'دادگاه بین المللی مردمی آبان' به کار خود پایان داد؛ 'صدها' نفر دیگر آماده شهادت دادن هستند

‌"دادگاه بین‌المللی مردمی آبان" پس از پنج روز به کار خود خاتمه داد.

وین جرداش رئیس هیات قضات در بیانیه نهایی این تریبونال که در لندن برگزار شد گفت تا زمان صدور حکم در "اوایل سال آینده"، جمع‌آوری اسناد و مدارک و ثبت شهادت شاهدان و کارشناسان ادامه پیدا می‌کند.

به گفته برگزارکنندگان، بازتاب "گسترده" و "شجاعت" کسانی که شهادت دادند باعث شده "صدها" نفر برای شهادت دادن اعلام آمادگی کنند.

در بیانیه پایانی گفته شد این دادگاه مردمی نشان داد جمهوری اسلامی ایران پرونده‌ای "جدی" در زمینه "جنایت علیه بشریت" در رویدادهای آبان ۹۸ دارد.

حمید صبی از هیات دادستانی گفت: "امیدواریم که آنچه تاکنون ارائه کردیم دولت‌های دنیا را قانع کند قانون تحریم مگنیتسکی را برای ۱۳۳ مقامی در نظر بگیرند که ما متهم به این جنایت‌های وحشتناک کرده‌ایم."

در کیفرخواست هیات دادستانی این دادگاه "۱۳۳" نفر از مقام‌های جمهوری اسلامی، از جمله آیت‌الله خامنه‌ای رهبر و ابراهیم رئیسی رئیس جمهور را به "جنایت علیه بشریت" متهم کرده بود.

با وجود درخواست این دادگاه مردمی، هیج نماینده‌ای از حکومت ایران در دادگاه حاضر نبود.

به گفته برگزارکنندگان، "قربانیان و خانواده‌های آنان" که از "عدالت محروم بوده‌اند"، "برای اولین بار" فرصت پیدا کردند "حقیقت را جستجو کنند."

آنچه در جلسه آخر گذشت

در آخرین جلسه در روز یکشنبه چند شاهد دیگر شهادت دادند. این دادگاه غیررسمی در مدت پنج روز این موضوع را بررسی کرد که آیا حکومت ایران در سرکوب اعتراض‌های آبان ۹۸، "مرتکب جرائم بین‌المللی" شده است یا نه.

در ابتدای این جلسه، قاضی از آرام مردوخی، که اکنون ساکن آلمان است، خواست درباره مشاهدات و تجربیات خود در روز ۲۵ و ۲۶ آبان ۱۳۹۸ در شهر سنندج توضیح دهد.

آقای مردوخی در این جلسه با اشاره به افزایش قیمت سوخت در ایران در ۲۴ آبان ۹۸ گفت از صبح روز ۲۵‌ آبان نیروهای یگان ویژه و ضدشورش کنترل خیابان‌ها را در دست گرفته بودند و بر بام ساختمان‌های بلند بانک‌های خیابان انقلاب سنندج تک‌تیرانداز مستقر بود.

بیشتر بخوانید: 'دادگاه بین‌المللی مردمی' آبان چیست و چرا برگزار می‌شود؟

این شاهد گفت شعارهای اولیه معترضان "مسالمت‌آمیز" بود و خواستار حمایت نیروی انتظامی بودند اما نیروهای پلیس، یگان ویژه و سپاه خشونت را شروع کردند و با گلوله لاستیکی و گازاشک آور معترضان را می‌زدند، "مردم هم مجبور به دفاع مشروع و با این نیروها درگیر شدند".

او گفت بعد "معترضان بازداشت شده را سوار تویوتاهایی کردند که روی آن چیزی مانند قفس بود. مردم را داخل آن قفس‌ها زندانی می‌کردند. از مردم سپر انسانی درست کرده بودند تا مردم نتوانند به این ماشین‌ها آسیب بزنند".

به گفته آقای مردوخی معترضان متوجه شدند "از آمبولانس" برای انتقال نیرو استفاده می‌شود و یک آمبولانس را که نیروهای سپاه در آن بودند آتش زدند.

سپس شاهد ۱۸۲ از ایران با ارتباط تصویری و صورت پوشیده شهادت داد و درباره مشاهداتش از سرکوب معترضان در شهر خود گفت. او نیز گفت معترضان خشونت نمی‌کردند و سلاح نداشتند.

شاهد ۲۴۵ با صورت پوشیده و صدای بازخوانی‌شده، با ارتباط تصویری شهادت داد. او نیز از مشاهدات خود در ۲۵ و ۲۶ آبان گفت و اینکه نیروهای امنیتی با گاز ‌اشک‌آور و اسلحه "ساچمه‌ای" به معترضان حمله کردند و معترضان فقط سنگ پرتاب می‌کردند.

شاهد ۲۴۵ گفت هیچ نیروی امدادی برای رسیدگی به زخمی‌ها حاضر نبود و نیروهای امنیتی مجروحان را می‌زدند و بجای بیمارستان به "آگاهی" می‌بردند.

او گفت چند جوان را دیده بود که با "رگبار" گلوله تیر خورده بودند. این شاهد همچنین به گفته‌های حسن نوروزی نماینده مجلس اشاره کرد که امروز گفت به معترضان شلیک کرده است.

حسن نوروزی نایب رئیس کمیسیون قضایی مجلس امروز در واکنش به این تریبونال گفته بود: "یکی از آن‌هایی که به مردم شلیک کرد من بودم، ما کُشتیم. حالا چه کسی می‌خواهد ما را محاکمه کند؟ طرف آمده بانک آتش زده، ماهم او را کشتیم".

شاهد ۳۶۷، با صورت پوشیده و ارتباط تصویری از سوییس شهادت داد. او گفت کارمند قراردادی در یکی از ‌پروژه‌های قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا بوده و از او خواسته بودند با نیروهای امنیتی در سرکوب معترضان شرکت کنند. او گفت با اینکه اعتراض کرده او را به محل اعتراض‌ها در شهریار برده بودند.

شاهد ۳۶۷ گفت وقتی سرکوب شدت گرفته او کلاهخود و باتونی را که به او داده بودند در خیابان انداخته و به خانه رفته و فردای آن روز اخراج شده است.

شاهد ۳۶۷ هم تخریب بانک‌ها و خودروها و مغازه‌ها را کار "نیروهای ویژه" و "لباس شخصی" دانست نه معترضان.

او همچنین گفت آمبولانس‌هایی که به محل درگیری نیروهای امنیتی و معترضان می‌رفتند آمبولانس‌های سپاه بودند اما فقط زخمی‌های خود را منتقل می‌کردند و تیرخوردگان را خود مردم از محل دور می‌کردند.

جمشید آریانا شاهد بعدی بود که با ارتباط ویدئویی شهادت داد، درباره یکی از بستگانش، برهان منصورنیا که ۲۵ آبان در دولت آباد کرمانشاه از پشت گلوله خورد. او گفت به دلیل شلیک به معترضان دو نفر کشته و برهان زخمی می‌شود.

این شاهد گفت دو ساعت پس از تیرخوردن، بالاخره بیمارستانی او را می پذیرد و به اتاق عمل منتقل می‌شود و زنده می‌ماند؛ با اینحال به بخش مراقبت ویژه منتقل نمی‌شود و دیر این کار انجام می‌شود و او فوت می‌کند.

جمشید آریانا گفت به شکایت خانواده رسیدگی نشده و از آنها خواسته شده پیگیری نکنند چون گلوله‌ای که به فرزندشان خورده، "گلوله سازمانی" نبوده و از این رو قتل او را کار "اراذل و اوباش" می‌دانند.

آقای آریانا گفت به خانواده برهان منصورنیا پیشنهاد عنوان شهید و پرداخت دیه شد اما نپذیرفتند.

بعد از او، شاهد ۱۸ با صورت پوشیده و از راه ارتباط تصویری درباره پسرش شهادت داد که در اعتراض‌های آبان کشته شد.

این شاهد گفت ۲۵ آبان پسرش در حین گذر از محل اعتراض‌ها هدف گلوله قرار می‌گیرد و در راه بیمارستان فوت می‌کند.

آنها یک هفته از جنازه خبری داشتند تا اینکه از قبرستان تماس می‌گیرند که جنازه آنجاست. علت مرگ به گفته این شاهد، در گواهی فوت، برخورد "شی شتابدار" عنوان شده است.

شاهد بعدی، شاهد ۳۰۳، که با صورت پوشیده از راه ارتباط تصویری شهادت داد، گفت ۲۶ آبان دستگیر شده است.

او گفت "لباس شخصی‌ها" و پلیس، اعتراض "مسالمت‌آمیز" را متشنج، به معترضان حمله و او را که زخمی شده بود دستگیر کرده‌اند. او از ضرب و شتم و تهدید از لحظه دستگیری گفت و اینکه از تمام حقوق زندانی مثل حق وکیل محروم بوده‌اند.

شاهد ۳۰۳ همچنین درباره لخت کردن کامل و "سوء استفاده جنسی" از بازداشتی‌ها، بخصوص نوجوانان، صحبت کرد.

آخرین شاهد، شاهد ۲۹، نیز با صورت پوشیده و ارتباط تصویری در این دادگاه مردمی حاضر شد.

این شاهد گفت در ۲۵ و ۲۶ آبان ۹۸ در شهرک‌های اطراف شیراز معترضان لاستیک آتش می‌زدند و شعار می‌دادند اما اعتراض‌ها "مسالمت‌آمیز" بود؛ هرچند کسانی معترضان را به آتش زدن تحریک می‌کردند با اینحال آتش زدن بانک‌ها "کار مردم عادی نبود."

او گفت شهرک صدرای شیراز مثل "صحنه جنگ" بود، با "هلی‌کوپتر، با مسلسل سنگین"، معترضان از جمله یک نوجوان را به گلوله بستند.

شاهد ۲۹ همچنین از جوانی گفت که تیر به شکمش ‌خورد اما چون اجازه ندادند او را زود به بیمارستان ببرند، بعلت "رسیدگی نکردن و خونریزی" جانش را از دست داد.

دادگاه بین‌المللی مردمی چیست؟

سابقه دادگاه‌های بین‌المللی مردمی به سال ۱۹۶۶ برمی‌گردد که برتراند راسل، ژان پل سارتر و سیمون دوبوآر برای بررسی آنچه در حمله آمریکا به ویتنام اتفاق افتاد، دادگاهی مردمی یا "تریبونال" برگزار کردند که به "دادگاه راسل" یا "دادگاه استکهلم" هم معروف شد.

دادگاه‌های مردمی قدرت قضایی و قانونی ندارند و خارج از مجاری رسمی قضایی برگزار می‌شوند. هدف از این دادگاه‌ها رسیدگی به دادخواهی کسانی است در نقاط مختلف دنیا ستم یا تبعیض دیده‌اند و مرجعی برای دادرسی ندارند.

تاکنون دادگاه‌های مردمی بین‌المللی مختلفی برگزار شده‌اند، مثل دادگاه مردمی آمریکای لاتین، چین، اویغورها، میانمار، هند، مناقشه اسرائیل و فلسطین و کشورهای دیگر.

دادگاه‌های مردمی معمولا با اتهام "نمایشی" و "مغرضانه" بودن و اینکه "رسمی" یا "مستقل نیستند" روبرو هستند.

هدف از دادگاه‌های مردمی از جمله دادگاه مردمی آبان معمولا مستندسازی و حقوقی کردن نقض حقوق بشر است تا پرونده قابل طرح در مراجع معتبر بین‌المللی و حقوق بشری شود.

"دادگاه بین‌المللی مردمی آبان" در مدت پنج روز سعی کرد به این سوال پاسخ دهد که آیا در سرکوب اعتراض‌های آبان ۹۸ حکومت ایران "مرتکب جرایم بین‌المللی" شده است یا نه. در این دادگاه مردمی ۴۵ شاهد و کارشناس، حضوری شهادت دادند. ۱۲۰ شهادتنامه کتبی هم به آین دادگاه مردمی ارائه شده بود.

شماری از شاهدان با نام و مشخصات در دادگاه شهادت دادند اما برخی دیگر، مخصوصا افراد نزدیک به حکومت که از ایران شهادت می‌دادند، صورت خود را پوشانده بودند و صدایشان بازخوانی می‌شد.

سه سازمان عدالت برای ایران، حقوق بشر ایران و با هم علیه اعدام برگزارکنندگان این دادگاه مردمی بودند.

حکم هیات شش نفره قضات این دادگاه مردمی "اوایل سال آینده میلادی" اعلام می‌شود.

در روزهای قبل چه گذشت؟