درگذشت ادوارد ویلسون؛ مورچه‌شناس برجسته و جنجالی که بود؟

ادوارد آزبورن ویلسون یکی از طبیعت‌شناسان و فعالان برجسته محیط‌زیست در ۹۲ سالگی درگذشت.

او استاد زیست‌شناسی دانشگاه‌های هاروارد و دوک در آمریکا و برنده جوایز متعدد بود. به او لقب وارث چارلز داروین داده بودند.

ادوارد ویلسون مورچه‌شناس بود و در شناخت زیست‌بوم‌ تخصص داشت و برای جلوگیری از نابودی و انقراض جانوران و گیاهان تلاش می‌کرد.

بنیاد تنوع زیستی ئی‌او ویلسون در اطلاعیه‌ای بدون اشاره به علت مرگ گفت او یکشنبه در برلینگتون ماساچوست درگذشته ‌است.

این بنیاد گفت برای بزرگداشت او و دستاوردهایش برنامه‌ای را در سال ۲۰۲۲ تدارک دیده است.

ئی او ویلسون در سال ۱۹۲۹ در بیرمنگام در ایالت آلاباما متولد شد. به گفته خودش از جوانی به طبیعت عشق و علاقه پیدا کرد. بعد از اینکه هنگام ماهیگیری باله یک ماهی به چشمش خورد، دیدن اجسام دور برایش مشکل شد و به همین دلیل به مطالعه موجودات کوچک روی آورد که می‌توانست آنها را از نزدیک بررسی کند.

به نوشته نشریه دانشگاه هاورارد او در سن ۱۳ سالگی اولین مورچه‌هایی را که از خارج وارد آمریکا شده بودند شناسایی کرد.

در دانشگاه آلاباما تحصیل کرد و دکترای خود را در هاروارد گرفت و چند دهه در همین دانشگاه به تدریس پرداخت.

ادوارد ویلسون بیش از ۴۰۰ گونه مورچه را کشف و ثابت کرد مورچه‌‎ها با ترشح موادی به نام فرومون با هم ارتباط برقرار می‌کنند.

او نتایج تحقیق درباره مورچه‌ها را در موجودات دیگر از جمله انسان هم به کار گرفت.

یکی از بحث‌برانگیزترین کتاب‌های او "زیست‌شناسی اجتماعی: تلفیقی نو" بود که در آن همه رفتارهای انسان را محصول خصوصیات ژنتیکی دانست نه فراگیری و تجربه. این کتاب در سال ۱۹۷۵ منتشر شد و انتقادهای بسیاری را به دنبال آورد و بعضی او را به نژادپرستی و جنسیت‌زدگی متهم کردند.

کتاب دیگر او به نام "طبع انسان" در سال ۱۹۷۸ برنده جایزه پولیتزر شد. در این کتاب او رابطه وراثت و رفتار انسان را به تفصیل توضیح می‌دهد و به مباحث دیگری مانند جنسیت و اخلاقیات می‌پردازد.

او حتی در سال ۲۰۱۰ با نوشتن رمانی به نام"لانه مورچه" وارد حوزه ادبیات داستانی شد. این کتاب درباره پسری ساکن آلاباماست که تلاش می‌کند زمین‌های باتلاقی را نجات دهد.

ویلسون در حفاظت از محیط زیست مبارزی شجاع بود. زمانی گفته بود تخریب جنگل بارانی برای منافع اقتصادی مثل سوزاندن یک تابلوی نقاشی ارزشمند برای پختن غذاست.

او معتقد بود علم و دین باید برای "نجات خلقت" دست‌به‌دست هم دهند و یک رشته نامه به یک پیرو تخیلی کلیسا نوشت و خواستار این وحدت برای حفظ زیست‌بوم کره زمین شد.

ویلسون در راه‌اندازی "دایره‌المعارف حیات" نقشی اساسی داشت، که یک پایگاه‌ رایگان اینترنتی است که در آن اطلاعات مربوط به تمام ۱.۹ میلیون گونه شناخته شده حیات گردآوری شده است.