دولت‌ها و افراد برای حذف محتوای توهین‌آمیز پاسخ می‌دهند.

یک سخنگوی توییتر گفت که این شرکت مطالبی را که ناقض مقررات باشند، حذف می‌کند.

طبق مقررات توییتر، تهدید به خشونت و "ترویج فعالیت‌های غیرقانونی" در این وب‌سایت ممنوع است. سخنگوی توییتر اضافه کرد که این وب‌سایت گزارش‌های رسانه‌ها درباره پُست‌های تنش‌آفرین را زیر نظر نمی‌گیرد.

محتوای افراطی

بسیاری از پیکارجویان در توییتر کاربران را به حساب‌های کاربری‌شان در وب‌سایت Kik هدایت می‌کنند. این وب‌سایت که یک سرویس پیامک‌رسان شبیه واتس‌اپ و بلک‌بری ارائه می‌کند، امکان گفتگوهای دست‌جمعی را برای کاربران فراهم می‌کند.

به‌علاوه، از این سرویس می‌توان برای ارسال پیام‌های خصوصی رایگان هم استفاده کرد. Kik که حدود ۱۲۰ میلیون کاربر دارد، حاضر به اظهار نظر نشد. ابزار دیگری که مورد استفاده قرار می‌گیرد، وب‌سایت Ask.fm است که به کاربران امکان پرسیدن سوال از دیگران را فراهم می‌کند. یکی از کاربران Ask.fm کاربران را در مورد نحوه پیوستن به پیکارجویان داعش در عراق، و همچنین سلاح‌هایی که موقع از راه رسیدن در اختیارشان قرار می‌گیرد، راهنمایی می‌کرد.

وب‌سایت Ask.fm که قبلا در چارچوب مسائلی مربوط به آزار و اذیت اینترنتی جنجال‌آفرین شده بود، چند روز پیش به بی‌بی‌سی گفت که اجازه انتشار پُست‌های حاوی دعوت به خشونت و فعالیت‌های جنایت‌کارانه را نمی‌دهد.

یک سخنگوی این وب‌سایت گفت: "طبق گزارش‌های رسانه‌ها، شرکت در حال بررسی شمار زیادی از پروفایل‌هاست و مطابقت آنها را با شرایط استفاده از Ask.fm ارزیابی می‌کند. وب‌سایت آمادگی دارد که در صورت درخواست مراجع قانونی در چارچوب تحقیقات رسمی با آنها همکاری کند."

اما با گذشت حدود یک هفته، حساب‌های کاربری جهادی‌ها در Ask.fm همچنان فعال هستند. وب‌سایت‌های اجتماعی دیگر، از جمله فیسبوک و یوتیوب، در حذف محتواهای افراطی موفق بوده‌اند.

شرکت گوگل که مالک یوتیوب است، در جواب به سوالی در این مورد گفت که ویدیوها را "وقتی کاربران آنها را گزارش می‌کنند"، حذف می‌کند. یک سخنگوی این شرکت اضافه کرد که حساب‌های کاربری را که توسط اعضای سازمان‌های تروریستی خارجی ایجاد شده باشد و به‌صورت رسمی در جهت منافع این گروه‌ها مورد استفاده قرار گیرند، می‌بندد و در تشخیص ماهیت این گروه‌ها به فهرست وزارت خارجه استناد می‌کند.

او گفت: "ما به ویدیوهایی که به‌وضوح ماهیت خبری یا مستند دارند، اجازه انتشار می‌دهیم، اما آنها را با اخطارها و محدودیت‌های سنی مناسب منتشر می‌کنیم."

بی‌بی‌سی متوجه شده که فیسبوک محتواهایی را که از طرف کاربران گزارش شده، حذف می‌کند. طبق مقررات این وب‌سایت، سازمان‌های تروریستی و گروه‌هایی که افراطی‌گری را ترویج می‌کنند، حق انتشار محتوا در آن را ندارند.

توماس مارتینسن، خبرنگار بی‌بی‌سی که به بررسی وضعیت پیکارجویان در شبکه‌های اجتماعی پرداخته، می‌گوید که حساب‌های کاربری فیسبوکی که او با آنها در تماس بوده، اوایل هفته گذشته تعطیل شده‌اند. اما بسیاری از حساب‌های کاربری که توسط شرکت‌های مالک شبکه‌های اجتماعی بسته شده‌اند، خیلی زود دوباره با نام کاربری دیگری ظاهر شده‌اند، و پیکارجویان در جاها و وب‌سایت‌های مختلف در مورد تغییر شناسه‌های کاربری تبلیغ می‌کنند.