دور تازه‌ مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا آغاز شد

علی باقری‌کنی، مذاکره کننده ارشد ایران در پرونده هسته‌ای در پی ورود به دوحه با مقام‌های قطری و انریکه مورا، مذاکره کننده ارشد هسته‌ای اتحادیه اروپا دیدار کرد. آقای مورا رابط گفتگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکاست. قطر به عنوان میزبان جدید مذاکرات احیای برجام، از گفتگوی غیرمستقیم ایران و آمریکا استقبال کرده است.

وزارت خارجه قطر با انتشار بیانیه‌ای در توییتر از میزبانی دور تازه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در این هفته که تحت نظارت اتحادیه اروپا برای احیای توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ برگزار می‌شود، استقبال کرد.

این مذاکرات سه‌شنبه و چهارشنبه در دوحه برگزار می‌شود. محل گفتگو‌ها اعلام نشده است اما هیت ایرانی در هتل اینترکانتیننتال دوحه دیده‌ شده‌اند.

قطر ابراز امیدواری کرده است که نتیجه مثبت مذاکرات احیای برجام به «تقویت امنیت، ثبات و صلح» در منطقه بینجامد و افق‌ تازه‌ای در همکاری‌های گسترده منطقه‌ای و گفتگو با ایران رقم بزند.

همزمان، حمیدرضا دهقانی سفیر جمهوری اسلامی ایران در دوحه حمیدرضا دهقانی در توییتی از ورود باقری علی باقری‌کنی معاون وزارت خارجه و هیات مذاکره کننده ایران به قطر خبر داد.

راب مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران دوشنبه‌شب پیش از آغاز مذاکرات وارد قطر شد.

بنابر گزارش‌ها رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا پس از ورود به دوحه با محمد بن عبدالرحمن آل ثانی معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه قطر دیدار کرده است.

مذاکرات به چه شکل برگزار می شود؟

گفت‌وگوها در دوحه به‌طور غیرمستقیم انجام می‌شود.

بنابر گزارش خبرگزاری فرانسه قرار است هیئت‌ها در اتاق‌های جداگانه حاضر شوند.

سپس مذاکرات از طریق یک واسطه پیش خواهد رفت.

آمریکا و ایران روابط دیپلماتیک ندارند.

قرار است انریکه مورا نماینده اتحادیه اروپا و هماهنگ‌کننده مذاکرات هسته‌ای با ایران به عنوان ناظر مذاکرات عمل کند.

به گزارش خبرگزاری رسمی قطر، وزیر امور خارجه این کشور امروز سه‌شنبه در تماسی تلفنی با همتای فرانسوی خود کاترین کولونا هم گفت‌وگو کرده است.

قطر محل تازه «شاتل دیپلماسی»

شبنم شعبانی -- بی‌بی‌ سی

حدود سه ماه و نیم از توقف مذاکرات احیای برجام می‌گذرد. برای ماه‌ها چشم‌ها به وین دوخته شده بود؛ هشت دور مذاکرات در این شهر ابتدا در گرند هتل و سپس در قصر تاریخی کوبورگ انجام شد؛ همان مکانی که هفت سال پیش هم میزبان مذاکرات نفس‌گیری بود که سرانجامش حصول توافق هسته‌ای و تبیین نقشه راه آن یعنی همان برنامه جامع اقدام مشترک، برجام شد.

هشت دور مذاکره در دولت حسن روحانی و حالا تیم جدید دولت ابراهیم رئیسی گرچه بسیاری از اختلاف‌ها را حل کرد اما نتوانست راهگشا باشد: مذاکرات شاید به بن‌بست نرسید اما ظاهرا گره‌ای سخت بر آن افتاده است. آن چه بدبین‌ترها آن را «توقف» و خوشبین‌ترها «تنفس» خواندند.

بسیاری از ناظران و تحلیل‌گران یکی از دلایل دشواری مذاکره و پیشروی کند آن را تصمیم «سرسختانه» ایران مبنی بر مذاکره نکردن مستقیم با آمریکا می‌دانستند. در تمام این مدت نقش دیگر طرف‌های مذاکره و به ویژه نماینده اروپا در مذاکرات برای رساندن پیغام‌های تهران و واشنگتن به یکدیگر حیاتی بود.

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و معاون او، انریکه مورا یکی از کلیدی‌ترین نقش‌ها را تاکنون در روند مذاکرات احیای برجام داشته‌اند. اروپایی‌ها عملا از میانجی‌گری صرف روشی را ورای آن در پیش گرفتند: «شاتل دیپلماسی» یا باصطلاح همان «دیپلماسی رفت و برگشتی»؛ روشی که براساس آن یک مقام بلندپایه با اختیاراتی قابل‌توجه مستقیما پیام‌رسان دو طرف اختلاف می‌شود.

انریکه مورا شخصا چند باری بین تهران و واشنگتن سفر کرد و پیام‌ها را به دو طرف رساند؛ آخرینش نیمه اردی‌بهشت بود. البته در این سفر اخیر آقای بورل به تهران هم او را همراهی کرد.

حالا قرار است فاصله‌ها در این دیپلماسی رفت و برگشتی کوتاه‌تر شوند: قطر قرار است بستری باشد برای حضور تیم‌هایی از ایران و آمریکا تا هنوز هم بدون نشستن بر سر یک میز و مذاکره مستقیم بتوانند راحت‌تر و سریع‌تر پیغام‌ها را به واسطه نماینده اتحادیه اروپا به دست یکدیگر برسانند.

شاید این اتفاق گشایشی عاجل در روند احیای برجام نباشد اما به گفته بسیاری از ناظران قطعا تسریع‌کننده روند مذاکرات است. اتفاقی که اگر ثمر داشته باشد راه را برای بازگشت همه طرف‌های برجام به میز مذاکره در وین و نتیجه‌گیری نهایی نزدیک‌تر می‌کند.

گروه هفت: ایران هرگز نباید سلاح هسته‌ای بسازد

همزمان با این تحولات دیپلماتیک امروز رهبران گروه هفت در بیانیه‌ای مشترک به پرونده هسته‌ای ایران هم اشاره کرده‌اند.

در این بیانیه آمده است: «ما بر تعهد آشکار خود بر این که ایران هرگز نباید سلاح هسته‌ای بسازد، تاکید می‌کنیم.»

رهبران هفت کشور بزرگ صنعتی در این بیانیه گفته‌اند: «راه حل دیپلماتیک بهترین راه برای محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران است.»

نشست گروه هفت در آلمان برگزار شد.

پیشتر جیک سالیوان مشاور امنیت ملی آمریکا، با اشاره به ازسرگیری مذاکرات نیز گفته بود: «در مورد ایران، نقطه نظر ایالات متحده صریح است و برای مدتی چنین بوده، ما مصمم هستیم اطمینان حاصل کنیم ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا نمی‌کند. به نظر ما یک توافق دیپلماتیک بهترین راه رسیدن به این هدف است. به عقیده ما بازگشت متقابل به برجام به نفع آمریکا و متحدانش است. و برای ایران هم توافقی موجود است و تصمیم این کشور است که می‌خواهد این توافق را بپذیرد یا نه.»

اما در همین رابطه سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز گذشته گفته بود مذاکرات آتی «درباره ابعاد هسته‌ای نیست و تنها درباره بخش‌های اختلافی است که در خصوص چند موضوع باقیمانده در حوزه رفع تحریم‌هاست.»

مذاکرات غیرمسقتیم ایران و آمریکا در دوحه در حالی برگزار می‌شود که پیشتر مذاکرات گسترده‌تری در وین بین ایران و کشورهای ۱+۴ برگزار شده بود.

مذاکرات احیای برجام در وین از بهار سال گذشته خورشیدی آغاز شد و هدف اصلی آن بازگرداندن آمریکا به معاهده برجام و اجرای تعهدات برجامی از سوی ایران بود. آمریکا در آن مذاکرات هم به طور غیرمستقیم حضور داشت.

بعد از اینکه هشتم اسفند پارسال علی باقری کنی، نماینده ایران، «با دستورکار مشخص» به وین رفت، گفته شد پیش‌نویس توافقنامه توافق هسته‌ای جدید تقریبا کامل شده است.

پس از آماده شدن پیش‌نویس توافق جدید، روشن شد که ایران از آمریکا خواسته سپاه پاسداران را از فهرست سازمان‌های "تروریستی" خود خارج کند.

این موضوع باعث توقف مذاکرات در بیستم اسفند شد و از آن زمان مذاکرات متوقف مانده و ایران و آمریکا هر یک دیگری را مقصر معرفی می‌کنند.