تلاش برای تغییر قانون استفاده از سلاح توسط نیروهای مسلح ایران و واکنش کاربران شبکه‌های اجتماعی

مقام‌‌های دولتی ایران و نمایندگان مجلس این کشور از برنامه تغییر قانون به کارگیری سلاح توسط نیروهای مسلح با هدف آسان کردن شرایط استفاده از سلاح برای ماموران خبر داده‌اند.

محمد حسینی، معاون پارلمانی رئیس جمهور ایران، خبر داده که "اصلاح قانون به‌کارگیری سلاح توسط نیروهای مسلح در نوبت بررسی در صحن علنی مجلس است و دولت هم آمادگی دارد که برای این لایحه تقاضای اولویت کند".

دو روز پیش از این محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی، از ضرورت تغییر این قانون "به صورت خارج از نوبت" خبر داده بود.

تغییر قانون به کارگیری سلاح توسط نیروهای مسلح پس از آن مطرح شده که یک مامور نیروی انتظامی در استان فارس در درگیری با فرد که با چاقو به وی حمله کرده بود، کشته شد.

سرتیپ مهدی حاجیان، معاون و سخنگوی فرماندهی انتظامی ایران، در یک برنامه تلویزیونی گفته قانون بکارگیری سلاح مصوب سال ۱۳۸۰ است اما به گفته وی شرایط "تغییر" کرده است و این قانون "متناسب با وضعیت فعلی نیست."

این قانون می‌گوید ماموران برای در اختیار داشتن سلاح باید آموزش دیده و از لحاظ روانی سالم باشد و برای استفاده از سلاح یعنی شلیک هم شروطی لازم است که یکی از آنها در پیش بودن خطر آنی از سوی مهاجم و ضروری بودن شلیک است که در باید منجر به رفع کردن خطر و نه مرگ وی شود.

سخنگوی فرماندهی نیروی انتظامی ایران گفته ماموران این نیرو در زمان استفاده از سلاح "باید ۱۶ یا ۱۸ مورد شرط را در ذهن خود مرور کند که آیا این شرایط وجود دارد یا نه. همین موارد توان را از پلیس می گیرد".

سرتیپ حاجیان گفته "پلیس بعد از عملیات باید یک پروسه قضایی، درگیری قضایی، سوال و جواب، بازخواست و بازجویی بشود که چرا و چگونه از اسلحه استفاده کرده؛ آیا چنین شرایطی وجود داشته است؟ از آن طرف هم بعضا وکیل مدافع می‌گوید نه تو آن شرایط را نداشتی! که این مسائل قاعدتا پلیس را دچار یک درگیری ذهنی، اجتماعی و خانوادگی کرده و توان عملیاتی پلیس را می‌گیرد".

وی گفته "اثبات اینکه استفاده از سلاح ضروری بوده، بسیار سخت است و این بر عهده ماموران است".

سخنگوی فرماندهی نیروی انتظامی گفته "مدت هاست که تلاش می‌کنیم با تهیه بودجه مناسب برای تمام ماموران مان دوربین روی لباس تهیه کنیم، اما متاسفانه بودجه لازم را نداریم".

"مشکل فقط قانون نیست"

پویا قربانی -- بی‌بی‌سی

پس از انتشار خبر کشته شدن یک درجه‌دار پلیس در شیراز با سلاح سرد، مقام‌ها و نهادهای مختلف در ایران بر تجدیدنظر در قوانین و مقررات استفاده از سلاح از سوی پلیس تاکید کرده‌اند.

سخنگوی پلیس ایران امروز گفت که این قوانین متناسب وضعیت فعلی نیست و قانون ۱۷ ماده‌ای ناظر بر بکارگیری سلاح "توان عملیاتی پلیس را در درگیری‌ها کاهش داده است." او به دردسرهای قضایی نیروهای پلیس پس از شلیک‌ها هم اشاره کرده است.

در شبکه‌های اجتماعی هم گروهی از کاربران همسو با خواست اصلاح قوانین، با اشاره به ویدیوی دوربین مداربسته، از عدم استفاده پلیس از کلتش متعجب شده‌اند، آنها می‌گویند که "دست پلیس برای تامین امنیت شهروندان بسته است."

بخشی هم می‌گویند "مشکل فقط قانون نیست". آنها با مقایسه پلیس ایران با دیگر کشورها، به ضرورت بازنگری در "آموزش‌های پلیس از جمله مهارت‌های واکنش سریع و مدیریت بحران، تجهیزات به‌روز و غیرکشنده یا محافظتی" اشاره می‌کنند و به استفاده از سربازان وظیفه در کلانتری‌ها و نیروهای پلیس انتقاد می‌کنند. بعضی هم می‌گویند "ناجا پس از هر شلیک منجر به تشکیل پرونده توانسته رضایت بگیرد."

بعضی از منتقدان حکومت ایران با اشاره به ماجرای بازداشتگاه کهریزک، هشدار می‌دهند که حکومت ایران پیش از این هم شیوه‌های سختگیرانه‌تر و خشن‌تری را که برای مقابله با "اشرار و اوباش" بکار گرفته به برخورد با معترضان خیابانی و سیاسی هم سرایت داده است.

اما حواشی مربوط به بازداشت متهم به قتل پلیس هم واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخته است. گروهی عملکرد سریع پلیس را تحسین می‌کنند و متقاضی شدت عمل قضایی با متهم هستند. اما بعضی با اشاره به تصاویر منتشر شده از دستگیری او، آن را "مصداق متهم‌گردانی" و زمینه "بازتولید چرخه خشونت" دانسته و نگرانی‌هایی از احتمال "برخورد احساسی یا خارج از چارچوب" با او را مطرح کرده‌اند.

همچنین کاربران بسیاری با اشاره یکی از این تصاویر از رودر رو کردن کودک پلیس مقتول با فرد متهم به قتل و آوردن او به صحنه قتل انتقاد کرده و از احتمال تاثیر آن بر سلامت روان فرزند نوجوان پلیس مقتول ابراز نگرانی کرده‌اند.

خبرگزاری های وابسته به دولت و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و تلویزیون حکومتی ایران در روهای اخیر گزارش های متعددی در لزوم بازنگری در قانون به کارگیری سلاح توسط نیروهای مسلح داشته اند.

خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران در گزارشی از قول افرادی که با آنها صحبت کرده گفته است "پلیس باید بتواند با اقتدار در برابر اشرار از خود دفاع کند" و خبرگزاری صداوسیما هم با انتشار گزارشی که از تلویزیون پخش شده است از قول کارشناسان خود از ضرورت بازنگری در قانون به کارگیری سلاح گفته است.

استفاده از سلاح گرم توسط نیروی انتظامی و شلیک مستقیم به شهروندان غیرنظامی سال هاست که از موضوعات مورد بحث در ایران است.

شهروندان ایرانی و نهادهای حقوق بشری از استفاده بی رویه و غیرحرفه ای سلاح از سوی ماموران مسلح از جمله در تجمعات اعتراضی می گویند اما مقام های رسمی از محدویدت های مندرج در قانون برای استفاده از سلاح گلایه دارند.

در برخی از موارد شلیک های مستقیم نیروی انتظامی به سوی شهروندان که به مرگ منجر شده بر اثر خطای محاسباتی و غیرحرفه ای بودن مامور بوده و در موارد متعددی هم همچون اعتراضات خیابانی ماموران به استفاده "نامتناسب" از سلاح در برابر معترضان غیرمسلح از جمله در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ متهم شده اند.

در هفته های اخیر شلیک مستقیم ماموران نیروی انتظامی در استان زنجان منجر به کشته شدن دختر هشت ساله و زخمی شدن خواهر ۱۶ ساله وی شد.