اجلاس شرم‌الشیخ؛ حمایت از سیاست مصر درباره غزه

یک روز پس از اعلام آتش بس یکجانبه اسرائیل در نوار غزه، حسنی مبارک رئیس جمهور مصر میزبان سران تعدادی از کشورهای اروپایی و خاورمیانه به همراه بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد در شهر ساحلی شرم‌الشیخ می‌شود.

با آنکه برخی از تحلیل‌گران اهداف کنفرانس شرم‌الشیخ را «مبهم» دانسته‌اند، اما به نظر می‌رسد هدف از برگزاری این کنفرانس در مصر تقویت سیاسی «محور میانه‌روی» در خاورمیانه و گفتگو در باره راههای تحکیم ثبات در نوار غزه پس از جنگ ۲۲ روزه اسرائیل و حماس در این منطقه باشد.

قرار است سران فرانسه، آلمان، ایتالیا، اسپانیا، ترکیه و اردن در کنار بان کی مون در کنفرانس شرم‌الشیخ شرکت کنند. حضور گوردون براون نخست وزیر بریتانیا و محمود عباس رئیس دولت خودگردان فلسطین نیز در این کنفرانس محتمل است، گر چه هنوز قطعی نشده است.

یکی از اهداف کنفرانس شرم‌الشیخ قاعدتا حمایت از حسنی مبارک است که در طول جنگ ۲۲ روزه غزه، هدف انتقاد بسیاری از محافل سیاسی در خاورمیانه قرار گرفت.

آقای مبارک بخصوص از سوی ایران، حماس و حزب‌الله متهم شد که با جلوگیری از بازگشایی گذرگاه مرزی رفح مانع کمک رسانی موثر به مردم نوار غزه شده است. این اتهام مورد اشاره تلویحی کشورهای سوریه و قطر نیز قرار گرفته است.

با این حال، به نظر می‌رسد که نگرانی آقای مبارک مربوط به اتهام چند کشور و گروه نباشد، بلکه دولت مصر از تبلیغات دامنه‌داری که از سوی برخی رسانه‌های عربی و جهانی علیه سیاست این کشور در برابر جنگ اسرائیل علیه حماس صورت گرفت و گویا تاثیر گسترده‌ای بر افکار عمومی اعراب و مسلمانان بر جای گذاشت، نوعی نگرانی پیدا کرده است.

دولت مصر البته سیاست خود را در برابر جنگ نوار غزه و حتی باز نکردن مرز رفح را به سود فلسطینی‌ها می‌داند و تاکید می‌کند در حالی که سایر کشورهای منطقه در پی بهره برداری سیاسی از کشتار غیر نظامیان فلسطینی به دست ارتش اسرائیل بودند، آقای مبارک به طرز واقع بینانه‌ای به دنبال متقاعد کردن اسرائیل برای اعلام آتش بس در نوار غزه بوده است.

دولت مصر در توجیه باز نکردن مرز رفح نیز اصرار دارد بازگشایی این نقطه مرزی ضمن آنکه سبب هجوم غیرنظامیان فلسطینی به صحرای سینا و خالی شدن نوار غزه از سکنه و در نتیجه باز شدن دست ارتش اسرائیل برای نابودی تمام اهداف مورد نظر خود می‌شد، در عمل نیز مسئولیت‌های مربوط به اسرائیل در برابر ساکنان نوار غزه را به مصر منتقل می‌کرد.

این نوع استدلال‌ها در کشاکش یک جنگ خونین، در بین برخی از رسانه ها و توده‌های مردمی که از تماشای صحنه‌های تکان دهنده مربوط به قتل غیر نظامیان بخصوص کودکان و زنان به خشم و هیجان آمده بودند، گوش شنوایی نداشت و عملا به این تصور دامن زد که مصری‌ها در جنگ اسرائیل با حماس در کنار دولت عبری قرار گرفته‌اند.

با توجه به این وضعیت، دولت آقای مبارک به حمایت سیاسی و اخلاقی کشورهای مهم اروپایی و برخی از کشورهای خاورمیانه برای پشت سر گذاشتن فضای تبلیغاتی حاکم بر منطقه نیاز دارد.

از این جهت، در میان مهمانان آقای مبارک، رئیس جمهور ترکیه، دبیر کل سازمان ملل و نخست وزیر اسپانیا اهمیت نمادین بیشتری دارند.

ترکیه به عنوان یک کشور اسلامی که نخست وزیر آن در طول جنگ ۲۲ روزه مواضعی شدیدی علیه حمله اسرائیل به نوار غزه اتخاذ کرد، دبیر کل سازمان ملل که در آخرین روزهای جنگ از محکوم کردن صریح و علنی سیاست جنگی اسرائیل خودداری نکرد و اسپانیا که در بین کشورهای اروپایی روابط صمیمانه‌تری با اعراب دارد، همگی با شرکت در کنفرانس شرم‌الشیخ در صدد برآمده‌اند که آقای مبارک را به عنوان «محور میانه‌روی» در دنیای عرب تقویت کنند.

معنای دیگر این حمایت آن است که شرایط پس از آتش بس یکجانبه اسرائیل در جنگ با حماس در نوار غزه (و آتش بس یک هفته ای حماس)، نیز لازم است هماهنگ با طرح آقای مبارک سامان یابد.

در واقع رئیس جمهوری مصر در پی آن است که حماس را به یک نیروی سیاسی در نوار غزه تبدیل کند، بین این گروه و رقیب داخلی اش جنبش فتح آشتی دهد، کنترل مرز رفح را به نیروهای دولت خودگردان فلسطینی بسپارد، زمینه‌های یک آتش بس پایدار بین فلسطینی‌ها و اسرائیل و نیز جلوگیری از قاچاق سلاح به نوار غزه را فراهم کند و در مجموع ضمن قطع ارتباط گروههای فلسطینی با ایران، در جهت پیشبرد صلح نهایی اعراب و اسرائیل گام بردارد.

موارد فوق اهدافی است که طرف‌های شرکت کننده در کنفرانس شرم‌الشیخ نیز با آن موافقند و ظاهرا برای کمک به همین منظور در آنجا گرد هم می‌آیند.