انفجار در ترانسنیستریا؛ آیا جنگ درحال گسترش است
منبع تصویر، Reuters/Transnistria Interior Ministry
- نویسنده, لارنس پیتر
- شغل, بیبیسی
انفجارهای مرموزی در ترانسنیستریا، منطقه جداییطلب هم مرز اوکراین در مولداوی که در دست روسیه است، باعث بیم از گسترش جنگ در اوکراین شده است.
مقامهای این منطقه گفتهاند که افراد رخنه کرده از اوکراین به این منطقه مقصرند. اما ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی روسیه را عامل انفجارها دانسته است.
روسیه که حدود ۱۵۰۰ سرباز در ترانسنیستریا دارد میگوید که نگران است.
یک مقام روسیه گفته است که جمعیت روسزبان مولداوی سرکوب میشوند. این همان توجیهی است که از آن برای حمله به اوکراین استفاده شد.
مقامهای ترانسنیستریا میگویند که در دو روز گذشته انفجارهایی علیه این اهداف روی داده است:
- ستاد امنیتی در تریاسپول، مهمترین شهر منطقه
- برجهای فرستنده رادیویی دوران اتحاد جماهیر شوروی که از آن برای پخش خبرها به زبان روسی استفاده میشود
- یک یگان نظامی در پارکانی، روستایی در کنار تریاسپول
کسی در این حملات کشته یا زخمی نشده، اما هشدار "حمله تروریستی" صادر شده، که به معنای تشدید تدابیر امنیتی در این منطقه است. ترانسنیستریا در یک جنگ کوتاه در سال ۱۹۹۲ از مولداوی جدا شد.
یک مقام ترانسنیستریا گفت سه نفر که هویت آنها مشخص نشد از اوکراین نفوذ کردند و با نارنجکانداز به ستاد امنیتی مرکزی حمله کردند. این ادعا تایید نشده است.
کرملین میگوید وضعیت "مایه نگرانی" است.
در کییف ولودیمیر زلنسکی صریحا روسیه را مسئول دانست و گفت: "هدف روشن است: بیثبات کردن وضعیت در این منطقه برای تهدید مولداوی. آنها میگویند که اگر مولداوی از اوکراین حمایت کند، با عواقبی روبرو میشود."
رئیس جمهور اوکراین روز سهشنبه گفت: "اما ما میدانیم آنها قادر به چه کارهایی هستند، نیروهای مسلح اوکراین آماده این موضوع هستند و ترسی از آنها ندارند."
آیا جنگ گسترش مییابد؟
شعلهور شدن تنش در ترانسنیستریا شاید باعث بیثباتی مولداوی شود و جبهه تازهای در جنگ اوکراین باز کند. اودِسا، شهر مهم بندری اوکراین، درست در شرق ترانسنیستریا قرار دارد.
اگر روسیه نیروهایش در ترانسنیستریا را تقویت کند، ممکن است از غرب به طرف اودسا پیشروی کند. نیروهای اوکراینی پیشروی روسیه به طرف این شهر را از شرق سد کردهاند. چنین تحولی باعث فشار فزاینده بر نیروهای اوکراینی خواهد شد که با کمبود سرباز روبرو هستند.
رستم مینِکایف، ژنرال ارشد روسیه، روز جمعه گفت که "کنترل جنوب اوکراین راه دیگری به طرف ترانسنیستریا است؛ جایی که در آن هم موارد سرکوب جمعیت روسزبان مشاهده شده است."
ولادیمیر پوتین قول داده است از اقلیت روس در جمهوریهای سابق "محافظت" کند. از این استدلال برای حمله به اوکراین استفاده شد. مولداوی قبلا از جمهوریهای اتحاد شوروی بود.
مولداوی برخلاف نزدیکترین متحد خود، رومانی، عضو ناتو یا اتحادیه اروپا نیست. بسیاری از مردم مولداوی گذرنامه رومانیایی دارند و در اتحادیه اروپا کار میکنند.
مولداوی از فقیرترین کشورهای اروپا و محل زندگی شمار زیادی اوکراینیتبار است. این کشور بیش از ۴۳۷ هزار پناهنده از اوکراین پذیرفته که برای یک کشور ۲.۶ میلیون نفری بیش از هر کشور دیگری نسبت به جمعیت است.
مایا ساندو، رئیس جمهور مولداوی، قویا به اتحادیه اروپا گرایش دارد، اما سلف او ایگور دودون - که هنوز هواداران زیادی دارد - طرفدار روسیه است.
مولداوی هرگونه نمایش عمومی روبان "سن جورج" و علامت "زد" را، که نشانه تجاوز نظامی روسیه به اوکراین شناخته میشوند، ممنوع کرده است.
ترانسنیستریا کجاست؟
این منطقه جداییطلب - نواری باریک از خشکی میان رود دنیستِر و مرز اوکراین - در سال ۱۹۹۰ از مولداوی اعلام استقلال کرد، هرچند جامعه جهانی این خودمختاری را به رسمیت نمیشناسد.
مسکو بعد از جنگ جهانی دوم "جمهوری سوسیالیستی مولداویایی شوروی" را در منطقه عمدتا روسزبان دنیستر - که بخشی خودمختار از اوکراین بود - و منطقه مجاور بساربیا، که ۱۹۱۸ تا ۱۹۴۰ بخشی از رومانی بود، بنیان گذاشت.
اما بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، نگرانی در منطقه دنیستر در مورد ملیگرایی فزاینده مولداویایی و امکان ادغام مولداوی در رومانی بالا گرفت و این منطقه اعلام جدایی کرد.
در جریان جنگ کوتاه مرزی مولداوی و ترانسنیستریا تا ۷۰۰ نفر کشته شدند تا اینکه در سال ۱۹۹۲ توافق آتشبس امضا شد. آن توافق را نیروهای روسیه که در ترانسنیستریا مستقر بودند اعمال کردند.
