چین، تغییرات اقلیمی و منافع ملی

صعود چین به مقام یکی از قدرتمند ترین کشورهای جهان از داستانهای جالب تاریخ است. در تقریبا تنها سه دهه چین توانست اقتصاد روستایی و توسعه نیافته خود را توسعه دهد و مدرن کند، صدها میلیون چینی را از فقر در بیاورد و به دومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شود.

ولی همه اینها برای چین هزینه هم داشته، هزینه ای سنگین که بسیاری معتقدند دیگر نمیشود از آن چشم‌پوشی کرد.

چین دو سوم انرژی مورد نیاز خود را از زغال سنگ میگیرد. در واقع تولید زغال سنگ و مصرف آن در چین تقریبا برابر با تولید و مصرف کل جهان است. همین باعث شده که چین یکی از بزرگترین تولیدکننده گازهای گلخانه ای از جمله دی اکسید کربن: عامل اصلی گرمایش زمین تبدیل شود.

چین و امریکا از جمله بزرگترین تولید کنندگان گازهای گلخانه ای، درست یک سال پیش در پکن با هم به توافق رسیدند که در دو دهه آینده سهم خود را در تولید گازهای گلخانه ای کاهش دهند. بر همین اساس قرار شد تولید گازهای گلخانه ای چین در سال ۲۰۳۰ یعنی پانزده سال آینده به بالاترین حد برسد تا به کشور اجازه ادامه رشد و توسعه اقتصادی داده شود ولی در ضمن در طی همین زمان چین باید بیست درصد انرژی خود را از منابع پاک بگیرد.

در آستانه کنفرانس تغییرات اقلیمی در پاریس سازمان صلح سبز آسیا اعلام کرد که چین امسال مجوز ساخت صد و پنجاه نیروگاه زغال سنگی را صادر کرده است، گامی خلاف جهت تعهدات این کشور در راستای کاهش تولید گازهای گلخانه ای. کمیسیون توسعه ملی و اصلاحات چین البته می‌گوید که دریک دهه گذشته ظرفیت نیروگاههای زغال سنگی ای که در چین بسته شده اند برابر با کل نیروگاههای بریتانیا بوده است.

چین سالهاست تاکید دارد که کاهش تولید دی اکسید کربن و گازهای گلخانه ای باید بر اساس منافع ملی کشورها باشد در کنفرانس پاریس هم بار دیگر شی جین‌پینگ رییس جمهوری چین گفت: "باید به کشورها اجازه داده شود تا بر اساس منافع ملی خود راه حلی مناسب برای حل تغییرات اقلیمی پیدا کنند."

مقامات در چین میگویند اینکه کشورهای توسعه یافته که سالها با سوزاندن زغال سنگ ارزان چرخهای اقتصادشان را چرخانده اند، حالا از کشورهای در حال توسعه مانند چین میخواهند که از این سوخت ارزان روبرگرداند منصفانه نیست.

واقعیت اینست که روند صنعتی شدن چین ممکن است باعث شود که سهم تولید گازهای گلخانه ای کارخانه ها و صنایع در چین زودتر از زمان موعود یعنی سال ۲۰۳۰ به بالاترین حد خود برسد ولی بر اساس آمار بانک جهانی هنوز ۴۶ درصد کل جمعیت چین روستا نشین هستند و این به این معناست که تولید گازهای گلخانه ای چین از بخشهای دیگری مانند شهرسازی، حمل و نقل و خدمات ممکن است سالها بعد از ۲۰۳۰ هم روند صعودی داشته باشد.

آلودگی هوا و آب و خاک مسئله ای جدی در چین است. بسیاری از شهرهای چین زیر لایه ای سنگین از دود کارخانه ها و صنایع خوابیده اند، بسیاری از رودخانه های چین به قدری آلوده اند که ماهیگیری در آنها و کشاورزی در حاشیه آنها خطرناک است.

همین خطرهای محیط زیستی که زندگی روزمره مردم را تحت تاثیر قرار میدهد باعث ایجاد نارضایتی جدی در بین مردم چین شده است. این نارضایتی به ایجاد جنبشهای محیط زیستی محلی در چین منجر شده که مقامات محلی و فساد اداری در مناطق مختلف را به چالش میکشند، مسئله ای که مقامات چین از آن دل خوشی ندارند.

چین برای آنکه کارخانه جهان باشد و چرخه تولید محصولات ارزان قیمتش را در حال حرکت نگه دارد از آب و خاک خود مایه گذاشته و سلامت شهروندان خود را فدای چرخاندن چرخه اقتصادش کرده ولی چین میداند که نارضایتی رو به رشد شهروندانش نمیتواند در راستای منافع ملی کشور باشد.

بیش از سه دهه اولویت چین توسعه اقتصادی بوده اما حالا چین به این نتیجه رسیده که ادامه رشد و توسعه اقتصادی بدون نگهداری از محیط زیست و سلامت شهروندانش امکان پذیر نیست.

آژانس بین المللی انرژی پیش بینی کرده که انرژی خورشیدی تا سال ۲۰۵۰ میلادی به منبع اصلی تولید برق تبدیل شود، چین میداند که جهان به سوی انرژی‌های تازه می‌رود و میخواهد که این حرکت به سوی انرژی‌های نو را رهبری کند و در تولید این نوع انرژی و بازار آن حرف اول را بزند و برای همین چین حالا بزرگترین پایگاه انرژی بادی جهان است ودومین سازنده پنلهای خورشیدی دنیاست و همین رقابت در بازار چین باعث پایین آمدن هزینه های تولید این نوع انرژیها نه تنها در چین بلکه در جهان شده است.

هدف چین از کاهش گازهای گلخانه ای و توسعه انرژی‌های تجدید پذیر و نو ممکن است بیش از همه برای منافع ملی و رهبری بازاری تازه در جهان باشد ولی اگر در راه رسیدن به همین منافع ملی دنیا هم بتواند سودی ببرد بسیاری از آن استقبال میکنند. به نظر نمی آید که چین بخواهد حرکت رو به رشد خود را که حدود سه دهه پیش آغاز کرده به این زودی و به دلیل گرمایش زمین متوقف کند، چینی ها مصمم هستند که به رشد ادامه دهند و از تغییرات در نحوه استفاده از انرژی و بازار انرژیهای نو به نفع خود استفاده کنند.