لاریجانی: ایران پایگاه نظامی در اختیار روسیه قرار نداده است

رئیس مجلس ایران دادن پایگاه نظامی به روسیه و مغایرت این اقدام با قانون اساسی جمهوری اسلامی را تکذیب کرده است. همزمان، وزارت دفاع روسیه برای دومین روز اعلام کرد که هواپیماهای روسی با پرواز از پایگاه واقع در غرب ایران، به هدف‌هایی در دیرالزور در سوریه حمله کرده‌اند.

در جلسه علنی مجلس در روز چهارشنبه، ۲۷ مرداد (۱۷ اوت)، حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، نماینده اسلام آباد غرب و دالاهو، با اشاره به خبر استقرار هواپیماهای نظامی روسی در پایگاهی در همدان، به عنوان اخطار قانون اساسی گفت: "براساس اصل ۱۴۶ قانون اساسی استقرار هرگونه پایگاه نظامی خارجی در کشور حتی برای استفاده صلح آمیز ممنوع است." وی همچنین گفت که ممکن است در این مورد، "اصل ۱۷۶ و احتمالا بحث وظایف شورای عالی امنیت ملی در این خصوص مطرح شود که به نظر من این جزو وظایف است و جزو اختیارات محسوب نمی‌شود."

طبق اصل ۱۴۶ قانون اساسی، ایجاد هرگونه پایگاه نظامی خارجی در خاک ایران ولو برای مقاصد صلح آمیز ممنوع است. اصل ۱۷۶ یکی از اهداف ایجاد شورای عالی امنیت ملی را "بهره گیری از امکانات مادی و معنوی کشور برای مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی" توصیف کرده است.

+ بیشتر بخوانید: چرا بمب‌افکن‌های روسیه از پایگاه همدان به سوریه حمله کردند؟

+ بیشتر بخوانید: استفاده روسیه از پایگاه همدان 'با اطلاع آمریکا انجام گرفت'

+ بیشتر بخوانید: بمب‌افکن‌های روسیه از پایگاه هوایی همدان عازم ماموریت جنگی در سوریه شدند

روز گذشته گزارشی در یک وبسایت عرب زبان در مورد استقرار بمب افکن‌های روسی در پایگاه هوایی نوژه (شاهرخی سابق) در همدان منتشر و توسط خبرگزاری های مختلف پخش شد. در این گزارش، تصاویری از هواپیماهای روسی نیز منتشر شد که ظاهرا آنها در این پایگاه نشان می‌داد. ساعاتی بعد، وزارت دفاع روسیه تایید کرد که هواپیماهای این کشور با پرواز از پایگاه هوایی همدان، ماموریت‌هایی را در سوریه انجام داده‌اند. معلوم نیست که آیا تایید ضمنی استقرار این هواپیماها در خاک ایران توسط روسیه در واکنش به انتشار خبر این وبسایت عرب زبان صورت گرفت یا اینکه پیش از انتشار این خبر هم مقامات دو کشور در نظر داشتند این موضوع را رسما اعلام کنند.

منابع دولتی جمهوری اسلامی رسما در مورد حضور و استفاده هواپیماهای نظامی روسیه از خاک ایران برای انجام عملیات نظامی خارجی توضیحی نداده‌اند.

آقای فلاحت پیشه گفت: "سیاست خارجی کشور روسیه بسیار متفاوت و بعضا متلاطم و دارای نوسان است." وی افزود: "روسیه در سال ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱ میلادی با کشورهای غربی در اقدامات نظامی همکاری کرده و روسیه در سال ۱۹۹۴ میلادی عضو طرح مشارکت برای صلح ناتو می‌شود و زمانی در جناح ورشو و در مقابل ناتو بود و نباید فراموش کرد که قدرت‌ها در قالب ملاحظات عمل می‌کنند."

این نماینده مجلس گفت که هرگاه جمهوری اسلامی با بحرانی مواجه شده، "دو طرف شرق و غرب علیه آن بودند و این در جنگ [با عراق] و تحریم‌ها[ی هسته‌ای] ملموس است."

وی در مورد استقرار هواپیماهای نظامی روسی گفت که "برای اولین بار بعد از جنگ جهانی دوم است که چنین امکانی در اختیار یک قدرت خارجی در ایران گذاشته می‌شود" و از رئیس مجلس خواست تا "طبق ماده ۱۱۰ آئین‌نامه [داخلی مجلس] در این رابطه توضیحی ارائه دهد که اقدامات صیانتی لازم وجود دارد و چه میزان می‌تواند به نوسانات سیاست روس ها اعتماد کرد و آسمان کشور را در اختیار آنان قرار داد."

ماده ۱۱۰ قانون آئین‌نامه مجلس به رئیس مجلس اجازه می‌دهد تا در هر جلسه، قبل ازورود در دستور، در مورد حوادث مهم و مسایل فوری به نمایندگان گزارش بدهد.

رئیس مجلس در پاسخ این نماینده، استقرار هواپیماهای روسی در همدان را مصداق پایگاه نظامی ندانست و گفت: "براساس بند ۱۴۶ قانون اساسی، استقرار هرگونه پایگاه نظامی خارجی در کشور ممنوع است اما باید توجه داشت که ایران پایگاهی در اختیار کشوری قرار نداده است و اینکه با روسیه به عنوان متحد در مسائل منطقه مانند سوریه همکاری داریم به این معنا نیست که ما پایگاه به روسیه از نظر نظامی داده‌ایم و اگر در رسانه‌ها، کسی این نظر را مطرح کرده است، موضوع تکذیب می‌شود."

آقای لاریجانی گفت که ایران "یک همکاری با روسیه دارد" و افزود: "این به دلیل بحران تروریستی است که توسط برخی از کشورهای مخرب منطقه و آمریکایی ها ایجاد شده است."

رئیس مجلس در حمایت از سیاست منطقه‌ای روسیه گفت: "ما فکر می‌کنیم که روسیه تلقی درستی از منطقه پیدا کرده و در این یک سال اخیر، همکاری آنها با ایران در زمینه حل بحران تروریستی در منطقه آغاز شده است." وی افزود: "در مساله سوریه، همکاری نزدیکی با روس‌ها داریم و فکر می‌کنم بعد از این مدت، روشن شده که نظرات ایران که در مساله سوریه مراقبت می‌کرد که در کل منطقه آشوب به پا نشود، صحیح بوده است." آقای لاریجانی همچنین گفت که "خوشحالیم که امروز روسیه در مساله یمن هم توجه بیشتری پیدا کرده و لذا نظرات ما در مورد منطقه به روسیه نزدیک است اما پایگاه نظامی به روسیه یا کس دیگری داده نشده است."

روز گذشته، انتشار خبر استقرار هواپیماهای نظامی روسیه در همدان، سئوالاتی را در مورد مبنای حقوقی این اقدام و امکان مغایرت آن با اصل ۱۴۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی مطرح کرد. در مقابل، این نظر هم ارائه شد که ممکن است مستقر کردن این هواپیماها در پایگاه نوژه با استناد به اصل ۱۷۶ صورت گرفته باشد و شورای امنیت ملی، حضور نظامیان و تجهیزات نظامی روسی در خاک ایران را برای مقابله با تهدید خارجی یا داخلی لازم دانسته باشد.

همچنین، با توجه به اظهارات برخی مقامات جمهوری اسلامی در مورد همکاری و هماهنگی بین ایران و روسیه در زمینه حمایت از ادامه حکومت بشار اسد در سوریه، گفته شد که ممکن است استقرار هواپیماهای روسی در خاک ایران براساس توافقی بین دو طرف صورت گرفته باشد، هر چند طبق اصل ۷۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی، کلیه عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.

در روسیه، یک عضو پارلمان آن کشور از آمادگی نمایندگان برای تصویب مجوز اعزام و استقرار این هواپیماها در خاک کشور خارجی خبر داد. سال گذشته، پارلمان روسیه لایحه مجوز استقرار هواپیماهای این کشور در خاک سوریه را تصویب کرد.

در خبری دیگر در همین زمینه، علی اکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، از "نگاه جدید به شرق" به عنوان اصل سیاست خارجی جمهوری اسلامی سخن گفت و افزود: "نگاه به شرق مستلزم اجزایی است که از جمله آنها داشتن ارتباط راهبردی و استراتژیک با کشورهایی همچون روسیه و چین است." آقای ولایتی گفت که "داشتن روابط استراتژیک با روسیه مستلزم الزاماتی است که از جمله آنها این نوع همکاری ها یعنی همکاری مشترک در مبارزه با تروریسم است."

در دهه‌های گذشته هم، "گهگاه برای مدتی موضوع "نگاه شرق" به عنوان رویکرد محوری جمهوری اسلامی در روابط سیاسی و اقتصادی خارجی مطرح شده است.