بررسی روزنامه‌های صبح تهران؛ شنبه ۱۶ آذر

روزنامه های امروز صبح تهران در عنوان های اصلی خود از فساد ۱۲ هزار میلیارد تومانی در سیستم بانکی کشور خبر داده اند که وزیر اقتصاد آن را اعلام داشته است.

انتقاد از گرانی نان، ادامه بحث و تحلیل توافق احتمالی هسته ای ایران با کشورهای پنج به اضافه یک، احتمال تغییر استراتژی ایران در عراق، احتمال کاسته شدن از اعدام ها در کشور از جمله مطالب روزنامه های امروز است که در سالگرد روز دانشجو به جنبش دانشجویی پرداخته اند. ازدحام زایران ایرانی که روادید برایشان لازم نیست، برای ورود به عراق از دیگر گزارش های این روزنامه هاست.

قرار، نه توافق هسته‌ای

بهزاد صابری در مقاله ای در <link type="page"><caption> اعتماد</caption><url href="http://www.etemaad.ir/Default.aspx?NPN_Id=29&pageno=1" platform="highweb"/></link> به بررسی ماهیت حقوقی توافقی پرداخته که ممکن است بین ایران و کشورهای پنج به اضافه یک صورت گیرد و نوشته : نه ایران و نه طرف مقابل در نتیجه این مذاکرات به یکدیگر تعهد حقوقی بین‌المللی نمی‌دهند. بلکه پس از نزدیک شدن دیدگاه‌ها و عبور احتمالی از شکاف‌ها، با یکدیگر قرار می‌گذارند که در یک مسیر مشترک حرکت کنند. مسیری که هیچ یک از طرف‌های مذاکره‌کننده نمی‌توانند تحقق کامل آن را تضمین کنند اما می‌پذیرند که اقدامات به صورت متقابل باشد و اعلام می‌کنند که اگر تمام این اقدامات محقق شوند، نتیجه آن مورد رضایت آنها خواهد بود.

به نوشته این مقاله: اما اگر به هر دلیل، بخشی یا همه این ترتیبات و قرارها محقق نشود، امکان اجرا یا ادامه اجرای برنامه وجود نخواهد داشت. اما این برنامه جامع اقدام مشترک که مشتمل بر اقدامات داوطلبانه خواهد بود، می‌تواند اجرایی شود؟

و سرانجام مقاله اعتماد این که:- شش کشور طرف مذاکره با ایران، با وجود نفوذی که در شورای امنیت دارند و هر پنج عضو دایم شورا را در جمع خود دارند، اما به لحاظ حقوقی معادل با شورای امنیت نیستند و این شورا، یک شخصیت مستقل حقوقی داشته و ضمنا اعضای دیگری هم دارد و لذا این شش کشور نمی‌توانند به نمایندگی از شورای امنیت تعهدی بپذیرند یا تضمینی بدهند. این خود دلیل دیگری است بر اینکه جنس «برنامه جامع اقدام مشترک»، یا همان راه‌حل نهایی، از جنس اسناد تعهدآور بین‌المللی نیست و با جنس موافقتنامه‌ها و معاهدات بین‌المللی تفاوت دارد.

استراتژی ایران در عراق تغییر نکرده است

متین مسلم در مقاله ای در <link type="page"><caption> شهروند </caption><url href="http://shahrvand-newspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=117&pageno=1" platform="highweb"/></link>نوشته: عراق و تحرکات نظامی علیه داعش روابط ایران و ایالات متحده را بار دیگر به خبر روز محافل خبری و سیاسی تبدیل کرده است. اما این‌بار نه به خاطر بحران اتمی، که بر سر پرواز عملیاتی یک یا چند فروند بمب‌افکن ایران بر فراز خاک عراق و مشخصا مواضع و استحکامات ارتش داعش در شرق این کشور. صرف‌نظر از صحت خبر عملیات هوایی یا عدم آن و نیز هرگونه قضاوتی که ممکن است تهران و واشنگتن نسبت به یکدیگر داشته باشند، واقعیت آن است که دو کشور مدت‌هاست به این نتیجه رسیده‌اند آنچه در عراق می‌گذرد، نه صرفا به دلیل موقعیت آن در منطقه، که عمدتا به علت حساسیت‌ها و تبعات گسترده تحولات سرنوشت‌ساز فعلی است.

نویسنده نتیجه گرفته که، اولا تهران و واشنگتن اگر هم بخواهند، نمی‌توانند نسبت به وضع جاری و نیز موقعیت منافعی خود بی‌تفاوت باشند. از آن سو، آینده منطقه عربی و نه فقط خلیج‌فارس دقیقا با تحولات کنونی عراق گره خورده است. آنچه اکنون طرفین در ٣ حوزه سیاسی، نظامی و امنیتی عراق در دست دارند یا درصدد به دست آوردن آنها هستند، نقش تعیین‌کننده‌ای برای دارنده آنها در بازی بزرگ پیش روی خلیج‌فارس و خاورمیانه عربی ایفا خواهد کرد.

مقاله شهروند در نهایت به این جا رسیده که : البته حساسیت‌ها از جانب واشنگتن که عملا سیاستی انفعالی و نامشخص در خاورمیانه و مشخصا عراق در پیش گرفته، به نحو قابل‌توجهی بیشتر است. چرا که کاخ‌سفید به‌درستی نمی‌داند درحالی‌که هیچ امیدی حتی کوتاه‌مدت به متحدان عرب برای تأمین امنیت و ایجاد ثبات درمنطقه ندارد، چگونه می‌تواند نفوذ گسترده ایران در همسایه غربی‌اش را مهار کرده یا با آن کنار بیاید. حس روانی آزاردهنده‌ای است.

فرق آدم‌های پول‌دار و پول‌ندار

سوشیانس شجاعی فرد در ستون طنز <link type="page"><caption> شهروند </caption><url href="http://shahrvand-newspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=117&PageNO=20#" platform="highweb"/></link>از زبان آقا مجید اسکونتی که در کار نقد کردن چک‌های مدت‌دار و خرید و فروش ارز است نظراتی ارایه داده، به این شرح: آدم‌های پولدار خودخواهند! اصلاح‌طلب نیستند! قصد اصلاح دنیا را ندارند! قصد پر کردن حساب خودشان را دارند! مثل بنده و شما دنبال فرهنگ و طنز و مطالب این ستون پایینی و اون ستون آنوری که شعر نوشته و آن یکی ستون پایین سمت چپ، نه آن پایینی، بغلیش، آره همان، مشتری آن هم نیستند! یا سرشان توی آگهی‌هاست، یا فوقش اگر نگاهی به صفحه آخر بیندازند، ستون آب و هوا را نگاه می‌کنند که ببینند آخر هفته شمال بروند یا لواسان! پس خودخواه باشید!

به نوشته این طنزنویس: آدم‌های معمولی فکر می‌کنند برای ثروتمند شدن باید زحمت کشید، باید دود چراغ خورد، باید پله‌پله درجات ترقی را طی کرد. اما آدم‌های پولدار، اعتقادی به اینها ندارند، آنها سوار آسانسور ترقی می‌شوند. این آسانسور را خودشان از آلمان وارد کرده‌اند! نیازی هم به درس خواندن نیست! وقتی سوار آسانسور ترقی شدی، می‌توانی یک مهندس را استخدام کنی که بیاید آسانسورت را نگهداری کند!

ستون طنز شهروند به این جا رسیده که: آدم‌های معمولی مدام حسرت دورانی را می‌خورند که چلوکباب و سبزی و دوغ می‌شد چند؟! ٣ تومن! می‌رفتیم لاله‌زار... بیب و بیب و بیب، چند؟! هفت تومن! یادش بخیر! آدم‌های معمولی در خاطرات گذشته سیر می‌کنند! آدم‌های پولدار برای آینده رویا‌پردازی و برنامه‌ریزی می‌کنند، مثلا نوروز ٩٤ برویم تایلند مناظر طبیعی ببینیم یا برویم چین نمایشگاه فلان و بهمان؟! رویاپردازی کار آدم‌های پولدار است.

وعده کاهش اعدام‌ها

مصطفی عابدی با نقل تازه ترین وعده رئیس ستاد حقوق بشر قوه قضائیه برای گذراندن قانونی از مجلس که نود در صد اعدام ها را کاهش دهد، در <link type="page"><caption> شهروند </caption><url href="http://shahrvand-newspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=117&pageno=1" platform="highweb"/></link>نوشته است: این خبر خوبی است که در میان مجموعه اخبار ناگوار شنیده می‌شود. نباید فراموش کرد که اگر هدف از اعدام، کاهش جرم است، تجربیات چند دهه گذشته نشان داده است که افزایش مجازات از حد معینی، نه‌تنها اثرات مثبت ندارد، بلکه ممکن است، نتایج منفی ناخواسته دیگری هم داشته باشد، ضمن این‌که به لحاظ اثرات بین‌المللی شایسته نیست و همین نیز هزینه‌هایی را بر کشور تحمیل می‌کند.

به نوشته این روزنامه نگار: قانون فعلی مبارزه با موادمخدر و اصلاحات بعدی آن مصوب مجمع تشخیص مصلحت در‌ سال ١٣٦٧ است و اصلاح آن باید از همان طریق انجام شود همچنان که تاکنون هم اصلاحات مرتبط با آن انجام شده است. بنابراین تاحدی عجیب است که چنین اظهارنظری از سوی کسی صورت گرفته که در دستگاه قضایی فعالیت دارد.

شهروند در عین حال یادآوری کرده که: همین قانون فعلی نیز در عمل با تخفیف فراوان اجرا می‌شود و اگر قرار بود که به صورت دقیق و کامل بدون هیچ‌گونه تخفیفی اجرا شود، تعداد اعدام‌های مربوط به موادمخدر سالانه چندین، بلکه ده‌ها برابر تعداد کنونی می‌شد.

شانزده آذر ، روز دانشجو

<link type="page"><caption> کیهان </caption><url href="http://kayhan.ir/fa/issue/308/2" platform="highweb"/></link>در یادداشت روز خود با اشاره به سالگرد کشته شدن سه دانشجو در دانشگاه تهران که به همین مناسب روز دانشجو اعلام شده نوشته: ۶۱ سال پس از آن صبح سرد و تلخ در آذر ۳۲، جریان اصلی و گسترده در دانشگاه‌ها جریانی است که وفادار به آرمان آن سه شهید و هزاران شهید دیگر جریان دانشجویی است.هنوز آمریکا را دشمن شماره یک بشریت و مردم ایران می‌داند و راه مبارزه با آن را اقتدار علمی و غلبه بر همه محدودیت‌ها و تحریم‌های ظالمانه علمی و دانشگاهی با سخت‌کوشی و شب‌بیداری و توسل و توکل می‌داند.

این روزنامه دانشجویان واقعی را کسانی دانسته که نقش‌آفرینان اصلی فتح سفارت آمریکا در تهران بودند و امروز هم باور کرده‌اند، جریانی که می‌داند ایران و اسلام انقلابی در گردنه خطیر تاریخی است و راه عبور موفق از آن بی‌اعتمادی کامل به آمریکا و پشت کردن به همه دروغ‌های او و در مقابل تلاش شبانه روزی برای تولید علم و خدمت به مردم است.

کیهان بدون نام بردن از اصلاح طلبان نوشته: در مقابل جریان اصیل دانشجویی جریان کم‌شمار دیگری وجود دارد که پرچم جنبش دانشجویی را دزدیده اما هیچ بهره‌ای از حقیقت آن نهضت اصیل نبرده است. جریانی که بخشی از مهمترین افرادش هم‌اکنون در آمریکا و انگلیس و حتی اسرائیل مشغولند. جریانی که هیچ علاقه‌ای به دخالت واقعی و تاثیرگذار جنبش دانشجویی در امور مهم و سیاسی و اساسی کشور ندارد ولی با همه وجود تلاش می‌کند که دانشگاه را به باشگاه احزاب و اتاق جنگ تبدیل کند!

جعفر توفیقی در سرمقاله <link type="page"><caption> ایران </caption><url href="http://iran-newspaper.com/?nid=5811&pid=1&type=0" platform="highweb"/></link>روزنامه دولت نوشته: مهم‌ترین دغدغه امروز دانشجویان این است که دانشگاه‌ها سرشار از فرهنگ علمی و پژوهشی باشد و دانشجویان نیز سردمدار ارزش‌های علمی و خلاقیت و نوآوری دانشگاه باشند. دانشجو انتظار دارد با اعضای هیأت علمی در ارتباط باشد و البته این توقع را نیز از مسئولان دانشگاه دارد که استادانی در کلاس درس حاضر باشند که به لحاظ علمی به روز بوده و قدرت تحلیل مباحث مختلف را داشته باشند.

به نظر وزیر پیشین علوم: از نظر سیاسی و اجتماعی، دانشجویان از دولت این انتظار را دارند که فضای دانشگاه یک محیط باز و سرشار از آزادی بیان و عقیده باشد. دانشجو آزادانه در این محیط حرفش را بزند و نظراتش را با دیگر دانشجویان به اشتراک بگذارد؛ خوشبختانه در دولت یازدهم دکتر روحانی بارها و بارها بر این ویژگی دانشجویان تأکید کرد. رئیس جمهوری اظهار داشت که دانشگاه‌ها باید به محیطی امن و بدون حراست و نگاه امنیتی تبدیل شود و دانشجویان هم با ابراز عقیده در موضوعات مختلف به پیشرفت علم در کشور کمک کنند.

فضل الله یاری در سرمقاله <link type="page"><caption> ابتکار </caption><url href="http://iranpress.ir/ebtekar/Ebtekar/News.aspx?NID=141990" platform="highweb"/></link>به سالگرد روز دانشجو پرداخته و از دوران احمدی نژاد یاد آورده و فشاری که بر دانشجویان وارد می شود و نوشته: برخوردهای تند وتیز دانشجویان به حضور محمود احمدی نژاد در دانشگاه ها، گویی عزم رئیس جمهور را برای شوخی دیگری با دانشجویان عزم کرده بود. او در دوره دوم فردی را برای تولیت دانشگاه ها در نظر گرفته بود که نام خانوادگی "دانشجو" را نیز بر خود داشت. گویی می‌خواست شوخی را با دانشجویان کمی صریح تر برگزار کند.

"پس از پایان هشت سال ریاست جمهوی محمود احمدی نژاد و آغاز دولت جدید معلوم شد که در همه این هشت سال شوخی دیگری نیز در جریان بود و آن موضوع "بورسیه های غیر قانونی بود". در حالی که دانشجویان نخبه کشور با مشقت های بسیار تلاش می‌کردند که خود را به مدارج بالای علمی برسانند،برخی از مسئولان مرتبط با دانشجو و دانشگاه،با ریشخند این تلاش ها، آقازاده ها و اعضای خانواده خود را بدون داشتن حداقل های لازم برای تحصیل در مقاطع عالی و اخذ سهمیه بورسیه،از این خوان دشوار می‌گذراندند."

"اگر چه بخشی از رسوبات تفکر هشت سال گذشته در یک سال و چند ماه گذشته نیز تلاش کرده است که با ایجاد بحران هایی همچون استیضاح و رای عدم اعتماد به وزیر و گزینه های متعدد وزارت علوم، در بر همان پاشنه بچرخد،اما به نظر می‌رسد که دولتمردان کنونی قصد ادامه شوخی تلخ را با دانشجویان نداشته باشند و پیگیری مطالبات آنان را در دستور کار قرار داده باشند."

بودجه سال آینده

محمد خوش‌چهره در سرمقاله روزنامه <link type="page"><caption> ایران </caption><url href="http://iran-newspaper.com/?nid=5811&pid=1&type=0" platform="highweb"/></link>نوشته: لایحه بودجه ۹۴ در حالی تدوین خواهد شد که ایران در شرایط خاص قرار دارد. قیمت نفت در بازار‌های جهانی بیش از ۳۰ درصد کاهش داشته و این موضوع با توجه به اتکای بیش از ۷۰ درصدی بودجه سال ۹۳ به درآمدهای نفت، شرایط بودجه‌ریزی را برای دولت متفاوت از سال‌های قبل خواهد کرد. از این رو کاهش فراتر از ۳۰ درصد در قیمت نفت، قطعاً بر منابع و درآمدهای بودجه تأثیرگذار خواهد بود اما باید در نظر گرفت که این اتفاق فرصتی برای بررسی توانمندی‌های دولت هم از نظر علمی در مراحل تدوین لایحه و هم از نظر عملکردی در مراحل اجرای بودجه ۹۴ نیز فراهم خواهد کرد.

چرا که سناریوهای مختلفی برای آینده قیمت نفت ترسیم شده که سناریوی غالب آن افزایش نیافتن معنادار قیمت نفت حداقل در ۶ ماه آینده است. به هر حال بیشترین تمرکز در لایحه بودجه سال ۹۴ با توجه به قیمت جدید نفت در بازارهای جهانی بر مبحث منابع و درآمدها خواهد بود و دولت در تدوین بودجه ۹۴ روی منابع دیگر و از این مهم‌تر روی هزینه‌ها کار خواهد کرد.

نکته‌ای که در باب هزینه‌ها وجود دارد این است که اگرچه ساختار بودجه‌ای کشور به گونه‌ای است که ۸۰ درصد منابع بودجه به هزینه‌های جاری نظیر حقوق و... اختصاص می‌یابد و کمتر از ۲۰ درصد به تأمین اعتبارات سرمایه‌ای، عمرانی و... تخصیص پیدا می‌کند اما همواره چالش بودجه کشور بعد از سال‌های جنگ این بوده است که هر سال بخش زیادی از هزینه‌های عمرانی محقق نمی‌شود و بر عکس هزینه‌های جاری هر سال افزایش می‌یابد.

دیگر روزنامه نمی‌خوانند

علی میرفتاح در ستون خود در صفحه آخر <link type="page"><caption> اعتماد </caption><url href="http://www.etemaad.ir/Default.aspx?NPN_Id=29&pageno=16#" platform="highweb"/></link>نوشته: روزنامه را قبلا یک جماعت کوچکی در هر حالی می‌خواندند و حتی از ترحیم و صفحه اندیشه‌اش نیز نمی‌گذشتند اما اخیرا فهمیدم که اینها هم یا بازنشسته شده‌اند و جایگزین‌شان پیدا نشده یا از صرافت این همه قصه پر غصه افتاده‌اند و دیگر مثل سابق فعالیت ندارند. فقط روزنامه نیست بلکه کتاب هم در زمره نخواندنی‌ها درآمده و کسی به آن محل نمی‌گذارد. در مملکت هفتاد و چند میلیونی تیراژ زیر هزار تا اگر گواه نخواندن نیست پس چیست؟

به نوشته این روزنامه نگار: چهارتا استثنا را کنار بگذارید و از من قبول کنید که کلا هیچ کس هیچ چیز نمی‌خواند. یعنی اصلا وقت خواندن ندارد. وکلا نمی‌خوانند، وزرا نمی‌خوانند، کارمندان نمی‌خوانند، کارگران از اول نمی‌خواندند حالا هم نمی‌خوانند و نویسنده و روزنامه‌نویس و روزنامه درآر و قاضی و صالح و طالح و غیره و ذلک هم نمی‌خوانند. یعنی واقعا هیچ کس هیچ چیز نمی‌خواند؟ چرا به جای مزخرفات کتاب و روزنامه و مجله وقت گرانبهایشان را مصروف وایبر‌ عظیم‌الشأن می‌کنند و از صبح تا شب با اسباب‌بازی دستی‌شان گروه‌های مختلف را بالا و پایین می‌کنند تا ببینند رفقایشان چه در و گهری از خود صادر کرده‌اند.

و در نهایت اعتماد نوشته: مردم دیگر وقت خواندن کتاب و روزنامه ندارند از بس جوک تکراری و حرف بی‌صاحب و خبر دروغ و شایعه راست مانند و عکس‌ها و فیلم‌های لوس و بی‌مزه می‌بینند و می‌خوانند. گمانم این بود در مزخرف‌نویسی کی روی دست روزنامه‌نگاران نمی‌تواند بلند شود و نمی‌تواند بازار یاوه را از ایشان بگیرد. غافل از آنکه وایبر نه‌تنها روی روزنامه را کم کرده بلکه فیس‌بوک و وبلاگ وتوییتر را هم از رو برده. مردم به وایبر به چشم منبع آگاهی و اطلاع‌رسانی و دانایی نگاه می‌کنند.

مسافرانی که برنمی‌گردند

محمد رضا ستوده در ستون طنز <link type="page"><caption> جهان صنعت</caption><url href="http://www.jahanesanat.com/16/" platform="highweb"/></link> نوشته: چند سالی است که عده زیادی از ایرانی‌ها به فکر سفر بی‌بازگشت هستند. عده‌ای مقصدشان لندن است، تعدادی پاریس، دسته‌ای دیگر کانادا و خلاصه هر جایی که خارج باشد. بیش از ۹۸ درصد از این مسافران هرگز برنمی‌گردند و ترجیح می‌دهند نسبت به کشورشان موضع دوری و دوستی را انتخاب ‌کنند!

به نوشته این طنزنویس: اما عده‌ای دیگر پا را از این فراتر گذاشته‌اند و خارج هم راضی‌شان نمی‌کند و می‌خواهند از این هم خارج‌تر بروند و کلا از کره زمین خارج شوند. کسانی که از ایران مهاجرت می‌کنند و به خارج می‌روند آدم‌های روشنفکر آزادیخواهی هستند. حالا شما خودتان حساب کنید این چند ایرانی خارج‌نشین که برای سفر بی‌بازگشت به مریخ ثبت‌نام کرده‌اند چقدر روشنفکر، آزادیخواه هستند که آمریکا و ایتالیا هم برایشان مثل قفس است و می‌خواهند کلا از کره زمین مهاجرت کنند!

ما تا الان فکر می‌کردیم تنها سفر بی‌بازگشت سفر آخرت است اما گویا با پیشرفت علم موازنه‌ها در حال به هم خوردن است و سفرهای بی‌بازگشت دیگری نیز در حال اختراع شدن است.

در پایان ستون طنز جهان صنعت آمده: ای کاش می‌شد من را هم یک جوری با خود ببرند حتی حاضرم روی بوفه سوار شوم.

به امید روزی که اتوبوس‌ها در ترمینال جنوب داد بزنند: مریخ... مریخ داخل شهر!